General
Full Entry
More

PARO

Grammar
  • Formsparo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I.
    • 1. concr. praeparare, (promptum vel aptum) facere, efficere, ordinare.
    • 2. abstr.+ auxilia et consilia obsequium studium et operam cantus, clamores flocci pacem iuramentum iustitiam linguam edere i. q. facere, pendere i. q. contrahere, inire i.q. praestare causam apud iudicem peragere, damnum compensare discere
  • II.
    • 1. ornare, instruere.
    • 2. comparare, acquirere, emere.
  • III. + parendi coram iudice comparere

Pełne hasło

PARO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
I.
1. (res concr. ) przygotowywać, przyrządzać, sporządzać, urządzać, wykonywać; praeparare, (promptum vel aptum) facere, efficere, ordinare. Glossae Pol.
StPPP II p. 379 (a. 1433) : Predborius ... frumenta in campo p-re alias «sprawicz»... debebit.
DokListPł II p. 168 (a. 1534) : locum ... pro p-ndis cannalibus alias «ku vijerczeniju».
Constr.
a. abs. b. sq. dat. (rei vel personae). c. sq. abl. instr. d. sq. ab :
PP VI p. 5 (a. 1429) : potestatem a sua ripa aggerem p-ndi ... ad rippam quam emit.
e. sq. ad. f. sq. de :
RachJag p. 4 (a. 1389) : de VI lapidibus sepi lumina sunt p-ta.
g. sq. in c. acc. h. sq. in a . abl. i. sq. per :
AAlex p. 284 (a. 1503) : ne ... Pruteni per Moscos insidias p-rent.
k. sq. pro:
KsgMaz III p. 166 (a. 1436) : molendinum ... p-re pro combusto.
APozn I p. 99 (a. 1433) : marcas ... pro quibus sibi ... loricam debet p-re.
Ita saepius. l. sq. prope :
DokMp VIII p. 26 (a. 1438) : non debent obstacula p-re prope obstacula hominum.
2. simili sensu res abstr. v. gr. auxilia et consilia ( Dogiel IV p. 162, a. 1463) , obsequium ( FormJ p. 97 ; KodMp IV p. 416, a. 1443) ;, studium et operam ( CIOŁ. Lib. p. 44, a. 1424). Locut. ad 1-2 : α. cantus, clamores i. q. wydawać; edere
RFil XXV p. 172 (a. 1490) : habete gallum, qui antequam comedit p-at cantus.
ARect II p. 132 (a. 1546) : clamores ... excessivos vesperi studiose p-at.
β. flocci lekceważyć; i. q. facere, pendere
PAUL. CR. p. 108, v. 142 : salutares flocci p-re sonos.
γ. pacem zawierać; i. q. contrahere, inire
CodVit p. 915 (a. 1430) : de pace quam p-vit cum Tureis.
δ. iuramentum składać przysięgę; i.q. praestare
KsgKaz p. 64 (a. 1375) : Nicolay ... p-to iuramento promisit civitati Kazimiriensi ... nunquam nocere.
Ib. p. 387 (a. 1396) : Schur habet p-re duo iuramenta contra Micolay ad VIII dies.
Ita saepe. ε. iustitiam załatwić sprawę przed sądem, wynagrodzić krzywdę; causam apud iudicem peragere, damnum compensare
KsgŁawKr p. 149 (a. 1390) : Jacobus ... inculpatus per Johannem ... racione promissorum eidem factorum ... se iustitiam p-re astrixit.
Dogiel I p. 181 (a. 1477) : justitia unicuique p-ta esse dinoscitur.
ζ. linguam nauczyć się; discere
BRUNO Qfr p. 59,15 : Sclauonicę linguę idioma superfluo sudore p-auimus.
Ib. p. 60,15 : cum multo sudore ignotam linguam p-asse.
Simili sensu
paratum habere
ib. p. 54,11 : Benedictus ... Sclauonicam linguam intelligere et satis bene loqui p-tum habebat.
II.
1. ozdabiać, wyposażać; ornare, instruere.
2. nabywać, zdobywać, kupować; comparare, acquirere, emere.
Constr. ad 1-2 sq. abl.
III. confunditur c. voce parendi stawić się w sądzie; coram iudice comparere
KodWp I p. 135 (a. 1233) : coram abbatis Lubensis ... p-ri nequiverint advocato.
KsgKaz p. 64 (a. 1375) : hii tenentur p-re ius pro Petro.
Ita saepe usque ad saec. XV ex.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)