Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PARO

Gramatyka
  • Formyparo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi, -atum
Znaczenia
  • I.
    • 1. concr.(res concr.) przygotowywać, przyrządzać, sporządzać, urządzać, wykonywać
    • 2. abstr.+ auxilia et consilia obsequium studium et operam cantus, clamores flocci pacem iuramentum iustitiam linguam i. q. wydawaćlekceważyćzawieraćskładać przysięgęzałatwić sprawę przed sądem, wynagrodzić krzywdęnauczyć się
  • II.
    • 1. ozdabiać, wyposażać
    • 2. nabywać, zdobywać, kupować
  • III. + parendi stawić się w sądzie

Pełne hasło

PARO, -are, -avi, -atum
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • A.
  • N.
I.
1. (res concr. ) przygotowywać, przyrządzać, sporządzać, urządzać, wykonywać; praeparare, (promptum vel aptum) facere, efficere, ordinare. Glossae Pol.
StPPP II p. 379 (a. 1433) : Predborius ... frumenta in campo p-re alias «sprawicz»... debebit.
DokListPł II p. 168 (a. 1534) : locum ... pro p-ndis cannalibus alias «ku vijerczeniju».
Constr.
a. abs. b. sq. dat. (rei vel personae). c. sq. abl. instr. d. sq. ab :
PP VI p. 5 (a. 1429) : potestatem a sua ripa aggerem p-ndi ... ad rippam quam emit.
e. sq. ad. f. sq. de :
RachJag p. 4 (a. 1389) : de VI lapidibus sepi lumina sunt p-ta.
g. sq. in c. acc. h. sq. in a . abl. i. sq. per :
AAlex p. 284 (a. 1503) : ne ... Pruteni per Moscos insidias p-rent.
k. sq. pro:
KsgMaz III p. 166 (a. 1436) : molendinum ... p-re pro combusto.
APozn I p. 99 (a. 1433) : marcas ... pro quibus sibi ... loricam debet p-re.
Ita saepius. l. sq. prope :
DokMp VIII p. 26 (a. 1438) : non debent obstacula p-re prope obstacula hominum.
2. simili sensu res abstr. v. gr. auxilia et consilia ( Dogiel IV p. 162, a. 1463) , obsequium ( FormJ p. 97 ; KodMp IV p. 416, a. 1443) ;, studium et operam ( CIOŁ. Lib. p. 44, a. 1424). Locut. ad 1-2 : α. cantus, clamores i. q. wydawać; edere
RFil XXV p. 172 (a. 1490) : habete gallum, qui antequam comedit p-at cantus.
ARect II p. 132 (a. 1546) : clamores ... excessivos vesperi studiose p-at.
β. flocci lekceważyć; i. q. facere, pendere
PAUL. CR. p. 108, v. 142 : salutares flocci p-re sonos.
γ. pacem zawierać; i. q. contrahere, inire
CodVit p. 915 (a. 1430) : de pace quam p-vit cum Tureis.
δ. iuramentum składać przysięgę; i.q. praestare
KsgKaz p. 64 (a. 1375) : Nicolay ... p-to iuramento promisit civitati Kazimiriensi ... nunquam nocere.
Ib. p. 387 (a. 1396) : Schur habet p-re duo iuramenta contra Micolay ad VIII dies.
Ita saepe. ε. iustitiam załatwić sprawę przed sądem, wynagrodzić krzywdę; causam apud iudicem peragere, damnum compensare
KsgŁawKr p. 149 (a. 1390) : Jacobus ... inculpatus per Johannem ... racione promissorum eidem factorum ... se iustitiam p-re astrixit.
Dogiel I p. 181 (a. 1477) : justitia unicuique p-ta esse dinoscitur.
ζ. linguam nauczyć się; discere
BRUNO Qfr p. 59,15 : Sclauonicę linguę idioma superfluo sudore p-auimus.
Ib. p. 60,15 : cum multo sudore ignotam linguam p-asse.
Simili sensu
paratum habere
ib. p. 54,11 : Benedictus ... Sclauonicam linguam intelligere et satis bene loqui p-tum habebat.
II.
1. ozdabiać, wyposażać; ornare, instruere.
2. nabywać, zdobywać, kupować; comparare, acquirere, emere.
Constr. ad 1-2 sq. abl.
III. confunditur c. voce parendi stawić się w sądzie; coram iudice comparere
KodWp I p. 135 (a. 1233) : coram abbatis Lubensis ... p-ri nequiverint advocato.
KsgKaz p. 64 (a. 1375) : hii tenentur p-re ius pro Petro.
Ita saepe usque ad saec. XV ex.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)