- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- B.
- A.
- H. (orrigo)
AGZ XV p. 69 (a. 1467) : volo videre originem condempnacionis alias «vrzad», per quem originem fatum dominum ... condempnavit.generis n. ? cf. infra 55.]
I.
1.
początek, przyczyna, źródło; oriendi ratio, initium.
Dicitur
primaria (
DŁUG. LibBen I
p. 435
)
, prior (
BYSTRZ. Log. fol. s IIIa).
Simili sensu
originis condicio (
KodMaz(K)
p. 521,
a. 1243)
vel primordia (
DŁUG.
Hist. I p. 2 = I
p. 66
ed. nov.).
2.
urodzenie, pochodzenie;
generatio,
nativitas.
Dicitur
naturalis (
KodPol II
p. 851,
a. 1433
et saepius). Glossa
Pol.
GLb p. 71 : o-o «pochodzenye».
Locut.
adverbiales loco appositi
origine i. q.
oriundus.
v.
gr. de territorio Bythomiensi (
DokMp I
p.177, a.
1372).
Iuncturae verbales notabiliores ad 1
-2:
a. origo protenditur (ab
aliquo:
DŁUG.
Hist. I p. 98 = I
p. 158
ed. nov.).
b.
originem esse (alicui rei)
CRIC. p. 98, v. 10 : hydrops ... morbis aliis fons et o-o fuit.
c.
originem (ab, de, ex aliqua re
vel
aliquo) ducere; trahere
(item
contrahere penes aliquem:
PommUrk IV
p. 371, a.
1309)
; simili sensu
capere (
AGZ XIV
p. 239, a.
1447
:
iste due citationes capiunt o-em alias «pochop» a prima citacione;
cf.
Th. IX 2,989,35
sq.
), obtinere (
RHist I
p. 11, a.
1406)
, recipere (
AGZ XIII
p. 132, a.
1442
et saepius),
suscipere (
CodVit
p. 745, a.
1426)
sumere (
AEG. Th. fol. A
IIIb,
cf. Th.
IX 2,989,36), tenere (
Tom. III
p. 165, a.
1514).
Opp.
origine carere (veritatis:
ArPrawn I
p. 14, a.
1410)
.
II.
A.
1.
miejsce, gdzie coś się zaczyna, początek (w przestrzeni); spatii locus, ubi aliquid incipit
KsgMaz I p. 125 (a. 1412) : nec o-em wlgariter «pochopu» nec finem ... vie ... viderunt.
DŁUG. Hist. IV p. 720 : lacus ... penes castellum ... capit o-em.
2.
rivi
sim.:
źródło;
fons.
Glossa
Pol.
GLb p. 71 : o-o ... «zdroy».
B.
1.
ród; stirps,
genus.
2.
przodek, protoplasta;
e maioribus primus.
3.
miejscowość macierzysta; sedes, unde aliae
processerunt.
4.
to,co stanowi początek; id, unde quid oritur
a.
Bóg; de
Deo.
Dicitur
poli (
PAUL. CR.
p. 90,
v. 270
).
b.
phil.
STOB. Parv. fol. B Ib : dicitur materia o-o inquantum forme ex ea originantur.
GOST. Th. fol. a VIb : emanatio forme a primo fonte, que omnium formarum fons est et o-o, propter quod talem o-em Plato datorem formarum vocauit.
III.
iur.
A.
1.
causae
wszczęcie procesu;
i.q. initium
KsgMaz II p. 209 (a. 1426) : in iudicium Nowe Civitatis, ubi dicte cause o-o effectum (sic ) est.
2.
prawo pierwszeństwa;
partes priores
ArHist III p. 243 (a. 1414) : super quo Ioanne ... pro dictis pecuniis ... acquisiuit principium et o-em (cf. ib. supra acquisiuit principium vlgariter «przodek» harum pecuniarum).
B.
1.
citationis
pozew wstępny;
litterae quibus prima in ius
vocatio continetur,
cf.
supra II 447,16 sqq.
Glossa
Pol.
AGZ XVIII p. 585 (a. 1505) : volo videre o-em cittacionis alias «szuor (ed. szuvr) pozwowy».
2.
iuris
wstępne akta procesowe; commentarii iudicii, a quibus
causa incipit
AGZ XIX p. 247 (a. 1486) : volo videre o-em iuris alias «wzuor prawa» incipiendo a prima querela.
Ib. p. 269 (a. 1493) : Straczek ... affectabat o-em iuris alias «szuor prawa» et libri lectionem, in quo inventa est inscripcio.
StPPP VI p. 81 (a. 1515) : omnibus litteris et iuris o-e atque processu ... in iudicio reproductis.
Item
(lucri et) condemnationis :
AGZ XIV p. 468 (a. 1456) : volo videre o-em alias «wszuor» lucri et condempnacionis.Cf.
3.
oryginał (dokumentu); archetypum
IurMas II p. 9 (a. 1472): in libris ... priuilegiorum ... siue terrestribus o-es eorum privilegiorum invente sunt.
4.
statuti
podstawa, źródło;
exemplar primarium
StPPP III p. 4 : collato fonte seu o-e cuiuslibet statuti cum ipso statuto.
IV.
(singulare) otchłań ?
confunditur c. voce
voraginis ?
AH IV
p. 25 (saec.
XV)
:
indutus stola gloriae
ortus ut sol exsiliit de sepulchri o-e
Christus.