Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERPETUITAS

Gramatyka
  • Formyperpetuitas
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -atis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. + (vivacis) memoriae pacis poenarum scripturae successionum tributorum trwanie, trwałość, ciągłość
      • a. theol.
      • b. phil.+ in causain effectu:
      • c. iur.
    • 2. (singulare) wytrwałość
  • II. iur.
    • 1. + Dąbkowski sigillum tzw. wieczność, wieczysta moc (aktów prawnych)
      • α.
      • β.
    • 2. wieczystość, prawo wieczystej własności
    • 4.

Pełne hasło

PERPETUITAS, -atis f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • A.
  • K.
I.
1. trwanie, trwałość, ciągłość; continuatio, diuturnitas. Accedit gen. (vivacis) memoriae ( KodMp IV p. 207, a. 1423 et saepius), pacis ( KomKadł p. 435 ) , poenarum ( HESSE Matth. IV p. 370 ) , scripturae ( CodPom p. 586, a. 1239) , successionum ( i. successio perpetua KADŁUB. p. 13) , tributorum ( i. tributa perpetuo solvenda : ib. p. 225 ).
N.
vitae et abs. : nieśmiertelność; immortalitas
MATTH. Prax. p. 141 : cui Deo appropin quare videtur anima simplicitate essentiae et p-e vitae.
SermHedv p. 58 (a. 1426) : oportet nos praesupponere animae p-em.
HESSE Quaest. p. 388 : de p-e animae intellectivae ... opinio est vera.
N. locut. adv.
ad perpetuitatem na zawsze, po wszystkie wieki; imperpetuum, v. gr. confirmare (donationes: KodPol I p. 350, a. 1492 et saepius), item labi (cf. supra V 1189,26 sqq.).
Praec.
a. theol. inter attributa Dei numeratur
ArHist XI p. 153 (saec. XII) : Deus p-is, dux virtutum.
MATTH. Rat. p. 33 : quod aeternitas, p-s et immutabilitas esset essentialis et inamissibilis Dei conditio.
b. phil. distinguitur in causa (opp. in effectu:
WROCŁ. Epit. fol. 1 IIIb : p-s in effectu presupponit p-em in causa).
c. iur. , cf. infra III.
N. meton.
wieczny pomnik; monumentum perpetuum
DŁUG. Hist. I p. 73 (= I p. 132 ed.nov.) : quod munus supremitatis tam Gracco quam Wandae ... merito ... datum ... tali enim utrumque p-e celebrandum decreverunt Poloni.
2. (singulare) wytrwałość; perseverantia
IO. LUD. p. 84,119 : tanta in plerisque invdluit fides, p-s atque sapiencia, ut numquam defervescere statuissent.
II. iur.
1. tzw. wieczność, wieczysta moc (aktów prawnych); eorum, quae iure peraguntur, robur perpetuum
PommUrk II p. 274 (a. 1273) : necesse est, ut donationes, quas temporaliter facimus scriptis ... in p-em stabilem redigamus.
Ib. p. 287 (a. 1274) : vt ... huius donationis p-s ... maneat inconuulsa.
LhnUrk II p. 459 (a. 1281) : necessarium fuit, ut illa, que p-em continent ... scriptorum serie roborentur.
Ita saepissime. Ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne II p. 413. Occ. refertur ad sigillum :
RHist LXIX p. 342 (a. 1510) : sigillum mediocre nullam p-em habet, si non confirmatur ... sigillo maiestatis.
Iuncturae nominales abundantes
perpetuitatis certitudo ( DokMp VIII p. 303, a. 1445) , firmitas ( KodWp II p. 30, a. 1290) , latitudo ( DokLub p. 389, a. 1496) , ratitudo ( DokMp II p. 7, a. 1421 et saepius).
Iuncturae verbales notabiliores
α. perpetuitatem continere ( cf. supra 31 ), obtinere ( PommUrk IV p. 99, a. 1303 et saepius); simili sensu perpetuitatis notam spondere (sibi: KodWp II p. 30, a. 1290).
β. perpetuitati adscribere (acta; syn. roborare, confirmare: JusPol p. 300, a. 1456) , propagare ( KodKKr I p. 13, a. 1213) ; simili sensu perpetuitatis indicio firmare ( KodWp I p. 524, a. 1286) , perpetuitatis signaculis roborare ( ZabDziej III p. 595, a. 1463) , ad perpetuitatis ratitudinem deducere ( DokMp II p. 7, a. 1421 et saepius), in perpetuitatem stabilem redigere ( cf. supra 28 ) , item perpetuitatis notam adiungere ( DokMp V p. 55, a. 1406) .
2. wieczystość, prawo wieczystej własności; ius possessionis perpetuae
DokMp VI p. 82 (a. 1390) : pallatinus Cracouiensis ... supplicavit, quatenus ... sibi privilegium p-is dare ... ac ipsum ... possessionum infrascriptarum ... constituere dignaremur verum perpetuum dominum et heredem.
KodUJ I p. 67 (a. 1406) : eandem partem haereditatis ... nihil iuris ac p-is seu dominii in eadem haereditatis parte ... reservantes ... donamus donatione perpetua et irrevocabili.
Ita saepius. Simili sensu perpetuitatis ius (syn. proprietas hereditaria: KodUJ IV p. 122, a. 1533) vel titulus (perpetuus: PreussUB I 2 , p. 253, a. 1279 ; AGZ XIX p. 397, a. 1491). Ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne II p. 139.
Iuncturae verbales
ad (in) perpetuitatem (perpetuitatis condicionem) devenire ( ArPrawn V p. 108, a. 1440) ; simili sensu (suc)cedere pro aliquo : StPPP II p. 843, a. 1482) , trahi ( DŁUG. Hist. V p. 136 ) , verti ( id. LibBen I p. 579 ) . Varia ad 2 : indicatur possessionis obiectum a. sq. gen.
AGZ XVII p. 225 (a. 1486) : ipse ... habebit p-em dicti molendini.
b. sq. in c. abl. , cf. supra 5 et
ArSang V p. 282 (a. 1535) : Catherina ... hereditatem et p-em suam in villa Porąbki habitam ... Nicolao ... perpetuo donat.
c. sq. super:
DokMp VIII p. 78 (a. 1440) : Theodoricus petivit a nobis privilegium p-is super villas infrascriptas ... dari.
StPPP II p. 654 (a. 1459) : Johannes ... p-em quam habuit super partem hereditatis ... fratri ... condescendit et in perpetuum iudicialiter resignauit.
Ita saepius. d. sq. adi.
RHist LXIX p. 356 (a. 1525) : non est consuetudo terrae reformare aliquas p-es terrestres.
N. locut.
perpetuitatis litterae tzw. list wieczny,dokument stwierdzający wieczystą własność; quibus alicuius rei possessio perpetua confirmatur
AGZ XIX p. 418 (a. 1494) : super altera ... medietate ville ... maritus meus habet litteras p-is de actis terrestribus datas.
Simili sensu
perpetuitas nude posita:
ib. XV p. 286 (a. 1491) : posuit literas videlicet p-em super villam Podsosnow.
Inde
perpetuitatum liber:
IurMas III p. 133 (a. 1539) : libri p-um ducatus nostri Masoviae quas vulgo metricas vocant.
4. sensu non satis certo
APozn II p. 279 (a. 1495) : legittimi successores ... dictam vineam ... vendendi ... habebunt potestatem, nichilominus tamen prefato Thome ... et suis legittimis successoribus p-em in dicto orto seu vinea illese reservando.
ArLit VII p. 330 (a. 1522) : progressus iuris ... contra Petrum ... personam nihil ibidem habentem nisi p-em.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)