- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- A.
I.
propr.
1.
zawalenie się, upadek;
lapsus, casus.
2.
temporis
upływ czasu;
decursus
PommUrk II p. 194 (a. 1268) : cum ... per lapsum temporis humana ratio sortiatur locum obliuionis et cum 1-e temporis omnia euanescant.
KodMp III p. 354 (a. 1384) : ea, que fiunt in tempore, 1-e temporis in obliuionis precipitium (ed. percipiture) deferuntur.Cf. Th. VII 2,769,44 sqq.
II.
transl.
A.
1.
zguba, ruina, klęska;
calamitas, pernicies, exitium.
Meton.
de re perniciosa,
v.
gr. oxygonorum (i. aculeorum ferreorum
DŁUG. Hist. I
p. 79=I
p. 138
ed. nov.).
2.
szkoda, strata, uszczerbek;
deminutio, detrimentum, damnum,
v.
gr.
sui honoris (
Tom. VIII
p. 302, a.
1526)
vel nominis (
Inst.
p. 115
).
3.
plama, skaza, wada;
macula,
vitium.
B.
1.
choroba, zaraza; morbus,
pestis.
Additur
gen. explicat., v. gr.
leprae
(CantMAe I nr.
13,
v.
4a,
saec.
XIV) Meton. (de homine)
zakała;
lues
(saec.
XV-XVI). Saepius in imagine
haeresis (haeretica)
et
abs.
:
herezja;
haeresis
(saec.
XV) .
Occ.
słabość, niemoc;
debilitas
NIC. BŁ. Serm. II p. 50 : mihi in sensu 1-es est, in intelligentia stupor, in sermone vero non iam infirmitatem sed silentium confiteor.
2.
zmaza,
grzech, hańba; dedecus,
peccatum, ignominia.
Additur
criminis, peccati sim. Simili sensu per abundantiam labis reatus (
CantMAe I nr. 5, v. 5a, saec. XIII).
Definitur gen. , v. gr.
adulterii, carnalitatis
sim. (
DŁUG. Op.
p. 24
et saepius),
ignobilitatis
(i. originis ignobilis
RHist III
p. 80,
a. 1559),
item
proprietatis
(apud religiosos
DŁUG. LibBen III p. 4 ). Iuncturae verbales ad I-II:
α. labi tradere (aliquid:
FROVIN.
p. 74,
v. 12
).
β. labem contrahere (
Inst.
p. 115,
cf.
Th. VII 2,772,17), percipere (
Concl.
p. 120,
a. 1513)
,
item aspergere (alicui:
IurMas III
p. 112,
a. 1537)
,
cf.
Th. VII 2,772,3);
opp. abigere (
PAUL. CR.
p. 121,
v. 11
), deponere (
RHer III
p. 80, a.
1559)
.
γ. labe se (co)inquinare (
DŁUG. LibBen
III
p. 4
;
AKapSąd II
p. 676,
a. 1495,
;cf. Th. VII 2,771,53), conspergi (
ArHist V
p. 281,
saec. XI
ex.
; respergi:
AKapSąd II
p. 859,
a. 1530)
, deformari (
KodUJ I
p. 190,
a. 1439)
, gravidari (
DŁUG. Op.
p. 24
)
, infici (
CodEp II
p. 176,
a. 1424)
, nigrari (
IO. VISL.
p. 223,
v. 27
), pollui (
DŁUG. Hist. IV
p. 307,
cf.
Th. VII 2,771,39
sq.
; 772,42,57);
opp.
labe abstergi (peccatorum:
ArHist XI
p. 170,
saec. XV)
.