- F.
- Th.
- Bl.
- Dc.
- NGl.
- B.
- L.
- A.
- N.
KsgCzer p. 330 (a. 1423) : penam ... labietur(sed calami lapsus subesse videtur), inf. praes. labere, cf. infra 1189,40 gerundivum (sensu pass. ) labendus, cf. infra 1190,10.
I.
A.
propr.
1.
padać, spadać; deorsum
cadere, decidere.
Dicitur de animantibus et rebus concr. ; praeterea de
voce (i. q.
descendere
AH XXXVII
p. 23, saec.
XV
;
MIECH. Chr.
p. 146
).
2.
spływać, wypływać, wpadać; defluere,
influere.
3.
in fugam, fuga
et
abs.
:
wymykać się, uciekać;
effugere, evadere.
B.
transl.
1.
popadać w coś, ulegać czemuś;
delabi, incidere,
v.
gr. in amentiam (
DŁUG. Hist. IV
p. 147
)
, ad carnalem sensum (
VAdAnt
p. 17,
11)
, in damnum (
KodWp III
p. 46, a.
1356)
, in haeresim
sim.(
AKapSąd III
p. 10, a.
1453
et saepius), in vitium (oblivionis:
DokSul
p. 362,
a. 1394),
item in oblivione(m) (
KodMp II
p. 284,
a. 1268).
N.
locut.
ad aliam virginem
i. q. alterius amore
uri
COPERN. OpM p. 100 : ad aliam repente virginem 1-sus es (Gr. πρός έτέραν ἂψνω παρθένον ώλίσθησας).
2.
wypadać, uchodzić, znikać; excidere, abire,
praec.
(a, de) memoria (
KodWp I
p. 46, saec.
XIII
et saepius,
cf. Th.
VII 2,788,35), item a notitia (posterorum
ib. II
p. 17, a.
1289).
3.
oddalać się, odchodzić, odstępować; discedere, deficere,
v.
gr. ab observantia regulari (de monasterio:
SSrSil I
p. 319, a.
1482)
.
Constr.
indicatur unde
a.
sq.
abl.
b.
sq.
ab.
c.
sq.
de.
indicatur quo
a.
sq.
ad.
b.
sq.
in
c.
acc.
c.
sq.
in
c.
abl.
KodMp II p. 284 (a. 1268) : actus hominum ... successione temporis in obliuione 1-untur.
II.
A.
propr.
1.
(pod)upadać, słabnąć, ustawać; labare, debilitari, decrescere
a.
de hominibus (additur facultatibus:
CatEpCr
p. 265
),
item de hominum felicitate (
DŁUG. Hist. IV
p. 83
)
vel
ingeniis (
HUSSOW.
p. 5, 25).
b.
de rebus,
v.
gr. de
ordine religiosorum (ad infima:
KOMOR.
p. 141
)
, pugna (
MIECH. Chr.
p. 172
),
item de
memoria (
KodMp II
p. 26, a.
1217
et saepius).
2.
przepadać, zanikać, ginąć; evanescere, deficere, pessum ire.
Occ.
i. q. mori
DŁUG. Op. p. 44 : quae miracula ... sane ... possunt admonere ... corpora 1-sa et in morte soluta resurgere.
3.
(de tempore vel eis, quae in tempore fiunt)
upływać,
przemijać; decurrere, effluere, praeterire.
Praec.
de
tempore,
item de libertate (
KodKKr II
p. 44,
a. 1372
;
StPPP XII
p. 453, a.
1508)
, conscriptione (militum:
Tom. III
p. 49, a.
1514).
Praec.
iur. de
die iudicii,
cf.
infra 35 sqq.
Occ.
i. q. trwać;
durare, exsistere
Tom. IV p. 203 (a. 1517) : inducias, que nunc inter nos 1-untur.
Item
part.
praes, loco
adi.
labens,,
-ntis
bieżący; praesens
AKapSąd II p. 845 (a. 1525) : ante messem anni 1-ntis.
B.
transl.
1.
mylić się, błądzić, popełniać błędy; errare,
falli, in errore versari.
Additur abl. , v.
gr.
verbo, item errore viae (
DŁUG.
Hist. I p. 73= I
p. 131
ed. nov.
et saepius
ib.
) vel in
c.
abl.
,
v.
gr. in tractatibus (
DANT.
in
Tom. VIII
p. 337, a.
1526).
Praec.
iur.
in iuramento, sim. cf. infra 1190,17 sqq.
2.
upadać moralnie, grzeszyć;
peccare.
N.
locut.
apud se in conscientia (
NIC. BŁ.
Serm. I
p. 36
)
.
III.
iur.
t.t.
A. de rebus
1.
ad (super) aliquem
przypadać komuś, przechodzić w czyjeś
posiadanie;
cedere, obvenire
(alicui)
Śwink. p. 154 (a. 1438) : bona mobilia et immobilia ... quae super ipsam 1-sa sunt, sibi cadent seu advenient.
IurMas II p. 21 (a. 1474) : terram Wischegradiensem ad eum ducem sic, ut premissum est, 1-sam.
N. locut.
ad perpetuitatem
i. q. tempore perpetuo
IurMas I p. 218 (a. 1463) : quando ... bona taliter inscripta et accercionata 1-rentur ad perpetuitatem.Occ. (in malam partem) zostać przysądzonym orzeczeniem sądu; adiudicari alicui
KodKKr II p. 336 (a. 1408) : heredes ... pro et ab omnibus penis iudicialibus ... quomodocumque 1-sis intercessurum se obligavit.
StPPP VII p. 339 (a. 1430) : Pasco ... IIIes marcas ... racione pene ... pro uituperio sibi 1-se iam soluit.
2.
ulec przesunięciu (o terminie sądowym);
differri, procrastinari (de die iudicii)
APozn I p. 184 (a. 1452) : Vincentius per nos consules civitatis avisatus est ... post 1-sum terminum.
StPPP II p. 777 (a. 1471) : dedisti termino 1-re alias «przepelsznącz» et non condempnauisti.
VL p. 330 (a. 1505) : si ... aliquis aliquem citando in termino nihil faceret contra partem citatam ... sicque si terminus 1-sus esset alias «przepelznie» ... ammittit actor id, pro quo citabat.Ita saepius saec. XV-
XVI. Inde part. perf. loco
adi. , cf. s. v.
LAPSUS, -a, -um
II.
B. de hominibus
1.
in poena(m)
sim.
(alicui, contra aliquem)
podlegać karze pieniężnej; multa puniri
PrPol p. 13 (a. 1348) : si ... kmeto pro suo excessu ... in penam 1-retur, extunc tercia pars pene ad ... scoltetum spectabit.
StPPP I p. 273 (a. 1377) : si ... caderet in productione juramenti ... extunc qui querulatur in poenam 1-itur.
TPaw IV p. 6 (a. 1392) : Albertus ... 1-sus ter in culpam contra kmethonem.
ArPrawn X p. 277 . (a. 1409) : Paulus ... 1-sus est et condempnatus in penis advocato et iuratis de Mechowia.Additur per abundantiam persolvere:
KsgCzer p. 66 (a. 1415) : Boguslaus 1-sus est in easdem octo sexagenas ... domine Wanczslave ... persoluere.
Simili sensu trans.
poenam :
StPPP II p. 258 (a. 1421) : Dorothee ... per quatuor marcas ... singulis annis ... soluturum se obligauit sub penis XIV dicte Dorothee et XV judicij ... 1-ndis
KsgMaz II p. 217 (a. 1426) : sin autem hoc ... non fecerit ... procuratori ... penam «pyancznadzescya» una cum pecuniis in libro notatis 1-etur.Ita saepius saec. XV. Additur de se :
TPaw IV p. 81 (a. 1400) : 1-sus est Adalbertus de se culpam, quod non fuit obediens in iudicio.
2.
in rota (iuramenti)
vel
circa crucem
et
abs.
:
pomylić się przy wygłaszaniu słów przysięgi; in
iuris iurandi verbis
pronuntiandis peccare
KsgCzer p. 66 (a. 1415) : testis ... Boguslai in rotha iuramenti est 1-sus.
PP V p. 138 (a. 1429) : produxit duplices testes et non probauit, 1-si sunt.
KsgMaz III p. 45 (a. 1434) : Przeczslaus 1-sus est in rotha.
ŁASKI ComPriv fol. 163b : si Iudaeus 1-sus fuerit ter, totidem amittit fertones.
3.
przegrać sprawę w sądzie; causam
coram iudice perdere
StPPP II p. 249 (a. 1420) : quas marcas si non soluerit, extunc tercia die post festum sancti Nicolai 1-etur et manebit sibi creditori XXX marcas veri debiti (cf. ib. supra Johannes ... XIX marcas debiti ... se obligauit ... domino Haluig ad proximum festum sancti Nicolai solvere ).
4.
(sensu non
satis certo) stracić na mocy orzeczenia sędziego?
iudicis decreto perdere?
AGZ XV p. 488 (a. 1477) : si «synochodnyk» equum pro isto verbo pars debet 1-i aut non.