Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LABORATOR

Gramatyka
  • Formylaborator
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -oris
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I. + simplex robotnik, pracownik
    • 1. robotnik w żupie solnej
    • 2. robotnik budujący staw, stawarz
  • II.
    • 1. chłop pańszczyźniany
    • 2. + bos wół roboczy, pociągowy

Pełne hasło

LABORATOR, -oris m.
  • F.
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
[
loco appositionis legitur 1195,21.24
]
I. robotnik, pracownik; operarius, mercennarius
KodPol II p. 693 (a. 1345) : pro arduis ... laboribus molendini ... Theodoricus molendinator cum 1-bus communi de emolumento panes habere debent.
DokMp IV p. 141(a. circa 1367): notum sit ... quod nos Casimirus ... rex Polonie ... liberamus omnes ... mercatores, 1-es et negotiatores ... a thelonearia recepcione.
AKapSąd II p. 22 (a. 1417) : talamos super quibus ... debent... 1-es laborare.
Ita saepius. Additur simplex ( Biecz. p. 71, a. 1545) , aqueus (aquosus:
Żup p. 556 : infra fusionem aque per 1-es aqueos ad canalia.
Cf. ib. p. 544 ).
Praec.
1. robotnik w żupie solnej; operarius in salis fodina occupatus
KodMp III p. 191 (a. 1365) : salifodinas ... per labores fornatorum augmentando et operas ... l-um in laboribus ipsorum regendo.
DokMp VI p. 112 (a. 1393) : statuta inutilia ... zuppe ... Bochnensis ... dampna ... thezauro et sectoribus 1-busque salis dicte suppe ... generabant.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn.
operarius ( FormJ p. 38 ) .
Additur
montanus ( StPPP VIII p. 507, a. 1398) , privilegiatus ( DŁUG. LibBen I p. 373 ). Glossa Pol.
KodMp III p. 165 (a. 1363) : zupparius supremus ... vna cum ... communitate fraternitatis 1-um, qui wlgariter «dragarze» nominantur ... nobis enarrauerunt inopiam.
2. robotnik budujący staw, stawarz; operarius, qui piscinas construit
RachBon III p. 74 : 1-bus alias «stawarzom» reformantibus aggerem datum ex contractu piscinae eiusdem marcas 5.
Constr. indicatur res, in qua conficienda elaboratur
a. sq. gen.
DokMp VI p. 112 (a. 1393) : fossores ... et 1-es salis dicte suppe.
CracArt I p. 64 (a. 1421) : Sigismundus 1-or organorum (cf. ib. p. 137, a. 1451).
AKapSąd II p. 617 (a. 1474) : Mathias ... 1-or communis laboris in civitate.
ŹrWaw I p. 90 (a. 1489) : mensatori alias 1-i formarum.
Ita saepius.
b. sq. circa:
KsgKaz p. 240 (a. 1390) : 1-bus circa ecclesiam ... dedimus VI grossos.
KsgPozn p. 350 (a. 1493) : 1-i circa argillam XI ... grossos.
Ib. 1-i circa currus septem grossos.
Ita saepius.
c. sq. ex?
ŻupKr p. 557 : nulli 1-i ex rotis et aquis dantur expense.
Indicatur ubi
a. sq. gen.
StPPP VIII p. 507 (a. 1398) : 1-es montanos ... zuppe Bochnensis restituere tenebitur.
DokMp II p. 195 (a. 1434) : pro ... augmento sectorum et aliorum 1-um moncium.
Ita saepius.
b. sq. in c. abl.
StPPP II p. 161 (a. 1405) : aduocatus ... omnes labores ... cum octo familiaribus siue 1-bus suis in montibus salis Weliciensis ... obligauit tenendos.
KsgPozn p. 350 (a. 1493) : 1-bus in marstallo VI grossos.
II.
1. chłop pańszczyźniany; colonus, qui operam servam domino praestabat
KodPol II p. 418 (a. 1426) : uniuersis ... inhabitatoribus et incolis, arrendatoribus, vindemiatoribus, colonis, decimatoribus et 1-bus ville Orle salutem.
KodKWil I p. 199 (a. 1443) : plebano damus quatuor homines 1-es et cum terris eorum.
2. bos wół roboczy, pociągowy; qui operae faciendae destinatur
AGZ XIII p. 62 (a. 1438) : debet locare agrum ... valenti kmethone cum duobus bobus 1-bus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)