- F.
- G.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
I.
nowość, niezwykłość, nowa jakość, nowe wydarzenie; res
nova, inaudita, insolita, factum novum.
N.
locut.
contrarietatis novitas
nowy sprzeciw;
contradictio nova
IurMas II p. 99 (a. 1504) : infeodacionis ordinatio vt nulla irritetur contrarietatis n-e ... duces Mazoviae ... Polonie regibus omagia prestabunt.
II.
zmiana, odmiana; mutatio
(rerum), commutatio
KodLit p. 12 (a. 1257) : ut suam obligationem in hac n-e nobis maxime necessariam ... valeant observare.
*CodVit p. 518 (a. 1421) : nullam ... Litwanis ... inferatis molestiam, iniuriam ... seu aliquam noxiam n-em (cf. KodKWil p. 618, a. 1501).Ita saepius usque ad saec. XV ex.
Praec.
1.
lunae
nów księżyca; luna
nova
AMedi III p. 133 (a. 1468) : sicut lunae n-s attestatur.
2.
eccl.
naprawa, odnowa; renovatio,
v.
gr. spiritus (
ConcPol X
p. 360, a.
1406).
3.
in malam partem
a.
szkodliwe zmiany;
res novae, novatae, nova
Lites I p. 451 (a. 1336) : promittimus ... adversus ... fratres ... nullam movere ... n-em, nullamque eis inferre ... molestiam ... vel offensam.
KodPol II p. 307 (a. 1362) : volumus ... quod ciues ... nullas n-es seu constitutiones contrarias et nocivas faciant.
b.
eccl.
nowinki, nowe prądy;
res novae in religione
SCARB. Sap. I p. 352, v. 165 : si n-es fabricavit.
NIC. BŁ Serm. I p. 28 : nonum signum iudicii extremi erit adinuentio n-um.
CIOŁ. Lib. II p. 180 : te ... magnam et horribilem n-em in Christianitate moturum.
ArPrawn I p. 255 (saec. XV) : si plebanus ... inducit aliquas n-es, que saperent heresim vel sectam Wicleffistarum vel Hussitarum.
III.
nowina, nowość, (nowa) wiadomość; nuntius, novum, res
inaudita, nondum nota
KsgRachKr p. 230 (a. 1390) : Rewse nuntio XVI grossos ad dominum Sandziwogium equitanti cum n-bus regis ex parte Wittoldi.
Ib. p. 248 (a. 1395) : item Lichi cum n-bus de Morauia ad regem XVIII grossos ... item Lichi VI grossos cum litera n-um ad regem; item Koschikoni pro n-bus expediendis versus Vngariam.Ita vulgo.
N.
constr.
a.
sq.
gen.
,
supra 16.
b.
sq.
de,
supra 17
et
KsgRachKr p. 262 (a. 1399) : nunccio ad regem Vngarie I marcam cum n-bus de morte regine.
Zsig . p. 117 (a. 1501) : certa n-s portata est de morte domini regis Polonie.
IV.
młodość; iuventus (saec. XV ex. ).
V.
nowina, rola uprawiana po raz pierwszy po wykarczowaniu;
ager novalis, noviter exstirpatus
KodWp II p. 219 (a. 1303) : adiungentes eciam eidem Henczae quidquid locaverit n-is iuxta predictamcivitatem.