- F.
- Th.
- S.
- NGl.
- L.
- A.
- N.
CodEp I 2, p. 43 (a. 1448) : multibus litibus ... se non miscuit.comp. multior:
KodZagr p. 193 (a. 1514) : cui ecclesiae adimerunt ... multiores possessiones,item plurior:
ArPrawn IV p. 267 (saec. XV) : rixe ... CCC aut plurioribus pecuniis suscitantur.Cf. Th. VIII 1606,82 sqq. magis plus e Vlg. Matt. 6,26
JAC. PAR. Serm. fol. 164b : nonne vos magis pluris (ed. plures) estis istis, quia rationabiles.]PRO ADI.
I.
1
. (praec.
pl. ) liczny;
numero maior, numerosus (comp.
et superl.
frequenter sensu elativo).
Occ.
comp. sensu
positivi
AGZ XVIII p. 174 (a. 1478) : de iure tam p-ra filitextoria locare non debuisti.Cf. Th. VIII 1612,28 sq.
Constr.
a.
sq.
gen.
partitivo.
b.
sq.
de :
KodMp II p. 86 (a. 1252) : m-os de adversarijs nostris prostrauit.Cf. Th. VIII 1612,62.c. sq. ex.
N. iuncturas
a.
quam plures (quamplures)
bardzo wielu;
complures;
simili sensu
quam multi (quammulti:
KodKKr I p. 120, a. 1286 : presentibus Alberto decano ... Nycolao archidiacono ... et alijs quamm-is;
KodMp IV p. 352, a. 1440 : presentibus ... Martino ... Petro ... et alijs quam m-is fidelibus nostris.Cf. Th. VIII 1612,62); multi (quam) plures ( KodKWil p. 331, a. 1473 : coram ... curato ... et aliis m-is quam p-bus testibus.
AKapSąd III p. 272, a. 1500 : reliquiae s. Stanislai ... s. Floriani, item Agnus Dei et alie m-e plures.Cf. Th. VIII 1612,58 sqq.); multo plures (multoplures :
KodWp V p. 475, a. 1429 : Iurandus ... Petrus ... et alij m-op-res; nisi leg. multi plures).
b.
quam plurimi
jak najwięcej, ile tylko można;
simili sensu
quotquot (quotcumque) plures (
AGZ III
p. 38, a.
1366
;
KodTyn
p. 170, a.
1392)
; item
qui plures (
DokMp I
p. 263, a.
1394
:
mansos quos p-res poterit ... mensurabit).
2.
wielki, znaczny, obfity; amplus,
abundus.
Occ.
i. prorsus q. magnus,
v.
gr. distantia (
KodMp II
p. 111, a.
1260)
, numerus (syn.
magnus:
Ztschr. II
p. 404, a.
1260)
, solutio (
PP II
p. 140, a.
1452).
N.
coma
długie włosy;
capilli promissi
PommUrk VI p. 428 (a. 1316) : nullam ... tonsuram ... habens ... in m-a coma prodiit).
3.
(de tempore vel eis, quae in tempore fiunt) długi, długotrwały;
longus, diuturnus.
Praec.
in locut.
a.
(a) multo tempore
dawno;
diu.
b.
in multum tempus
na długi czas;
in longum tempus
Tom. III p. 415 (a. 1515) : quamexspectationem in m-um tempus procedere videbamus.
c.
ante (per) multa (plura) tempora
od dawna; diu
(
PommUrk III
p. 173,
a. 1267
;
KodWp III
p. 475,
a. 1378
;
AKapSąd III
p. 119,
a. 1508)
.
N.
nox
głęboka noc;
i. q. summa (saec. XVI),
praec.
in
locut. ad multam noctem (i. nocte
summa
Tom. III
p. 387,
a. 1515
et saepius
saec.
XVI).
4.
częsty, wielokrotny;
frequens,
praec.
(superl. ) gratiae
(saec.
XVI).
II.
LOCO SUBST.
1.
mocny, znaczny, usilny;
fortis, firmus, tenax,
v.
gr. calor (
MIECH. Sang.
fol. IIIa
)
lumen (
VITELO Opt.
p. 70
)
, munimen (syn.
forte:
ArHist VI
p. 183, a.
1459),
item attritio (
BYSTRZ. Top. fol. o IVb)
, certamen (syn.
durum:
DŁUG. Hist. IV
p. 688
)
, diligentia (
KodMp IV
p. 4, a.
1386)
, fides (
CodPom I
p. 331, a.
1220—1221),
misericordia (
DŁUG. Op.
p. 156
),
etiam pestilentia (
MARTIN. Chr.
p. 58
),
votum et consensus (syn.
concors:
Concl.
p. 79, a.
1494).
2.
gen.
sg.
multi (pluris, plurimi)
w wysokiej, (naj)wyższej cenie, wartości;
magno (maiore, maximo) pretio,
praec.
esse, facere (aliquem, aliquid).
Occ.
pluris i. q. plus
(adv.
), v. gr. valere
(
*Tom. VI
p. 187, a.
1522)
, torquere
(
ib. X
p. 54, a.
1528)
.
I.
1.
multum,,
-i
n.
dużo, wiele; numerus
magnus, copia
magna.
Constr.
sq. gen.
vel
de.
N.
α.
temporis
et
abs.
: długi okres czasu; tempus longum.
β.
diei
późny dzień;
i. q. summus dies (saec. XVI).
2.
multi,,
-orum
m.
ogół (ludzi);
hominum multitudo.
3.
multa,,
-orum
n.
wiele słów; multa verba,
praec.
in
locut.
quid multis sc.
opus est.
II.
1.
plus,,
-ris
n.
większa liczba lub ilość;
numerus vel copia
maior.
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
de :
SCARB. Glor. p. 88 : ubi ... p-s est de luce.
ŹrWaw I p. 12 (a. 1456) : de pecuniis p-us non recipiatur preter summam, in qua etc.
DŁUG. LibBen I p. 39 : unus p-us habet de agris alter minus.Cf. Th. VIII 1611,78.
N. iuncturas
α.
non plus nisi (praeter, solum)
tvlko;
tantummodo
StPPP VIII p.631 (a. 1399) : in littera ... non p-us nisi XII marcas nunc contineri.
AKapSąd III p. 4 (a. 1449) : non p-us solum per VIII denarios ... solvere.Cf.
β.
nihil plus
nic więcej; nihil
prorsus
StPPP XI p. 238 (a. 1458) : nihil p-us habet super isto horto.
DokLub p. 372 (a. 1480) : se omnino nichil p-s habere.Cf. Th. VIII 1611,84 sqq.
γ.
phil.
in plus esse
mieć szerszy zakres znaczeniowy; amplius
significare
BYSTRZ. AnalPost fol. l IIb : quelibet pars diffinitionis seorsum in p-s est quam diffinitum, licet totalis oratio sit conuertibilis cum diffinito.
Ib. fol. m Ia : quelibet pars huius diffinitionis est in p-s i. excedens in communitate suum diffinitum.
2.
plures,,
-ium
m.
(pospolity)ogól;
multitudo (vilis), vulgus
(
Gr.
οἱ πολλοί)
BYSTRZ. Top. fol. p IIb : de quibus p-es i. vulgares opinantur contrarie sapientibus.
Ib. fol. p IVb : probabilis ... tam sapientibus quam ignorantibus aut p-bus id est vulgaribus.
N.
locut.
phil.
propositio
plures
explicat
WROCŁ. Dial. fol. L IIb : propositio p-es est illa, in qua vnum de p-bus predicatur, vel p-a de vno, vel p-a de p-bus in coniunctim, vt: Socrates albus musicus citaredus currit; exemplum secundi vt: Socrates est albus musicus citaredus; exemplum tercij: Socrates albus musicus citaredus currit legit.
Item
interrogatio plures
pytanie wieloznaczne;
quae pluribus modis accipi
potest
BYSTRZ. Elench. fol. v Ib : si ... aliqua esset interrogatio p-es, ad eam non debet dari vna responsio.
WROCŁ. Dial. fol. L IIb : interrogatio ... p-es ... potest dici duobus modis, vno modo vt habet vnitatem vocis et pluralitatem sensuum ... secundo secundum pluralitatem vocum et sensuum.
III.
plurimum,,
-i
n.
mnóstwo, bardzo wiele;
copia maxima (constr.
sq.
gen.
saec.
XV—XVI).