- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- L.
I.
1.
(cierpliwe) znoszenie, wytrzymałość; patiendi
status vel facultas.
Glossae
Pol.
RFil XXIV p. 363 (saec. XV med.med) : «smara» vel «czirpliwoscz» p-a.
GLcerv p. 663 : p-a est remedium omnium malorum, vnde dicitur: nobile vincendi genus est p-a «cierpliwość».
N. locut.
virtutis
i. patientiae virtus
KADŁUB. p. 168 : corpus ad omnem virtutis p-am duravit.
2.
cierpliwość, wyrozumiałość; indulgentia,
clementia, magnanimitas.
Dicitur
columbina (
HESSE Matth. IV
p. 19
)
.
Occ.
miłosierdzie, łaskawość; miseratio, pietas
*KodKKr I p. 49 (a. 1253) : Deus, apud quem p-a pauperum non peribit in finem.
*KodKWil p. 20 (a. 1388) : viccarius Ihesu Christi ... superna fultus p-a.
Iuncturae verbales ad 1-2:
patientiam habere; simili sensu induere (
ADAM
p. 310
),
item patientia contineri (
KodWp IX
p. 320, a.
1432).
Constr.
a.
sq.
gen.
b.
sq.
contra.
c.
sq.
de:
HESSE Matth. III p. 202 : exempla p-ae de supportando iniuriam illatam.
AKapSąd I p. 266 (a. 1484) : domini decreverunt ... p-am habere de pensione.
d.
sq.
in
c.
abl.
e.
sq.
super:
KodWp VIII p. 108 (a. 1419) : habeatis p-am super solvendis per me vestris florenis.
Locut.
adv.
cum (omni) patientia
*Lites I
p. 450,
a. 1335)
, sub (quadam) patientia (
CodSil V
p. 282,
saec. XIV
(
med.).
3.
skromność, umiarkowanie;
moderatio, modestia.
Glossa
Pol.
RFil XXIV p. 61 (saec. XV in.in) : p-a «scrompnoscz».
N.
locut.
patientiam habere
zachowywać
się spokojnie; modeste se gerere
AGZ XIV p. 98 (a. 1443) : iudices ipsum monuerunt, ut haberet p-am et sileret, ipse vero noluit (cf. ib. supra succubuit tres marcas iudicio ... quia non fuit paciens in iudicio nec honoravit iudicium, sed clamavit).
II.
1.
zezwolenie, zgoda;
admissio, permissio
ArPrawn I p. 373 (a. 1527) : si ... solutio ... contributionem praesentem excedat, hoc cum p-a beneficiati rei publicae cedere debet.
Praec.
in formula
Dei patientia (abbas, praepositus)
za zezwoleniem Bożym; Deo permittente
KodMazNow II p. 198 (a. 1329) : fratris Johannis Dei p-a abbatis.
KodKKr I p. 190 (a. 1332) : Prothus Dei p-a prepositus de domo Dei ordinis Premonstratensis.Ita passim saec. XIV-XVI.
2.
uległość, poddanie;
subiectio,
submissio.
N.
iur.
laudi
podległość prawu
IurMaz II p. 127 (a. 1508) : capitaneus ... habebit plenam facultatem talem homicidam mancipandi ... nec poterit eum excusare laudi extra terram p-a.
III.
singulare: cierpienie;
i.q. passio
*SSrSil VII p. 223 (a. 1470) : beati, qui p-am sufferunt devote in Domino sperantes.