General
Full Entry
More

PERTINGO

Grammar
  • Formspertingo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere
Meaning Outline
  • I.
    • 1. extendi, pertinere (de spatio)
    • 2. tangere, attin gere
  • II.
    • 1. pervenire
      • a.
      • b. abstr.
    • 2. assequi, obtinere.
      • a.
      • b.
      • c.
  • III. pertinere, spectare (saec. XV)

Pełne hasło

PERTINGO, -ere
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • A.
  • N.
  • O.
[formae perf. antiquitus ignotae: 1. sg. ind. perf. act. pertigit : DŁUG. Hist. IV p. 15 : villam ... pertigit rex.
3. pl. ind. perf. act. pertigerunt:
MARTIN. OP. Serm. p. 80 nlb. : aquae diluuii illuc minime pertigerunt.
3. sg. con. perf. act. pertigerit:
JAC. PAR. OpIn p. 162 : an cogitatio pertigerit usque ad rationem.
inf. perf. act. pertigisse:
DŁUG. Hist. I p. 221 (= I p. 288 ed.nov.) : neminem ... ad suorum gestorum ... arcem pertigisse.
Ib. p. 332 (= II p. 95 ed.nov.) : nondum in eam se aetatem pertigisse.
JAC. PAR. Var. II p. 119 : aliquem ... de meis fratribus ad hunc gradum pertigisse.
formae perf. a stirpe praes. : 3. pl. ind. plpf. act. pertingerant:
DŁUG. Hist. III p. 78 (= V p. 93 ed.nov.) : quae segetes usque ad maturitatem pertingerant.
3. sg. ind. fut. II act. pertingerit:
DokPaul I p. 107 (a. 1410) : cum pertingerit ad debitam aetatem annorum.]
I.
1. rozciągać się, sięgać, dochodzić (w przestrzeni); extendi, pertinere (de spatio). Glossae Pol.
AGZ XI p. 264 (a. 1446) : prout bona ipsorum p-unt «szyeglo».
RFil XXIV p. 44 (saec. XV ex.ex) : «przessąga» p-it.
2. dosięgnąć, dotknąć; tangere, attin gere
KADŁUB. p. 137 : quodquod uno p-it vibramine mucronis non scindit sed transvolat.
II.
1. dojść, dotrzeć; pervenire
a. de hominibus
JANKO p. 731 : qui ad fortalitium p-re nequierant, fuerant captivati.
CIOŁ. in
CodEp I 1, p. 50 : dum ... iter medium p-unt.
DŁUG. Hist. I p. 29 (= I p. 90 ed.nov.) : Theodoricus ... in Italiam magna fatiga p-ns.
Ita saepius saec. XV-XVI. Occ. in imagine portum aeternae felicitatis ( Tom. XIV p. 551, a. 1531).
N. abs. sensu praegnanti:
dotrzeć do celu; ad metam pervenire
ChrPol p. 613 : qui cursor ... prior recto p-it tramite.
b. de rebus abstr.
KodWp I p. 344 (a. 1261) : ut in nostris gesta temporibus ... ad nasciture posteritatis noticiam p-ant (ita saepius in arengis diplomatum ).
KomKadł p. 195 : penetrat oratio quo caro non p-it.
2. osiągnąć, uzyskać; assequi, obtinere.
Iuncturae notabiliores
a. claritatem caelestis patriae ( MARTIN. OP. Serm. p. 54 nlb. ), optatum effectum ( FormJ p. 34 ) ; item ad cognitionem Dei ( NIC. BŁ. Serm. III p. 34 ) , ad cognoscendum consilia et praecepta Dei: ib. I p. 423 ), in vim divinae essentiae ( ib. p. 200 ).
b. dignitatem (cardinalatus: CodEp II p. 29, a. 1400) , ad possesionem ecclesiae (de episcopo: DŁUG. Hist. III p. 266 (= V p. 288 ed.nov.).
c. ad (in) debitam (eam) aetatem (annorum cf. et saepius ); ad robur usque virile ( DŁUG. Hist. I p. 314 = II p. 75 ed.nov. ), item ad maturitatem (de segetibus cf. ).
Constr. ad I-II:
a. sq. acc. b. sq. (usque) ad; accedit
α. ab:
THOM. Med. p. 176 : virtus medicinae ab extra potest p-re ad apostema.
SSrSil XVII p. 42 (saec. XVI in.in) : longissimus vicus a portula ... praeter vetus macellum ad novum maccellum p-it.
β. praeter, cf.
γ. trans:
VITELO Persp. p. 152 : formae sensibiles ... p-unt trans ... quodcunque corpus diaphanum medium nerui communis.
c. sq. in c. acc. d. sq. in c. abl.
JAC. PAR. RefEccl p. 60 : pastores ... quanto viciniores ... altitudini sunt et in pluribus gradibus p-unt, tanto ... idoneores erunt.
e. sq. adv. illuc, cf.
III. odnosić się, dotyczyć; pertinere, spectare (saec. XV).
Constr. sq. acc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)