- F.
- Th.
- Bl.
- Dc.
- Bl.
- H.
- Ha.
- K.
I.
danina, opłata, czynsz;
tributum, vectigal, census
CodSil(M) I p. 261 (a. 1204) : hospites ... hanc p-em solvere debent: quilibet eorum duas mensuras tritici, duas siliginis etc.
Ib. p. 270 : donavi p-em «poduoroue» dictam, que ducis usui fuit specialiter deputata.
Ib. II p. 96 (a. 1211) : contuli ... p-em, que dicitur «stan» in Otomuchoue sexaginta episcopalium urnarum vel octoginta forensium mense episcopali.Ita vulgo.
Explicat et glossas Pol. affert
GLcerv p. 673 : p-o census vel tributum «płat, czynss».
Ib. p. 676 : p-es publicae dicuntur annuae exactiones tributorum, vestium vel auri vel argenti, quae a certis personis debebantur fisco, «pobory».Notabiliora quaedam
1.
syn.
et iuxta posita
annata (HumRef p. 63, a. 1476) , census ( KodMp II p. 201, a. 1297 et saepius), aggravium ( KodMp IV p. 347, a. 1440) , collecta ( CodEp I 2, p. 305, a. 1490) , consuetudo iuris Polonicalis ( KodPol I p. 91, a. 1271) , datia ( Tom. VIII p. 127, a. 1526) , exactio ( KodMp II p. 89, a. 1253 et saepius), rata ( RegPerc p. 297, a. 1574) , reditus ( KodMp II p. 201, a. 1297) , sacra ( HumRef p. 63, a. 1476) , servitium ( KodMp II p. 89, a. 1253) , servitus ( ib. p. 96, a. 1262 ; tributaria: KH XXIV p. 59, saec. XII) , solutio ( KodWp II p. 125, a. 1296 et saepius), taxatio ( KodMaz(K) p. 310, a. 1230) .
2.
tributi genus definitur
a.
adi.
,
v.
gr.
ducalis
(
KodMp I
p. 69, a.
1262
; ducis :
KodPol III
p. 1,
saec. XI in.)
, homagialis (
Dogiel I
p. 602, a.
1456)
,
regalis (
StPPP X
p. 51, a.
1413)
; item
annua
(
KodMp II
p. 88, a.
1253
et saepius; annualis:
DokListPł I p. 167, a. 1426 ; trium annorum:KodUJ IV p. 156, a. 1535) , perpetua ( KsgDoch p. 214 et saepius); item frumentalis ( KodMp IV p. 398, a. 1442 ; frumentaria : Tom. VIII p. 127, a. 1526 ; ArPrawn VII p. 57, a. 1566 et saepius), pecunialis ( KodMp II p. 228, a. 1313 ; pecuniaria: CodSil X p. 136, a. 1339 ; Lites II p. 327, a. 1413 et saepius), telonearia ( DokSul p. 339, a. 1307) , sim.
b.
gen.
α.
rei solvendae,
v.
gr. census (
KodWp VIII
p. 4, a.
1416)
, decimae (
KsgHenr
p. 47, a.
1244)
, mensurae «śreżna»(
KodMp II
p. 103,
a. 1256)
, pecuniae (
KodKrak
p. 505,
a. 1351
; item aliquot grossorum:
KodWp VIII
p. 4,
a. 1416
; marcarum:
AGZ XVI
p. 402,
a. 1485
,
sim.), tributorum (
CALLIM. Greg.
p. 56
),
etc.
β.
rei a qua
solvitur,
v.
gr. aquae (
PommUrk II
p. 228,
a. 1270)
, civitatis (
DyplMog
p. 108,
a. 1428)
, domus (
KodUJ I
p. 2, a.
1364
;
ŹrWaw I
p. 78,
a. 1485
et saepius), mansorum (
PommUrk V
p. 366,
a. 1318)
, tabernarum (
KodWp II
p. 125,
a. 1296),
sim.
c.
glossis
Pol.
et 41 et
StPPP X p. 51 (a. 1413) : nostra p-e wlgariter «szep» dicta (ita saepius ).
CodEp II p. 190 (a. 1425) : ad predictam «poradlne» p-em.
ArPrawn I p. 311 (a. 1553) : occasione p-is praefatae «lothunku».
3.
iuncturae potiores
a.
verbales
α. pensionem (alicui) conferre (
CodSil(M)
II
p. 96, a.
1211)
, dare (
KodMp IV
p. 222,
a. 1425)
, debere (
KodWp I
p. 49, a.
1206
et saepius), donare (
CodSil(M)
I
p. 270,
a. 1204)
, pendere (
DokMp VII
p. 36, a.
1419)
, persolvere (
KodKKr I
p. 17, a.
1220)
, praestare (
KodMp II
p. 201,
a. 1297)
, solvere (
CodSil(M)
I
p. 261,
a. 1204
et saepe); item assignare (
StPPP III
p. 32
)
, comparare (
PommUrk V
p. 366,
a. 1318)
, concedere (
CodSil(M)
I
p. 274,
a. 1204
;
*KodKKr II
p. 349,
a. 1411)
, exigere (
DokSul
p. 339,
a. 1307
;
*KodMp III
p. 274,
a. 1374)
, habere (
KodMp III
p. 120,
a. 1358
;
Tom. VIII
p. 127,
a. 1526)
, levare (
DokMp VIII
p. 245,
a.
1431-1442)
, repetere (
ŹrWaw I
p. 79, a.
1485)
,
sim.,
cf.
s.
v
.v.
β. pensioni aliquem subicere (
Tom. VII
p. 288,
a. 1525).
γ. a pensione aliquem (aliquid)
absolvere (
KodMp II
p. 103,
a. 1256
;
ib. III
p. 31,
a. 1339
et saepius), eximere (
KodMp II
p. 89,
a. 1253
;
ib. I
p. 69, a.
1262
et saepius), liberum facere (
DokMp IV
p. 41, a.
1317)
; item liberum esse (
KsgHenr
p. 47, a.
1244
et saepius).
δ. ad pensionem astrictum esse (
KodMp II
p. 196,
a. 1295)
, convenire (
StPPP VIII
p. 631,
a. 1399)
, teneri (
CodEp II
p. 190,
a. 1425)
; aliquid in pensionem dare (
KodWp III
p. 372,
a. 1372)
; in pensione obtinere (
DŁUG. Op.
p. 434
)
; in et super pensione dare (
DokListPł I
p. 167,
a. 1426)
; in vim (ratione, occasione) pensionis solvere (
KsgDoch
p. 172
;
ib.
p. 452
;et saepius;
RachBon III
p. 28, a.
1558)
.
ε. pro pensione aliquid convenire
(
KodKrak
p. 505,
a. 1351)
, dare (
PommUrk VII
p. 10, a.
1326)
, locare (
DokMp I
p. 334,
a. 1405)
, solvere (
Lites II
p. 269,
a. 1413)
, teneri (
KodUJ IV
p. 156,
a. 1535),
sim.
ζ. aliquid in alicuius pensionem
cadit (
AGZ XIII
p. 11, a.
1436).
b.
nominales
v.
gr. pensionis libertas (
KH XXIV
p. 69, saec.
XII)
, non solutio (
ŹrWaw I
p. 79, a.
1485
et saepius); stipendium ex pensionibus (
RachDw III
p. 125, a.
1570),
sim.
4.
constr.
a.
abs.
b.
sq.
gen.
,
cf.
et vulgo.
c.
sq.
ab :
KsgDoch p. 214 : a plebano p-o perpetua.
Ib. p. 313 : p-is perpetue a plebano marcas 3.Ita saepius. d. sq. de :
AKapSąd I p. 9 (a. 1431) : p-es annuas de dominiis.
RachBon III p. 28 (a. 1558) : ratione p-is frumentariae de laneis.e. sq. pro:
KsgDoch p. 70 : in vim p-is pro decima prediali.
II.
varia et singularia
1.
propr.
a.
wypłata, spłata, rata; pensitatio, solutio,
v.
gr. stipendiorum (
KodMp II
p. 107, a.
1257).
b.
odsetek, procent od pożyczonej sumy;
fenus, usura
ArSang V p. 7 (a. 1419) : a quibus duobus milibus marcarum quolibet anno centum octoginta marcas ... ratione p-is et solarii ipsi ... ducisse ... solvere ... tenebuntur.
Ib. p. 8 : quousque sibi duo milia capitalis pecuniae et p-es accrescentes fuerint integraliter persolute.
AGZ XVI p. 402 (a. 1485) : si autem voluerit esse liber a novem marcarum p-is solutione.
c.
wartość, koszt, wydatek; aestimatio, pretium, expensum
KADŁUB. p. 154 : hic vernaculus universas convivij p-es fidelissime conpendio caucionis annotabat.
PommUrk II p. 308 (a. 1275) : census non debet ... minui uel augeri, sed semper inmutabilis permanebit sub prehabita p-e.
DokMp I p. 163 (a. 1369) : cmetonibus ... annuum censum ... sub certa p-e limitare.Ita saepius.
d.
przychód, dochód;
reditus, fructus
KodWp II p. 147 (a. 1298) : p-es seu redditus ecclesie ... possent penitus enervari.
AKapSąd I p. 417 (a. 1455) : cantor de suis p-bus solvet integre censum, exceptis duobus mansis.
2.
meton.
waga, ważność; momentum, pondus
IusPol p. 267 (a. 1454) : ut ... omnes ... aequali honoris p-e attollantur omnesque majorum ... officiorum efficiantur participes.