General
Full Entry
More

PENSUM

Grammar
  • Formspensum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. propr. lana ad nendum pensata.
    • 2. filum Parcarum, inde:vita, fatum (saec. XV ex-XVI)
    • 3. czynność; munus, officium, partes.
  • II.
    • 1. lanx staterae
    • 2. pretium molendi frumento pensato pistori solutum
    • 3. solutio, debitum pecunia quae pro domo conducta solvitur
    • 4. actus pecuniam de aliqua summa deducendi

Pełne hasło

PENSUM, -i n.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • N.
  • K.
I.
1. propr. wełna odważona do przędzenia, przędziwo; lana ad nendum pensata. Glossa Pol.
GLb p. 75 : p-um ... filatura in mensura data «prząndzyvo».
2. meton. przędza, nić Parek, czyli nić żywota, przeznaczenia; filum Parcarum, inde:vita, fatum (saec. XV ex-XVI).
N. locut. ad 1-2:
pensa ducere (trahere) prząść; nere (saec. XV ex. -XVI).
3. zadanie do wykonania, obowiązek; czynność; munus, officium, partes.
N.
laudis ( CodSil V p. 255, a. 1340) , servitutis ( NIC. BŁ. Tract. fol. i VIIIa ; ArPrawn V p. 483, saec. XV ex.ex). ;
II.
1. szalka u wagi; lanx staterae
MARTIN. OP. Marg. fol. c VIb : stateram in manu gestans in utroque p-o iustitiam et misericordiam portat.
Ib. fol. q IIa : iudex stateram gestare debet vt in vtroque p-o iusticiam et misericordiam habeat.
2. odważona miarka zboża, płacona młynarzowi za mielenie; pretium molendi frumento pensato pistori solutum
PommUB p. 149 (a. 1258) : in ... molendino absque aliquo p-o, quod vulgariter «mecza» vocatur, libere molere debeamus.
Cf. MATZA
3. opłata, należność; solutio, debitum
PommUrk IV p. 415 (a. 1310) : resignavimus Petro ... in villa ... redditus viginti marcarum et p-um trium tegetum ... quod «wortinse» (Germ. ) vulgariter nuncupatur.
KodPol II p. 925 (a. 1460) : libertamus ... incolas ... ab ... exaccionibus ... dacijs, p-is, angarijs.
Ita saepius. N. czynsz za mieszkanie; pecunia quae pro domo conducta solvitur
ARect I p. 293 (a. 1490) : pro habitacione seu camera apud ... Martinum ... conventa ... petens ... ipsum Baltazar compelli ad soluendum ... p-um pro certis septimanis.
4. singulare: potrącenie jakiejś kwoty; actus pecuniam de aliqua summa deducendi
StPPP XI p. 140 (a. 1595) : pro quibusquidem stadiis et sulcis nullum p-um iam alias «strentu» iidem creditores ad quatuor conseminationes solvere tenebuntur.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)