General
Full Entry
More

PATELLA

Grammar
  • Formspatella, pantella
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ae
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. patina, sartago, vas ferreum, praec. ad cibos coquendos destinatum.
    • 1. sali coquendo destinata
    • 2. cervisiae coquendae destinata
    • 3. aquae in balneo calefaciendae destinata
  • II.
    • 1. + carbonum craticula vel fornacula, in qua carbones calefaciendi gratia ardebant
    • 2. fornacula, qua carbones ad thuribulum destinati ardebantur

Pełne hasło

PATELLA s. PANTELLA, -ae f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • N.
  • A.
  • L.
I. panew, patelnia, naczynie metalowe, zwł. służące do gotowania; patina, sartago, vas ferreum, praec. ad cibos coquendos destinatum. Glossae Pol.
GLt p. 27 : p-a «panew» (cf. etiam AGZ XI p. 68, a. 1431 et saepius ).
GLb p. 73 : p-a «panevka» ... vas condendis obsoniis aptum, parva sartago.
Occ. in proverbio dignum patella operculum sim., cf. , 54 sqq.
Praec.
1. panew do warzenia soli; sali coquendo destinata
KodMaz(K) p. 406 (a. 1235) : item salinam circa Zlonzke teneant magister et fratres eius perpetuo ad duas p-as.
Ib. paulo infra si in pluribus p-is fratres uoluerint salem coquere, liceat hoc eis.
KodMp II p. 132 (a. 1273) : concedimus ... abbati ... quatuor p-as salis libere quoquendas ... cum quatuor fonticulis pro minori sale ... magister uero putei ... unam p-am ... liberam libere possidebit in perpetuum.
Ita saepissime. Glossa Pol.
DokMp VII p. 191 (a. 1425) : unam p-am pro coctura salis alias «czrzan» liberam perpetue obtinebit (cf. item ib.VII p. 185, a. 1442 et saepissime ).
Syn.
sartago ( KodKKr I p. 106, a. 1278). Ad rem cf. Wyrozumski, Gospodarka solna p. 32, 73, 133.
2. kocioł do warzenia piwa; cervisiae coquendae destinata
KsgŁawKr p. 189 (a. 1392) : p-am ... in braxatorio sibi ... vendito ... venditam non esse.
SSrSil I p. 268 (a. 1482) : invaserunt... in res braxaturae aptas ... primo p-am wlgariter «Brawphanne» (Germ. ) ... in partes scindentes, deinde dolea, vasa ... destruxerunt.
Ita saepius.
3. kocioł do grzania wody w łaźni; aquae in balneo calefaciendae destinata
KsgKaz p. 541 (a. 1401) : dedimus pro reformacione p-ae in balneo XX grossos.
RachWaw p. 49 (a. 1524) : calidario pro una p-a ad balneum reginalis maiestatis ... marcas 3.
Ita saepius.
Constr.
a. abs. b. sq. gen. et saepius. c. sq. ad :
RachJag p. 177 (a. 1394) : pro p-a magna ad coquinam.
Ita saepius. d. sq. in c. abl. e. sq. pro supra 22 et
RachKr p. 426 (a. 1471) : pro ollis, multralibus, anforis, p-is pro curia
II.
1. carbonum et abs. rodzaj kraty lub piecyka, w którym żarzy się węgiel do ogrzewania; craticula vel fornacula, in qua carbones calefaciendi gratia ardebant
JAC. PAR. Var. II p. 126 : arulas sive p-as, quae in frigoris asperitate pro celebrantis missam suffragio de coquina ... ad ecclesiam deportabantur.
GLb p. 9 : arula ... p-a carbonum «rzezevye» ex carbonibus.
2. podręczny piecyk do rozpalania węgla do kadzielnicy; fornacula, qua carbones ad thuribulum destinati ardebantur
ŹrWaw V p. 61 (a. 1530) : pro p-a nova, in qua ignis haberi solet circa altare maius.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)