- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- Ha.
- N.
- K.
I.
1.
doznanie, odczucie;
affectio, affectus.
Occ.
sensu praegnanti:
cierpienie; cruciatus
VL I p. 153 (a. 1447) : nonnulorum improba temeritas et audacia suas p-es et iniurias ulcisci volencium ... gverras ... excitant.
2.
animi, animae
et
abs. : (gwałtowne) uczucie, namiętność, pasja; animi perturbatio (ve
hemens).
N.
definitionem theol.
JAC. PAR. Opln p. 152 : p-es sunt motus animi sub apparentia boni vel mali, non sub apparentia veri vel falsi.
Dicitur
corporalis (
VITELO Epist.
p. 4
)
, humana (
CodEp I
p. 223, a.
1429)
, naturalis (
CALLIM.
in
Tom.
I App.
p. 9, a.
1448
et saepius).
Occ.
samowola, wybryk; insolentia, arrogantia
DŁUG. Hist. IIΙ p. 262 (= V p. 283 ed.nov.) : nobiles ... priscas suas p-es facere per regem vetarentur.
ARect I p. 363 (a. 1494) : ex tam indeliberata et arrogante p-e et admonicione magistri ad percuciendum ... homicidia multa poterant evenisse.
N. constr. ad
1-2
a.
sq.
gen.
explic.
(praec.
in malam partem) v.
gr.
amaritudinis (
DŁUG. Hist. IV
p. 246
)
, timoris
vel
tristitiae (
NIC. BŁ. Serm. I
p. 411
)
, timoris seu metus (
STOB. Aret. fol. c VIIb)
, desperationis, odii
(
ib.
).
b.
sq.
ad
(in bonam partem)
DŁUG. LibBen I p. 556 : p-e moti canonici ad familiares ... indignos ... praesentant.
II.
corporis, in corpore
et
abs. : cierpienie, ból, choroba; corporis aegri
affectio.
N. gradationem
HESSE Matth. IV p. 110 : p-o in corpore ... aut est magna et sic dicitur infirmitas, aut maior et sic est lepra, aut maxima et sic dicitur mors.
Definitur
a.
adi.
,
v.
gr. arthretica (
THOM. Med.
p. 473
)
, cardiaca (
ib.
p. 120
)
, cholerica (
ib.
p. 164
)
, galeata (
ib.
p. 26
)
, iliaca (
DŁUG. Op.
p. 436
et saepius), sciatica (
NIC. POL.
p. 152, v. 7
), cett.,
cf.
s.
v
.v.
b.
gen.
subi.
, v.gr.
intestinorum (
DŁUG. Op.
p. 447
)
, membrorum (
VITELO Epist.
p. 9
)
vel
explic.
hydropisis (
AKap Sąd II
p. 660, a.
1491).
c.
constr.
sq.
de (ex):
VITELO Epist. p. 9 : si fuerit p-o de phlegmate dealbante cerebrum ... si vero sit p-o ex cholera nigra.
d.
glossa
Pol.
SCARB. Sap. II p. 92 : p-em, quae modo vulgari «nogecz» appellatur (ed. -ant).
Iuncturae verbales
passio agitat (aliquem:
DŁUG. Op.
p.447
;
; passionem ingerere (
JAC. PAR. Serm.
fol. 57a
)
; passioni substratum esse (
DŁUG. Op.
p. 436
)
, a passione corripi (
id. Hist. II p. 60 =IIΙ
p. 73
ed.nov.)
vel vexari (
ib. p. 222 = IIΙ
p. 246
ed.nov.),
item per passionem laborare (
AKapSąd II
p. 660, a.
1491).
2.
słabość, wada;
defectus
KodMaz(K) p. 418 (a. 1237) : tempore corrupcionis presura incurrente, consequens est singula ... eiusdem p-is notula intitulari.
IΠ.
1.
męczeństwo (za wiarę);
martyrium (fidei causa
susceptum).
Dicitur
purpurea :
BRUNO Qfr p. 27 : sanctorum qui ... acceperunt purpureę p-is aureum finem.
Iuncturae verbales
se passioni offerre (
MARTIN. Op. Serm.
p. 150
nlb.)
, passionem subire (
DŁUG. Op.
p. 55
)
, sustinere (
PEREGR. fol. b IIb).
2.
a.
propr.
Christi, Domini, Salvatoris
et
abs. : męka Chrystusa;
Christi cruci affixi mors
salutifera.
Dicitur
gloriosa (
KodPol III
p. 256,
a. 1358)
, sanctissima (
CodEp IIΙ
p. 325, a.
1483)
,
item passionis calix (e
Vlg.
Matth. 26, 39
KodUJ I
p. 162, a.
1490)
vel clenodium et remedium pretiosum (
SCARB. Glor.
p. 35
).
N. locut.
α.
dominica in passione (Domini)
niedziela męki pańskiej, piąta Wielkiego Postu; Quadragesimae quinta
KodWp I p. 293 (a. 1255) : in sabbato ante dominicam in p-e.
DokMp I p. 285 (a. 1399) : ipso die dominico Iudica me etc. in p-e Domini.Cf. Th. X1, 620,83 sqq.
β.
dies
(pl.
)
Dominicae passionis
Wielki Tydzień;
i. q. qui festum Paschae praecedunt
StPPP IIΙ p. 60 : debet ... iudicialis strepitus ... conquiescere ... septem diebus Dominicae Passionis.Cf. Th X 1, 620,68 sqq.
γ.
ecclesia Passionis (Christi)
kościół pod wezwaniem św.
Krzyża;
i. q.
tituli Sanctae
Crucis
KodWp VIII p. 44 (a. 1417) : ecclesiam Sancti Spiritus et P-is.
DŁUG. LibBen. I p. 27 : ecclesia Sanctae Crucis sive P-is Jesu Christi regularis ordinis sancti Benedicti in Kleparz.
δ. Dominicae passionis lignum,
cf.
sqq.
ε. passionis arma cf.
b.
meton. (sacra) Christi, Crucifixi, Domini(ca) et
abs.
α.
Krzyż z wizerunkiem Chrystusa, krucyfiks;
Christi cruci affixi effigies
AKapSąd I p. 325 (a. 1415) : tumbam b. Adalberti cum ... ymaginibus nec non p-e Domini.
KsgCzer p. 184 (a. 1417) : adversarius ... dixit, quod digitis indebite obumbravit p-em.
ArHist V p. 183 (a. fere 1420) : recipientes iuramenta ad p-em Crucifixi.
DŁUG. LibBen I p. 251 : altare sanctorum sub p-e Dominica.Ita saepius. Cf. Th . X 1, 620,20 sqq. Glossa Pol.
AGZ XIV p. 301 (a. 1500) : pratum apud p-em Domini alias «v Bożey maki».
Simili sensu
passionis Christi (Salvatoris) imago (
KodPol II
p. 476,
a. 1433)
,
item passionum Christi signa (
DŁUG. LibBen II
p. 332
).
β.
opis męki Pańskiej;
Christi passio descripta
AKap Sąd IIΙ p. 44 (a. 1477) : libros laniavit et p-em in missali annichilavit.
InwKKr p. 188 : missale scriptum in pergameno cum p-e Domini.
IV.
phil.
et
gram.
A.
1.
doznawanie (jako kategoria); patientis
condicio (Gr. το πάσχειν)
HESSE Quaest. p. 360 : p-o capitur dupliciter, uno modo proprie pro dispositione, quae recipitur in passum ... alio modo p-o capitur communiter pro quolibet modo habendi se passive et sic p-o est genus generalissimum.
GŁOG. Porph. fol. q VIIIb : forma fluens ab agente causative est actio, recepta autem hec forma in passum vocatur p-o.
Id. Anim. fol. X VIb : capitur p-o valde generaliter pro reductione alicuius de potentia ad actum sine obiectione alicuius contrarii.
WROCŁ. Epit. fol. i IVa : quatuor sunt species qualitatis, sicut patet ex predicamentis: habitus, natura, p-o, forma.
ExPhys fol. k Ib : p-o non est nisi affectio passi ab agente per motum.Cf. Th. X 1, 616,72 sqq.
Dicitur
praedicamentum
passionis (
STOB. Parv. fol. C VIIa).
Distinctiones potiores
α. corruptiva (opp.
salutativa:
StMed XIX
1,
p. 45, a.
1444
et saepius; salvativa:
MatFil X
p. 69,
saec. XV in.in
et saepius; perfectiva:
WROCŁ. Epit.
fol. d Ia).
β. naturalis (cf.
s.
v. II 4
opp.
mathematica:
VITELO Persp.
p. 130
).
γ. privativa (loci:
WROCŁ. Epit. fol. d IIIb).
δ. visibilis (
VITELO Persp.
p. 129
).
N.
subiectiva
podmiot doznający; explicat
HESSE Quaest. p. 363 : p-o ... subiectiva ... est subiectum quod patitur.
2.
bierność (jako kategoria gramatyczna);
significatio passiva
Gramm. p. 158, v. 143(saec. XIV) : gerundia participantis ... in -dus, quo p-o significatur.
GŁOG. Alex. I fol. f VIIa : plura sunt talia nomina, quae significant actionem et p-em: hospes, zelotypus, conviva (cf. ib. infra hospes qui recipit vel qui receptus habetur).Cf. Th. X, 618,81 sqq.
B.
1.
właściwość przypadłościowa; qualitas accidentalis (Gr. πάθος),
definitur
GŁOG. Porph. fol. q IIb : p-o est qualitas sensibilis alterativa ipsius sensus vel appetitus sensitivi facile mobilis a subiecto ... ut rubedo causata a verecundia.
STOB. Parv. fol. F IVb : materia numquam est sine morpheis et p-bus, hoc est sine formis substantialibus et accidentalibus secundum Aristotelem 1 De generatione (cf. GŁOG. Hisp. fol. g Ia).
2.
propria
et
abs.: właściwość
istotna; proprietas essentialis (Gr.
παθητικὴ ποιότης)
VITELO Persp. (S) V p. 189 : quibus libris aliorum speculorum p-es proprias reservamus.
STOB. Intr. fol. b IVb : nulla propria p-o protenditur vltra suum proprium et adaequatum subiectum.
WROCŁ. Dial. fol. A IIb : homo dicitur subiectum et risibile propria p-o.
GŁOG. Alex. II fol. E IVa : propria p-o solum convenit vni speciei.
Iuxta posita
differentia essentialis (
STOB. Aret. fol. a
IIb
:
practicum et speculatiuum sunt p-es seu differentie essentiales opposite,
quibus diuiditur scientia
in communi
), proprietas (
MatFil IV p. 10, saec. XIV : quod habet partes et proprietates et p-es de eo demonstrabiles, de eo est scientia;
GŁOG. Porph. fol. a IIa : de ente rationis demonstravimus ... p-es et proprietates intentionales), qualitas (
WROCŁ. Epit. fol. f IIb : qualitates seu p-es de tertia specie qualitatis, vt albedo, nigredo vel consimiles forme).
Simili sensu
passio per se (
GŁOG. Anal. fol. MM
IVa
:
accidentia... quedam ... oriuntur ex principijs speciei et talia dicuntur
proprietates vel per se
p-es
), item
passio determinata (opp.
disiuncta:
BYSTRZ. Log. fol. r Vb : quando aliquid est p-o determinata alicuius, tunc unum alteri est adaequatum ... sicut risibilitas homini; sed quando est p-o disiuncta, sicut par et impar circa numerum, tunc sufficit vtrumque extremum sub disiunctione esse adaequatum), intrinseca (
WROCŁ. Epit. fol. c Ib : p-o ... intrinseca ... fluit ex principijs subiecti et est in eo subiective, cuius est p-o, ut motus, infinitum respectu corporis mobilis; opp. extrinseca ib. p-o... extrinseca... non oritur ex proprijs alicuius subiecti et est in eo subiective, cuius est p-o, ut sunt locus, vacuum, tempus respectu corporis mobilis; cf. item ib. fol. d IIIb ), singularis (opp. universalis :
BYSTRZ. Log. fol. d IIa : si intentio haberet p-es, vel ille essent singulares vel universales).
Dicitur
entis (
WROCŁ. Epit. fol. f IIIb : motus ... est p-o entis realis;
ExPhys fol. m IIb : locus est p-o entis, quia antiqui dicebant omnia, quae sunt, esse in loco), motus ( WROCŁ. Epit. fol. e Vb : motus celi, cuius tempus est p-o; item ib. fol. k Ib ), quantitatis ( ExPhys fol. l IIb : finitum et infinitum sunt p-es quantitatis ), praec. log. argumentationis (
BYSTRZ. Log. fol. a VIa : acquirimus noticiam perfectam de illa particulari demonstratione sciendo p-es argumentationis), propositionis (
id. Top. fol. 157b : positio ... est p-o propositionis demonstrative;
WROCŁ. Dial. fol. B VIb : conversio consideratur ... ut est p-o propositionum), scientiae (
GOST. Th. fol. a IIIa : de p-bus ... proprietatibus et principijis huius scientiae), syllogismi (
WROCŁ. Dial. fol. E IVa : aliqui ... dicunt p-em ipsius silogismi esse modale vel figurale), terminorum (
GIEŁCZ. fol. A IIa : expositio ... in p-es logicas terminorum Marsilij; ib. fol. A IIIa : passiones terminorum ... sunt quinque, scilicet supponibilitas, ampliabilitas, restringibilitas, appellabilitas et distribuibilitas), item gram. constructionis ( Gramm. p. 169, saec. XV) , litterarum et syllabarum ( GŁOG. Don. fol. B IVa).
N.
libri:
GŁOG. Alex. I fol. Aa IIIa : ad veram scientiam tria requiruntur secundum Aristotelem primo Posteriorum: subiectum, p-o et dignitas ... p-o enim huius libri est congruum et incongruum, subiectum ... vox litterata ... dignitas est vox significativa.
SZYDL. p. 10 : propria ... p-o istius libri distantiarum vel intervallorum divisio.
V.
(singulare): znak graficzny ułatwiający czytanie tekstu;
explicat
LIBAN Acc. fol. G IIa : alii syllabae accidentibus p-es annumerant, lectionis adminicula (ib. infra enumerantur signum elisae vocis ... syllabarum contrahendarum nota ... subdistinctio).