General
Full Entry
More

PASSIBILIS

Grammar
  • Formspassibilis, pasibilis
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -e
  • Part of Speechadjective
Meaning Outline
  • I.
    • 1. passioni vel dolori subiectus.
    • 2. qui sustineri potest
  • II. phil.
    • 1. ad patiendum aptus
    • 2.
      • a. quae ad patiendum vel sentiendum pertinet
      • b. proprietas naturalis
  • IΠ.

Pełne hasło

PASSIBILIS s. PASIBILIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • N.
I.
1. podległy cierpieniu, wrażliwy na ból; passioni vel dolori subiectus.
Additur
passione corporis ( StMed XIX,2 p. 145, a. 1444) , quoad corpus (opp. quoad animam: WROCŁ. EpitConcl fol. v IIa ; item spiritualiter: ARUND. Lib. p. 255 ).
2. dopuszczalny, znośny; qui sustineri potest
Ztschr. XI p. 229 (a. 1432) : convenientem et p-em tam alimentorum quam pabulorum recipere neccesitatem pertransitum ... faciendo.
II. phil. t. t.
1. zdolny do odbierania doznań, doznający; ad patiendum aptus
GŁOG. Anim. fol. S IIb : inanimata humida cito p-ia et alterabilia alterantur ab odore.
VITELO OpM p. 39 : haec pars animae speculatiua duas habet partes, scilicet agentem et p-em; p-is est illa, quae in potentia omnia intelligit fieri et consequitur animam per unionem sui cum corpore.
Praec.
intellectus (opp. agens):
MatFil X p. 177 (saec. XV in.in) : intellectus potest dici possibilis vel p-is ... p-is dicitur, quia potest pati a speciebus.
GŁOG. Anim. fol. N VIb : in anima sunt due virtutes, vna que dicitur intellectus p-is et alia que dicitur intellectus agens.
ARUND. Lib. p. 277 : intellectus p-is species im materiales a phantasia accipit et praesentat eas intellectui agenti, qui eas illuminat et facit intelligere.
Cf. POSSIBILIS.
2. qualitas (Gr. παθητικὴ ποιότης
a. jakość doznaniowa; quae ad patiendum vel sentiendum pertinet
BYSTRZ. Log. fol. q IVa : dicuntur p-es qualitates, quod inferunt passiones sensui vel inferuntur a passione; exemplum de his, que inferuntur passiones, vt dulcedo infert passionem gustui et calor tactui; exemplum de his, que inferuntur a passione, vt albedo et nigredo et alij colores.
Ib. infra p-es qualitates ... non solum inferuntur a passionibus aduenticijs sed etiam a passionibus naturalibus.
Cf. Th. X 1, 609, 28 sqq.
b. właściwość naturalna; proprietas naturalis
NIC. BŁ. Serm. III p. 182 : Christus non habuit proprium angelum custodem, quia immediate regulabatur a verbo Dei et secundum animam erat comprehensor ... ratione p-is qualitatis.
GŁOG. Porph. fol. q IIb : passio et p-is qualitas nominant eandem naturam et essentiam qualitatis solum et penes magis et minus differentem, que non variant speciem, vt rubedo ex verecundia dicitur passio, sed rubedo a natura inexistens dicitur p-is qualitas.
Cf. Th. X 7, 617, 5 sqq.
IΠ. sensu subobscuro
SSrSil I p. 216 (a. 1482) : multi homines p-es ... placaverunt iram tuam, quando in delinquentes ... sunt operati vindictam.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)