General
Full Entry
More

MONEO

Grammar
  • Formsmoneo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -ere, -ui, -itum
Meaning Outline
  • I.
    • 1.
      • a. commonefacere, in memoriam revocare.
      • b. docere, notum facere.
    • 2. expostulare, hortari, verbis incitare.
  • II. iur.
    • 1. + aliquem Th. super ius iure in ius vocare (reum vel testem)
    • 2. + causam i. q. ad iudices deferre

Pełne hasło

MONEO, -ere, -ui, -itum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • A.
[3. pl. ind. fut. II act. moniverint:
KsgGrWp I p. 139 (a. 1392) : cum ... dicti domini ... nos moniverint ... extunc obstagium tenebimus ... Posznanie subintrare.
inf. perf. loco inf. fut.?
KsgSądWar p. 52 (a. 1489) : recognovit se accepisse totalem portionis sue solutionem ... dicens se iam ibi nihil habuisse neque monuisse (i. moniturum esse ) in eternum.
]
I.
1.
a. przypominać; commonefacere, in memoriam revocare.
b. pouczać, zawiadamiać; docere, notum facere.
N.
oświadczyć, ogłosić; declarare, promulgare
KsgSądWar p. 34 (a. 1460) : comparuit coram ... iudicio m-ns et dicens ... quis mihi culpam daret.
AGZ XVI p. 12 (a. 1464) : si Margaretha aut heredes Paulum exemere voluerint, extunc ante medium annum ... pro pecunia tollenda m-re alias «obwyesczycz» tenentur.
N. locut.
aliquem pudorose zniesławić; probro afficere
KsgGrWp I p. 82 (a. 1389) : fidejussores ipsius diffamavit ipsos per civitates pudorose m-ndo (ed. movendo).
2. upominać się, wzywać, zachęcać; expostulare, hortari, verbis incitare. Adduntur adv. vel locut. adv. , v. gr. canonice ( Lites I p. 50, a. 1320) , cum omni humilitate et instantia ( ib. II p. 224, a. 1409) , rigide ( ZabDziej II p. 216, a. 1485).
N. locut.
monitu ( ArPrawn I p. 483, a. 1564).
Constr. ad 1—2: indicatur quem
a. sq. dat.
MPVat I p. 17 (a. 1285) : omnibus ... archidiaconis et ecclesiarum prelatis ... m-atis, ut etc.
b. sq. acc. indicatur quid a. sq. gen. b. sq. acc. c. sq. de. d. sq. pro :
LhnUrk I p. 122 (a. 1312) : quicunque ... per eos duces pro iuvamine m-buntur, infra quatuor septimanas a die monicionis eis debent subsidium prestare.
ArPrawn VIII p. 118 (a. 1412) : Iohannes ... coram iudicio ... m-uit ... Ffalislaum pro eadem fideiussoria ipsius Falislai.
e. sq. super :
Lites I p. 151 (a. 1339) : quandocumque dominus ... dicte terre ... eos m-ret seu requireret super restitucione dicti castri.
f. sq. inf. g. sq. acc. c. inf. h. sq. enunt. obi. c. ut. Occ. c. quatenus (quod) :
KodKKr I p. 51 (a. 1253) : nobilitatem vestram rogamus, m-emus et hortamur attente, quatenus etc.
DokKKr I p. 32 (a. 1313) : Henricum ... peremptorie monicionis edicto ... m-atis, quod ... abbatisse et sororibus ... satisfaciat.
i. sq. enunt. interrog. k. sq. oratione recta.
II. iur. t. t.
1. aliquem obesłać, tj. zawiadomić o terminie rozprawy sądowej, wezwać do sądu (oskarżonego lub świadka); in ius vocare (reum vel testem)
KodWp I p. 401 (a. 1275) : coram nobis Premislone Dei gratia duce Polonie comes Mathias ... comitem Nicolaum ... de hereditate ... Gostina ... temere m-uit et indigne, nullum ius habens ad eandem.
Ib. III p. 553 (a. 1384) : Wenczeslaus cum fratribus ... nec deinceps per ... dominum archiepiscopum ... pro predictis ... dampnis ... debent m-ri aut aliqualiter impediri et molestari.
Glossae Pol.
KsgGrWp II p. 18 (a. 1391) : Zavissa ... fuit per ministerialem m-tus videlicet «obsilan», ut veniret ad juramentum.
ArHist III p. 193 (a. 1412) : me non m-uit wlgariter «obeszlal» iuxta iurisdicionem, sicud domini decreuerunt.
Cf. Th. VIII 1412,55 sqq. Additur super ius ( ZapSądWp I p. 159, a. 1403) , iure ( APozn II p. 136, a. 1483 : promittendo ... Johannem ... nullo iure nec spirituali neque seculari impedire, turbare et molestare neque m-re temporibus perpetuis ).
Iuxta posita
impedire, molestare (cf. et 37 et saepius ), turbare (cf. ), item movere ( KsgMaz II p. 81, a. 1425 : ipsum non debent m-re et movere pro ipsa area ).
N. locut.
(pars) monita strona pozwana do sądu; i. q. citata
ZapSądWp I p. 276 (a. 1405) : si aliqua pars de dictis partibus aliquam ... inpedire presumpserit, extunc ducentas marcas parti m-te ... ducentas ... arbitris ... nouerit se incursuram.
ArHist V p. 175 (a. 1486) : Johannes ... contra m-tam Edvigim ... proponit, quod etc.
2. causam sim.: wytoczyć sprawę w sądzie; i. q. ad iudices deferre
AKapSąd II p. 74 (a. 1428) : ponens se ... evicotorem pro civibus ... in causa, quam eis m-uit ... plebanus.
APozn I p. 361 (a. 1464) : in ... causis ... quas ... Lucas ... Iohanni ... super nonnullis infamacionibus ... m-bat et intemptabat.
Ib. II p. 3 (a. 1471) : nec amplius prefate partes ... inculpare, impetere aut sibi litem aut actionem aliquam m-re debent (nisi leg. movere).
Simili sensu intrans.
super aliquo ( TPaw IV p. 738, a. 1399 : Martinus ... super eo Nicolao m-uit de ipso uadio coram domino capitaneo ), pro iurisdictione (
PrPol p. 383, a. 1400 : venientes ad iudicium coram dominis m-uerunt pro iurisdicione wlgariter «upominali se o prawo»)
vel abs. (
PP III p. 121, a. 1445 : Iohannem ... fecerunt ... legittimum procuratorem in causa ... potentem agere et m-re.)
Cf. ADMONEO Additur ad 1—2: de (pro, super) aliqua re cf. et 443,22.26.55.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)