General
Full Entry
More

LIBELLUS

Grammar
  • Formslibellus, libellum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i -i
  • Part of Speechnoun
  • Gendermasculineneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. parvus liber, scriptum parvum.
      • α. + famosus scriptum ad alicuius infamiam compositum.
      • β. + orationalis quo orationes sacrae continentur
    • 2. liber.
    • 3. operis scripti pars
  • II. commentarius, inventarium, scriptum indicem continens.
  • III. litterae, scriptum (praec. petitionem continens)
    • 1. iur.+ Th. accusatio conscripta, quae ab actore parti adversae proponebatur
    • 2. + repudii quo divortium denuntiatur.
  • IV. + książka. tabula

Pełne hasło

LIBELLUS, -i m.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
[ libellum,, -i n. ? cf. infra 43]
I.
1. książeczka, pisemko; parvus liber, scriptum parvum.
Praec.
α. famosus paszkwil; scriptum ad alicuius infamiam compositum.
Simili sensu
infamatorius ( AKapSąd II p. 541, a. 1443 ; infamiarum: ZabDziej II p. 222, a. 1485).
β. orationalis książeczka do nabożeństwa; quo orationes sacrae continentur Zsig . p. 54 (a. 1500) : scriptori, qui scribebat 1-um orationale.
2. książka; liber.
Definitur
a. gen. , v. gr. meditationum ( AKapSąd III p. 290, a. 1507) . b. adi. , v. gr. communis sanctorum (cf. 9 sqq.).
3. księga (jako część dzieła); operis scripti pars IO. VISL. p. 164 : epigramma in 1-os de Pruteno bello conscriptos.
II. zapiski, spis, rejestr; commentarius, inventarium, scriptum indicem continens.
Additur
regestri ( RachDw I p. 279, a. 1548).
Dicitur
aeris alieni ( GLb p. 57 : 1-us aeris alieni «regest dlugv» ), collectaneorum ( ib. 1-us collectaneorum «raptural» ), item rationarius thesauri ( Tom. XVII p. 99, a. 1535) .
III. pismo, petycja; litterae, scriptum (praec. petitionem continens).
Dicitur
supplex ( HumRef p. 134, a. fere 1500) , testimonialis ( PommUrk II p. 452, a. 1281).
Praec.
1. iur. t. t. pisemne oskarżenie przedkładane przez powoda stronie przeciwnej; accusatio conscripta, quae ab actore parti adversae proponebatur
KodMp II p. 34 (a. 1227) : procurator cause ... conuentus obtulit 1-um procuratori partis aduerse.
MARTIN. OP. Marg. fol. i IIa : 1-us conuentionalis dicitur offerri ei, qui prouocatur ad iudicium.
Ita vulgo saec. XIV—XVI. cf. Th. VII 2,1266,34 sqq. Glossa Pol.
GLcerv p. 701 : querela, querimonia, propositio, 1-us idem sunt, «zaloba».
Dicitur
conventionalis ( cf. supra 10 et passim ; additur ;appellatorius: AKapSąd II p. 364, a. 1512 , item reconventionalis: KodTyn p. 263, a. 1431 et saepius), summarius (appellationis: AKap Sąd II p. 202, a. 1455 et saepius) querelae ( Tom. VII p. 15, a. 1524), item additionalis (cf. ).
Syn.
petitio (summaria: KodMp III p. 340, a. 1382 et saepius; additur in scriptis: DokKKr I p. 182, a. 1391) , propositio ( AKapSąd III p. 359, a. 1471).
Iuncturae verbales
libellum dare ( Lites I p. 54, 1321 et saepius; additur contra aliquem: ARect I p. 17, a. 1469 ; super aliqua re: AKapSąd III p. 134, a. 1509) , facere ( DokKKr II p. 18, a. 1417) , offerre (alicui, cf. 10 et saepius ), producere ( KodTyn p. 260, a. 1431 ; reproducere: AKap Sąd II p. 652, a. 1484) , proferre (oretenus: KodMp III p. 340, a. 1382) , transmittere ( Dogiel I p. 216, a. 1549).
Opp.
recipere ( KodKKr I p. 289, a. 1362), item libello (ad libellum) respondere ( AKapSąd II p. 8, a. 1414 et saepius; etiam libelli responsio: ZabDziej II p. 101, a. 1483) .
2. repudii list rozwodowy; quo divortium denuntiatur. Glossa Pol.
GLb p. 57 : 1-us repudii «listh odpravyenya».
N. in imagine
CodSil V p. 217 (saec. XIV med.med) : pax et iusticia ... accepto l-o repudij extra Polonie terminos exularunt.
JAC. PAR. RefEccl p. 86 : dato repudii l-o sacrae religioni ... nec habitu nec actu suae conversionis primordia consequuntur.
Occ. sensu latius transl. pisemna odprawa; litterae dimissoriae
BRUNO Pass. p. 210 (= p. 29,3 K.) : accipiens ille s. Adalbertus 1-um repudii et superborum contumelias non minus letus efficitur quam homines, cum ... lęta verba ... accipiunt.
IV. tabliczka; tabula RachDw I p. 257 (a. 1548) : pro l-o magno lapideo pro usu suae maiestatis. Cf. Słownik Polszczyzny XVI w. s. v. książka. Nescio an huc pertineant CracArt II p. 387 (a. 1540) : tabularum lapidearum 1-i 24. Ib. infra folia lusoria in 1-is 6.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)