- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- L.
- A.
- N.
- K.
I.
propr.
1.
nadanie kształtu, wykonanie, sporządzenie;
formatio, confectio,
v.
gr.cratae (i. cratis
RachWaw
p. 306, a.
1542).
2.
doprowadzenie do należytego stanu, wyposażenie,
urządzenie; exornatio, expeditio, (bona)
dispositio
KodMp II p. 245 (a. 1320-1333) : nos volentes i-em ciuitatis nostre ... habere ... cives ab omnibus requisitionibus ... facimus absolutos.
N.
alicuius
wynagrodzenie, zapłata; merces,
stipendium
AGZ XII p. 53 (a. 1437) : aggerem debet attemptare et laboratoribus i-em dare.
ArHist VIII p. 335 (a. 1499) : isti milites volunt permanere aduc usque ad consolationem a vestra maiestate et i-em (cf. ib. supra v. maiestatem humillime rogo, velit eis peditibus pecunias extradere).Occ. concr. urządzenie, wyposażenie; ornamenta, apparatus
KodWp III p. 422 (a. 1374) : bona ... cum totali iure et ... cum omnibus i-bus per nos Domino concedente instaurandis ad ... archiepiscopum ... devolventur.
3.
nadanie dokumentowi formy prawnej, spisanie aktu prawnego; actus (et effectus) litteras publicas in iuris formam redigendi
KodWp III p. 109 (a. 1358) : datum et actum in Lublin ... anno Domini millesimo tricentesimo quinquagesimo octavo per i-em Sventomiri publici notarii.
ChrOl p. 445 : in istis ... privilegiis ... non fui certus ... propter i-em minus autenticam.
II.
trans.
1.
nauczanie, kształcenie, nauka; instructio, doctrina.
Additur
gen. explic., v. gr.
artificii (
PP III
p. 148, a.
1447)
, artis pictoriae (
CracImpr
p. 7, a.
1480)
, illuminandi libros (cum auro et floribus
ib.
p. 8, a.
1485),
tactus tympanorum (
Zsig .
p. 99, a.
1501),
sim.
Cf. Th.
VII 1,1474,39 sqq.
N.
α .coelestis patriae
i. salutaris doctrina
KodWp I p. 129 (a. 1233) : Sacra Scriptura ad i-em celestis patrie nos instruat.Simili sensu salutaris ( StSyn III p. 2 ) , pia ( KrMU p. 94, a. 1420).
β.
morum
i. q. mores boni
KrMU p. 134,28 (a. 1429) : datus ... erat illi ... sensus perspicax, intelligentia veritatis, i-o morum.
N.
sq.
acc.?
ARect I p. 145 (a. 1478) : de i-e in organo tactum (nisi leg. tactuum).Occ. pl. i. q. praecepta
StSyn III p. 2 : cum salutaribus i-bus simplicium clericorum.
KodUJ I p. 29 (a. 1400) : lecturis et i-bus ... studentes instruere et fovere.
2.
nakłanianie, namowa, zachęta; inductio, impulsus,
hortatus
CodVit p. 76 (a. 1406) : Cruciferos inducere ... i-e sana et fideli ut sibi ipsis ... iudices non existant.
AGZ XIII p. 464 (a. 1465) : mandato tuo et i-e alias «naprawo» (ed. naporwo) ... violenter receperunt sibi ... boves.
Iuxta posita
3.
informacja, pouczenie, wskazówka; indicium, praeceptum,
consilium
PommUrk IV p. 237 (a. 1306) : controversia ... mediante prudentum consilio, auxilio et i-e ... amicabiliter terminata.
KodKKr I p. 212 (a. 1338) : nobiles conuocata uicinia ... iuxta uicinie distinccionem, transitum, ostensionem seu i-em ... uillam limitibus distinxerunt.Cf. INFORMO II 2. Occ. pl.
AKap Sąd II p. 67 (a. 1426) : delaciones ... ex quibus dominus ... i-es debuit habere.
Praec.
iur.
α.
przepis
prawny; praeceptum iuris
ArPrawn VIII p. 105 (a. 1409) : prestiterunt corporalia iuramenta iuxta iuridicam i-em.
AGZ VI p. 62 (a. 1460) : Armenos ... ex antique consuetudinis ... i-e, promittimus a iure civili Leopoliensi non segregare.
β.
instrukcja udzielona sędziemu przez sąd wyższej instancji;
praeceptum iudici a iudice superiore datum, quod ad causam
diiudicandam
spectat
StPPP VIII p. 947 (a. 1400) : subiudex ... ex speciali i-e ... castellani ... scribere mandauit etc.
AGZ III p. 226 (a. 1462) : causa ... ad nos iudices pro i-e ac decreto ortilegiali secundum statuta ... sedis nostre est transmissa.Ita saepius saec. XV-XVI.
Syn.
decretum (
AGZ XIX
p. 26
a. 1475
et saepius). ).
Cf.
INFORMO II 1 α.
γ.
tzw.
wstecz,
informacja udzielona przez sędziego odnośnie sądzonej przez niego kiedyś sprawy; responsum a iudice de causa ab eo iudicata datum
AGZXIII p. 58 (a. 1437) : subiudex cum camerario rece erunt ad i-em alias «na wstecz».
δ.
oświadczenie złożone w sądzie, zeznanie; professio coram iudice, testimonium
AGZ XII p. 1 (a. 1435) : coram nobis ... constituti Semon ... necnon Petrus ... pro i-e racione inculpacionis furticinii.
AKapSąd III p. 101 (a. 1404) : contra Petrum ... pro summaria i-e et summarie propono, quomodo etc.Occ. concr. notatka informująca, świadectwo na piśmie; documentum conscriptum
AKapSąd III p. 183 (a. 1515) : prout in quadam summaria i-e ... continetur.
ArPrawn VI p. 43 (a. 1521) : prout latius in i-e desuper facta plenius continetur.
4.
zapoznanie się z czymś, dochodzenie, wywiad;
investigatio, inquisitio, cognitio
(praec.
Iur. )
KodPol I p. 198 (a. 1348) : arbitri omnes ... fideli super hoc et plena i-e prehabita ... dictas villas distinguent.
KodMp III p. 67 (a. 1348) : facta i-e diligenti de valore eiusdem domus ... et possessionum ... decimam ... recipi ... mandauit.ArPrawn I p. 21 ( a.
fere 1400): prout veridica i-e et inquisitione canonica sumus informati.
Dicitur
diligens
(cf.
),
fidelis et plena
(cf.
et saepius),
exacta (
KodMp IV
p. 454, a.
1446)
, sufficiens (
DokLub
p. 145,
a. 1367),
item
summaria (
StSyn IV
p. 109,
saec. XV ex.
et saepius).
Syn.
documentum:
KsgRWar I p. 496 (a. 1528) : causa ista suspensa est ... usque ad meliorem i-em seu documentum.
Constr.
ad
3-4:
a.
sq.
de, cf.
et
AKapSąd III p. 14 (a. 1461) : habita i-e de communi laudo.Ita saepius.
b.
sq.
super, cf.
et
KodMp IV p. 454 (a. 1454) : super quibus ... synodus exactam et diligentem i-em habuit.
c.
sq.
enunt.
obi.
KodWp III p. 84 (a. 1358) : mittimus tibi i-em talem, quod ... hereditates duas ... perdidimus.
ZabDziej I V p. 248 (a. 1539) : nos advocatus ... damus i-em iuri Tresznyow, quod etc.
d.
sq.
enunt.
interrog.
TArch p. 57 (a. 1409) : petimus vestram i-em, quod (i. quid ) facturi simus cum predicta causa.
ArPrawn I p. 332 (a. 1511) : quibus verbis debent contrahi sponsalia, i-o sepius fiat.
Iuncturae
verbales ad 1-4: informationem facere (cf.
),
(prae)habere (cf.
supra 558,9 et
saepius; ex aliqua re:
AKapSąd II
p. 67,
a. 1426)
, recipere (
KrMU
p. 94, a.
1420
et saepius;
accipere:
DŁUG. Hist. III
p. 87
;
; suscipere (
ib. IV
p. 439
).
Simili sensu
informatione informari (
ArPrawn I
p. 21,
a. fere 1400).
Opp.
informationem
alicui dare (
AGZ XIII
p. 53, a.
1437
et saepius), ministrare (
CodVit
p. 76, a.
1401)
, praestare
(cf.
).
III.
phil.
t. t. nadawanie formy;
actus forma
(cf.
supra IV 307,30 sqq.
WROCŁ. Epit. fol. l IVa : quedam sunt forme, que non inherent corporibus ... et non sunt obligate legibus et proprietatibus corporis et tales sunt forme non per i-em sed a foris manendo dicte.
MatFil IV p. 62 (saec. XIV) : cum dicitur esse, fit per creationem et alia creatura per i-em.
IV. singulare (fungitur vice vocis reformationis):zabezpieczenie sumy dłużnej na majątku; debiti solvendi fides bonis immobilibus tuta facta
StPPP IX p. 546 (a. 1555) : Mathias ... introduxit et reformavit in domo ... debiti marcas 8 ... Jacobo ... super quam i-em et inscriptionem Jacobus admisit et indulsit acticacionem fieri sub memoriali dominorum.Cf. INSCRIPTIO.