General
Full Entry
More

INFORMATIO

Grammar
  • Formsinformatio, infformacio, informacio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr.
    • 1. formatio, confectio,
    • 2. exornatio, expeditio, (bona) dispositio
    • 3. actus (et effectus) litteras publicas in iuris formam redigendi
  • II. trans.
    • 1. instructio, doctrina.
      • β. + morum
    • 2. inductio, impulsus, hortatus
    • 3. + INFORMO II 2. indicium, praeceptum, consilium
      • α. praeceptum iuris
      • β. praeceptum iudici a iudice superiore datum, quod ad causam diiudicandam spectat
      • γ. + wstecz, responsum a iudice de causa ab eo iudicata datum
      • δ. concr. professio coram iudice, testimonium documentum conscriptum
    • 4. Iur.+ a. investigatio, inquisitio, cognitio (praec. Iur.)
  • III. phil. actus forma (cf. supra IV 307,30 sqq. debiti solvendi fides bonis immobilibus tuta facta

Pełne hasło

INFORMATIO s. INFFORMACIO s. INFORMACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
I. propr.
1. nadanie kształtu, wykonanie, sporządzenie; formatio, confectio, v. gr.cratae (i. cratis RachWaw p. 306, a. 1542).
2. doprowadzenie do należytego stanu, wyposażenie, urządzenie; exornatio, expeditio, (bona) dispositio
KodMp II p. 245 (a. 1320-1333) : nos volentes i-em ciuitatis nostre ... habere ... cives ab omnibus requisitionibus ... facimus absolutos.
N.
alicuius wynagrodzenie, zapłata; merces, stipendium
AGZ XII p. 53 (a. 1437) : aggerem debet attemptare et laboratoribus i-em dare.
ArHist VIII p. 335 (a. 1499) : isti milites volunt permanere aduc usque ad consolationem a vestra maiestate et i-em (cf. ib. supra v. maiestatem humillime rogo, velit eis peditibus pecunias extradere).
Occ. concr. urządzenie, wyposażenie; ornamenta, apparatus
KodWp III p. 422 (a. 1374) : bona ... cum totali iure et ... cum omnibus i-bus per nos Domino concedente instaurandis ad ... archiepiscopum ... devolventur.
3. nadanie dokumentowi formy prawnej, spisanie aktu prawnego; actus (et effectus) litteras publicas in iuris formam redigendi
KodWp III p. 109 (a. 1358) : datum et actum in Lublin ... anno Domini millesimo tricentesimo quinquagesimo octavo per i-em Sventomiri publici notarii.
ChrOl p. 445 : in istis ... privilegiis ... non fui certus ... propter i-em minus autenticam.
II. trans.
1. nauczanie, kształcenie, nauka; instructio, doctrina.
Additur gen. explic., v. gr.
artificii ( PP III p. 148, a. 1447) , artis pictoriae ( CracImpr p. 7, a. 1480) , illuminandi libros (cum auro et floribus ib. p. 8, a. 1485), tactus tympanorum ( Zsig . p. 99, a. 1501), sim. Cf. Th. VII 1,1474,39 sqq.
N.
α .coelestis patriae i. salutaris doctrina
KodWp I p. 129 (a. 1233) : Sacra Scriptura ad i-em celestis patrie nos instruat.
Simili sensu salutaris ( StSyn III p. 2 ) , pia ( KrMU p. 94, a. 1420).
β. morum i. q. mores boni
KrMU p. 134,28 (a. 1429) : datus ... erat illi ... sensus perspicax, intelligentia veritatis, i-o morum.
N.
sq. acc.?
ARect I p. 145 (a. 1478) : de i-e in organo tactum (nisi leg. tactuum).
Occ. pl. i. q. praecepta
StSyn III p. 2 : cum salutaribus i-bus simplicium clericorum.
KodUJ I p. 29 (a. 1400) : lecturis et i-bus ... studentes instruere et fovere.
2. nakłanianie, namowa, zachęta; inductio, impulsus, hortatus
CodVit p. 76 (a. 1406) : Cruciferos inducere ... i-e sana et fideli ut sibi ipsis ... iudices non existant.
AGZ XIII p. 464 (a. 1465) : mandato tuo et i-e alias «naprawo» (ed. naporwo) ... violenter receperunt sibi ... boves.
Iuxta posita
inductio ( AKapSąd III p. 374, a. 1490) , subordinatio ( ib. p. 116, a. 1507). Cf. INFORMO II 1.
3. informacja, pouczenie, wskazówka; indicium, praeceptum, consilium
PommUrk IV p. 237 (a. 1306) : controversia ... mediante prudentum consilio, auxilio et i-e ... amicabiliter terminata.
KodKKr I p. 212 (a. 1338) : nobiles conuocata uicinia ... iuxta uicinie distinccionem, transitum, ostensionem seu i-em ... uillam limitibus distinxerunt.
Cf. INFORMO II 2. Occ. pl.
AKap Sąd II p. 67 (a. 1426) : delaciones ... ex quibus dominus ... i-es debuit habere.
Praec. iur.
α. przepis prawny; praeceptum iuris
ArPrawn VIII p. 105 (a. 1409) : prestiterunt corporalia iuramenta iuxta iuridicam i-em.
AGZ VI p. 62 (a. 1460) : Armenos ... ex antique consuetudinis ... i-e, promittimus a iure civili Leopoliensi non segregare.
β. instrukcja udzielona sędziemu przez sąd wyższej instancji; praeceptum iudici a iudice superiore datum, quod ad causam diiudicandam spectat
StPPP VIII p. 947 (a. 1400) : subiudex ... ex speciali i-e ... castellani ... scribere mandauit etc.
AGZ III p. 226 (a. 1462) : causa ... ad nos iudices pro i-e ac decreto ortilegiali secundum statuta ... sedis nostre est transmissa.
Ita saepius saec. XV-XVI.
Syn.
decretum ( AGZ XIX p. 26 a. 1475 et saepius). ). Cf. INFORMO II 1 α.
γ. tzw. wstecz, informacja udzielona przez sędziego odnośnie sądzonej przez niego kiedyś sprawy; responsum a iudice de causa ab eo iudicata datum
AGZXIII p. 58 (a. 1437) : subiudex cum camerario rece erunt ad i-em alias «na wstecz».
δ. oświadczenie złożone w sądzie, zeznanie; professio coram iudice, testimonium
AGZ XII p. 1 (a. 1435) : coram nobis ... constituti Semon ... necnon Petrus ... pro i-e racione inculpacionis furticinii.
AKapSąd III p. 101 (a. 1404) : contra Petrum ... pro summaria i-e et summarie propono, quomodo etc.
Occ. concr. notatka informująca, świadectwo na piśmie; documentum conscriptum
AKapSąd III p. 183 (a. 1515) : prout in quadam summaria i-e ... continetur.
ArPrawn VI p. 43 (a. 1521) : prout latius in i-e desuper facta plenius continetur.
4. zapoznanie się z czymś, dochodzenie, wywiad; investigatio, inquisitio, cognitio (praec. Iur. )
KodPol I p. 198 (a. 1348) : arbitri omnes ... fideli super hoc et plena i-e prehabita ... dictas villas distinguent.
KodMp III p. 67 (a. 1348) : facta i-e diligenti de valore eiusdem domus ... et possessionum ... decimam ... recipi ... mandauit.
ArPrawn I p. 21 ( a.
fere 1400): prout veridica i-e et inquisitione canonica sumus informati.
Dicitur
diligens (cf. ), fidelis et plena (cf. et saepius), exacta ( KodMp IV p. 454, a. 1446) , sufficiens ( DokLub p. 145, a. 1367), item summaria ( StSyn IV p. 109, saec. XV ex. et saepius). Syn. documentum:
KsgRWar I p. 496 (a. 1528) : causa ista suspensa est ... usque ad meliorem i-em seu documentum.
Constr. ad
3-4:
a. sq. de, cf. et
AKapSąd III p. 14 (a. 1461) : habita i-e de communi laudo.
Ita saepius.
b. sq. super, cf. et
KodMp IV p. 454 (a. 1454) : super quibus ... synodus exactam et diligentem i-em habuit.
c. sq. enunt. obi.
KodWp III p. 84 (a. 1358) : mittimus tibi i-em talem, quod ... hereditates duas ... perdidimus.
ZabDziej I V p. 248 (a. 1539) : nos advocatus ... damus i-em iuri Tresznyow, quod etc.
d. sq. enunt. interrog.
TArch p. 57 (a. 1409) : petimus vestram i-em, quod (i. quid ) facturi simus cum predicta causa.
ArPrawn I p. 332 (a. 1511) : quibus verbis debent contrahi sponsalia, i-o sepius fiat.
Iuncturae
verbales ad 1-4: informationem facere (cf. ), (prae)habere (cf. supra 558,9 et saepius; ex aliqua re: AKapSąd II p. 67, a. 1426) , recipere ( KrMU p. 94, a. 1420 et saepius; accipere: DŁUG. Hist. III p. 87 ; ; suscipere ( ib. IV p. 439 ).
Simili sensu
informatione informari ( ArPrawn I p. 21, a. fere 1400).
Opp.
informationem alicui dare ( AGZ XIII p. 53, a. 1437 et saepius), ministrare ( CodVit p. 76, a. 1401) , praestare (cf. ).
III. phil. t. t. nadawanie formy; actus forma (cf. supra IV 307,30 sqq.
WROCŁ. Epit. fol. l IVa : quedam sunt forme, que non inherent corporibus ... et non sunt obligate legibus et proprietatibus corporis et tales sunt forme non per i-em sed a foris manendo dicte.
MatFil IV p. 62 (saec. XIV) : cum dicitur esse, fit per creationem et alia creatura per i-em.
IV. singulare (fungitur vice vocis reformationis):
zabezpieczenie sumy dłużnej na majątku; debiti solvendi fides bonis immobilibus tuta facta
StPPP IX p. 546 (a. 1555) : Mathias ... introduxit et reformavit in domo ... debiti marcas 8 ... Jacobo ... super quam i-em et inscriptionem Jacobus admisit et indulsit acticacionem fieri sub memoriali dominorum.
Cf. INSCRIPTIO.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)