Ogólne
Pełne hasło
Więcej

QUIESCO

Gramatyka
  • Formyquiesco, quiescens
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -ere, -evi, -etum -ntis
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. propr. propr. spoczywać, odpoczywać, wypoczywać
    • 1. leżeć
    • 2. spać
    • 3. (de mortuis) spoczywać w grobie, spać snem wiecznym
    • 4. phil. phil. trwać w bezruchu, znajdować sią w spoczynku
  • II. transl.
    • 1. (de rebus) uspokoić się, ustać, skończyć się
    • 2.
      • a. uspokoić się
      • b. iur.+ ab aliqua re dać czemuś spokój, (za)przestać, zaniechać, poniechać, odstąpić od czegośzrzec się czegoś, nie rościć pretensji
  • III. singulare: zgodzić się na coś, przystać

Pełne hasło

QUIESCO, -ere, -evi, -etum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • O.
  • W.
I. propr. spoczywać, odpoczywać, wypoczywać; requiescere, respirare, relaxari. Praec.
1. leżeć; iacere, cubare.
2. spać; dormire.
3. (de mortuis) spoczywać w grobie, spać snem wiecznym; requiescere in sepulcro, mortuum esse. Interdum additur in pace.
4. phil. trwać w bezruchu, znajdować sią w spoczynku; non moveri, immobilem esse
MatFil X p. 149 (saec. XV in.in) : sensus q-it, quia sensus in somno sunt ligati, modo hoc dictum Philosophi intelligitur sic, quod potentia visiva q-it ab illis operationibus, quae sibi debentur secundum istam rationem sensus, qua est sensitiva, quia in somno nec vidit nec audit.
STOB. Parv. fol. A IIIb : natura est principium et causa mouendi et q-ndi eius in quo est primum per se, non secundum per accidens.
Ib. fol. J VIa : intellectus possibilis ... habet ... noticiam habitualem et quasi q-ntem.
Opp.
mutari:
GŁOG. Alex. II fol. p IIIa : in natura illud q-it quod non mutatur.
Part. praes. quiescens,, -ntis n.
loco subst.
to co znajduje się w spoczynku; id quod immobile est
HESSE Quaest. p. 629 : nullum q-ns ad quietem alterius movetur a se ipso, sed ab alio motum quodlibet est huiusmodi, igitur sequitur, quod impossibile est aliquid moveri a se ipso et per consequens omne, quod movetur, movetur ab alio.
Ib. p. 720 : q-ns incipit motum post quietem sine indigentia motoris extrinseci.
Constr.
a. sq. abl. b. sq. ab. c. sq. ad, cf. et saepius. d. sq. in c. abl. e. sq. sub :
KodPol I p. 287 (a. 1413) : ut sub umbra alarum caritatis q-amus.
PAUL. CR. p. 77 : magnificentiae tuae lucubratiunculas hasce ... commendo, ut ... sub umbra alarum tuarum quietissime q-ant.
f. sq. super c. acc.
PEREGR. Serm. p. 626 : ipsa s. Hedvigis super nudam tabulam q-bat; numquam ita infirma fuit, quod vellet super culcitram q-re seu iacere.
THOM. Med. p. 108 : facerem eum q-re super latus infirmum.
II. transl.
1. (de rebus) uspokoić się, ustać, skończyć się; cessare, desinere, finiri.
N. locut.
contradictione (cuiuslibet penitus) quiescente wykluczywszy; i.q. sublata, excepta, exclusa
DokMp I p. 107 (a. 1356) : dicta pars hereditatis omni iure ... debet gaudere contradicione cuiuslibet penitus q-nte.
KodWp III p. 97 (a. 1358) : forum ... admisimus in opido ... exercendum contradiccione cuiuslibet q-nte.
Ita saepe. Eodem sensu impedimento :
KodTyn p. 121 (a. 1354) : hereditates ... monasterium ... habebit ... impedimento saepedicti Eustachii ... penitus q-nte.
2. (de hominibus)
a. uspokoić się; conquiescere, mitescere.
b. dać czemuś spokój, (za)przestać, zaniechać, poniechać, odstąpić od czegoś; desistere, deponere, omittere, renuntiare. Praec. iur. ab aliqua re zrzec się czegoś, nie rościć pretensji; cessare a vindiciis, alicui rei renuntiare
PommUrk III p. 426 (a. 1300) : a molendino ... perpetuo cessauimus ac voluntate bona q-uimus ... ita ... quod quidquid iuris ... in eodem habuimus ... consulibus ... resignauimus.
Ib. VI p. 413 (a. 1305) : nos a predictis bonis ... omnino q-vimus, insuper cessavimus ab omni iure et impetitione, que nobis ... competebat.
Ita saepius.
Constr. ad 1
– 2: a. sq. abl. b. sq ab. c. sq. ad :
PP II p. 67 (a. 1448) : vt ad amplificacionem regni sui q-ret (cf. contextum ).
d. sq. de :
MARTIN. OP. Serm. p. 359 nlb. : de quo verbo pater non solum q-vit, sed se ipsum religioni reddidit.
e. sq. in c. abl. f. sq. inf.
III. singulare: zgodzić się na coś, przystać; alicui rei acquiescere
*SSrSil VII p. 86 (a. 1459) : velle Wratislavienses informacioni sanctissimi domini pape q-re et consentire.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)