Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PROMISSIO

Gramatyka
  • Formypromissio, promisio
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -onis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I.
    • 1. przyrzeczenie, obietnica
      • α. + terra promissionis ziemia obiecana
      • β. zaręczyny
    • 2. zapewnienie, gwarancja
    • 3. zapowiedź, rokowanie
  • II. iur.
    • 1. poręczenie, poręka
    • 2. umowa
  • III. + permissionis:

Pełne hasło

PROMISSIO s. PROMISIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • N.
  • A.
  • O.
I.
1. przyrzeczenie, obietnica; actus promittendi, pollicitatio. Distinguitur manu alis (cf. .), verbalis ( ZabDziej II p. 92, a. 1483).
Constr.
a. sq. gen. obi. b. sq. de :
*PommUrk IV p. 206 (a. 1305) : cum ... nulla p-o fieri possit de vacaturis.
DokMp VIII p. 38 (a. 1439) : p-e facta de eadem inscriptione ... edenda.
AKapSąd III p. 66 (a. 1497) : data ... p-e de deducendo recipiendoque eam in uxorem.
c. sq. supra :
ArPrawn I p. 217 (saec. XV) : p-es supra obediencia et fidelitate tenenda.
d. sq. quod:
KsgŁawKr p. 252 (a. 1394) : racione p-is ... videlicet quod ... noverca ... sibi ... idem dare deberet.
N.
α. terra promissionis ziemia obiecana; quae Iudaeis a Deo promissa est.
β. zaręczyny; sponsalia
Dogiel I p. 169 (a. 1515) : Ferdinandus in spatio unius anni ... a die contractus sponsalium ... hanc p-em ratificabit et contrahet per verba de praesenti.
2. zapewnienie, gwarancja; sponsio.
Syn.
firmamentum ( KodKKr I p. 258, a. 1355).
3. zapowiedź, rokowanie; praedictio.
Iuncturae verbales ad 1-3:
a. promissio suboritur ( PommUrk VI p. 274, a. 1325) , stat ( ArHist V p. 108, a. 1452) , valet ( AKapSąd II p. 52, a. 1420) . b. promissionem dare, facere (conficere: KodWp III p. 141, a. 1359) , simili sensu habere ( KodWp I p. 113, a. 1230 et saepius; inter se: ZabDziej III p. 453, a. 1497) , polliceri et celebrare ( KodWp III p. 141, a. 1359) ; promissione se obligare ( CorpJP IV p. 147, a. 1525) ; sub (aliqua) promissione promittere ( Dogiel I p. 54, a. 1440) . c. promissione (ad)implere (aliqua re: KADŁUB.(Pl) p. 98 ; MARTIN. OP. Marg. fol. n Vb et passim); persolvere ( PommUrk II p. 525, a. 1284) , tenere ( ArPrawn I p. 217, saec. XV) ; simili sensu promissioni satisfacere ( RHist III p. 302, a. 1510 ; *Dogiel I p. 197, a. 1544) , in promissionibus stare ( NIC. BŁ. Tract. fol. g IVa) .
Opp.
promissionem revocare ( KodWp II p. 181, a. 1299) , temerare ( DŁUG. Hist. V p. 642 ).
Locut. adv.
ex promissione zgodnie z obietnicą; aliquo promittente ( CIOŁ. Lib. I p. 143 ), cf. ex promisso infra 1220,46.
II. iur.
1. poręczenie, poręka; fideiussio, sponsio
*PommUrk V p. 535 (a. 1320) : quicumque ... in locum ... mortui statutus fuerit, debebit lingua et manu promittere ... arbitrans se in p-em illius mortui subintrare.
StPPP VIII p. 607 (a. 1398) : Fricz ... Nemerzam pro obligacione hereditatis ... iure euasit, quia procurator proponit asserendo p-em de restitucione decem marcarum.
Lites II p. 56 (a. 1412) : p-es litterales fideiussorie.
Constr.
a. abs. b. sq. de, cf. c. sq. pro :
CodVit p. 490 (a. 1420) : p-o regis Polonie pro duce Swytrigal facta.
2. umowa; pactum
Lites I p. 431 (a. 1325) : inter nos ... fedus amicitie seu p-o est suborta, quod predictis principibus ... consilio et auxilio debemus adesse.
III. fungitur vice vocis permissionis:
KodKKr II p. 403 (a. 1415) : si ex p-e diuina decesserit.
Ztschr. XII p. 458 (saec. XV in.in) : talem plagam supra populum suum ex p-e divina ab inimicis Christi descendisse.
DokListPł II p. 169 (a. 1534) : cum clausulis p-is et relevationis ab omni onere satisdando (nisi ubique leg. permissio-).
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)