Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PRAEIUDICO

Gramatyka
  • Formypraeiudico, preiudico
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -are, -avi -atum
Znaczenia
  • I. wydawać przedwczesne orzeczenie, z góry orzekać
  • II.
    • A. iur.
      • 1. + iuri (inscriptioni, privilegio ograniczać prawo, zawieszać w jakimś wypadku jego działanie
      • 2. + alicui szkodzić komuś, uszczu plać czyjeś prawa
    • B.
      • 1. alicui (med.) szkodzić
      • 2. alicui rei: przynosić uszczerbek, szkodę, szkodzić
  • III.

Pełne hasło

PRAEIUDICO s. PREIUDICO, -are, -avi -atum
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • N.
  • O.
[ part. perf. sensu act. Tom. I app., p. 29 (a. 1508) : ut illi gratum et nostro juri non prejudicatum esset privilegium.
]
I. wydawać przedwczesne orzeczenie, z góry orzekać; praemature iudicare, praeiudicium facere (saec. XV). Occ. constr. sq. dat. vel in c. abl.
II.
A. iur.
1. iuri (inscriptioni, privilegio sim.) ograniczać prawo, zawieszać w jakimś wypadku jego działanie; i.q. ex parte derogare, detrahere, irritum reddere. Occ. constr. sq. in c. abl.
2. alicui szkodzić komuś, uszczu plać czyjeś prawa; nocere, ius alicuius minuere
KodWp I p. 77 (a. 1213) : decimas ... assignavimus ... in nullo fratribus prefatis p-ndo.
DokMp IV p. 74 (a. 1342) : veteres scopulos ... renovari faciatis ... nemini p-ndo.
Ita saepissime. Glossa Pol.
RFil XXV p. 151 (saec. XV med.med) : p-vit sue magnitudini «czynyl przeszprawye».
Syn.
iniuriari ( KodUJ III p. 186, a. 1492).
Constr.
a. abs. b. sq. in c. abl. , cf. ; praec. in iure ( KodWp X p. 235, a. 1441 ; DokMp VIII p. 268, a. 1443 et saepius).
B.
1. alicui (med.) szkodzić; nocere
THOM. Med. p. 12 : inter medicamina utilia tali epilentico p-at ysopus.
Ib. p. 275 : in colica ventosa p-at paritaria tam intus quam extra ministrata.
Ita saepius.
2. alicui rei: przynosić uszczerbek, szkodę, szkodzić; damnum afferre, nocere
KodPol I p. 96 (a. 1275) : molendinum ... ubicumque sculteto placuerit, dummodo nostro molendino secus civitatem ... posito in nullo videatur p-re, pro sue ponet placito voluntatis.
DokLub p. 174 (a. 1407) : forum ... in quantum non p-bit ceteris foris ... celebrandis statuimus.
Ita saepius. Cf. Th. X 2, 680,20 sqq.
III. sensu contrario: przewyższać, mieć przewagę, praestare, praeponderare
KADŁUB.(Pl) p. 38 : ius vero diuinum humano p-at; lex namque Domini irreprehensibilis, lex immaculata convertens animas.
SchlUrk p. 380 (a. 1270) : compromissio facta per viros ydoneos et soluta, p-at omni juri, dummodo contra justiciam non fiat.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)