Ogólne
Pełne hasło
Więcej

PERPETUALIS

Gramatyka
  • Formyperpetualis
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e
  • Część mowyprzymiotnik
Znaczenia
  • I. wieczny, nieprzerwany (o czasie)
  • II. iur.
    • A.
      • 1. + commutatio Dąbkowski concordia divisio Dąbkowski wieczysty, wiecznotrwały, nieodwołalny
      • 2. stanowiący wieczystą własność, dziedziczny
      • 3. + litterae ius tzw. list wieczny, dokument stwierdzający wieczyste prawo własności
      • 4. + causasprawa dotycząca uprawnień związanych z wieczystym posiadaniem dóbr ziemskich
    • B.
      • 1. odziedziczony, dziedziczny
      • 2. pełniący urząd w sposób nieodwołalny, dożywotni
  • III. + via droga tzw. pospolita, dostępna dla wszystkich

Pełne hasło

PERPETUALIS, -e
  • F.
  • G.
  • Dc.
  • B.
  • A.
  • K.
I. wieczny, nieprzerwany (o czasie); continuus, sempiternus (de tempore).
II. iur.
A. de rebus
1. wieczysty, wiecznotrwały, nieodwołalny; perpetuo duraturus, irrevocabilis
PommUrk IV p. 19 (a. 1301) : ne acta p-ia nostrorum progenitorum ... oblivione mixta dissipentur (ed. dissipent).
PP VI p. 75 (a. 1432) : in presencia ... ducis facta est diuisio ... pro hereditatibus ... p-is.
Ita passim saec. XV in iuncturis commutatio ( PP II p. 74, a. 1448 et saepius, ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne II p. 519), concordia ( KodMp IV p. 220, a. 1425) , divisio ( cf. supra 49 et saepius; ad rem cf. Dąbkowski Prawo prywatne I p. 57 ; cf. tamen sensu diverso infra 431,8) donatio ( DokLub p. 259, a. 1447) , evasio ( DokMp I p. 396, a. 1415) , inscriptio ( CodEp III p. 525, a. 1433) , ordinatio ( AKapSąd II p. 77, a. 1428), item census ( KodKKr II p. 277, a. 1403 ; DyplMog p. 125, a. 1452).
2. stanowiący wieczystą własność, dziedziczny; iure perpetuo possidendus, hereditarius
DokMp I p. 140 (a. 1364) : Johanni in suam divisionem p-em ... cessit laneus ... cum agris sibi adiacentibus.
AGZ XII p. 284 (a. 1463) : Stanislaus ... nobili Nicolao ... villas suas p-es ... vendidit perpetualiter.
3. litterae tzw. list wieczny, dokument stwierdzający wieczyste prawo własności; i.q. quibus alicuius rei possessio perpetua confirmatur
DokMp I p. 381 (a. 1413) : si aliquas litteras p-es super eisdem partibus ... Andreas haberet... nullum vigorem habere debent.
TPaw VII p. 306 (a. 1423) : Jarandus ... egit contra Andream ... pro alicuius literis p-bus hereditatem Banschino concernentibus.
AGZ XII p. 272 (a. 1461) : fratres ... literas p-es ... coram iudicio ponere et dare Iohanni Cola debent (cf. supra p. 271: Michael et Iohannes ... bona paternalia ... Iohanni Cola ... perpetuis temporibus vendiderunt).
Ita saepius. Simili sensu ius ( ib. XV p. 21, a. 1457 : super quod pratum ... Nicolaus iura habet p-ia et ipsa iura ostendebat), item
privilegium (
DokMp I p. 250, a. 1391 : nos capitaneus Cracoviensis Iacobo eandem litteram ... adiudicavimus pro privilegio p-i).
4. causa sprawa dotycząca uprawnień związanych z wieczystym posiadaniem dóbr ziemskich; i.q. quae ad ius bona terrestria perpetuo possidendi pertinet
StPPP II p. 672 (a. 1462) : pars ... rea dixit... ista causa est p-is, debet remitti [ad colloquium generale (cf. contextum]).
B. de hominibus
1. odziedziczony, dziedziczny; hereditate acceptus
AGZ XIV p. 283 (a. 1449) : Stepan ... servitorem regalem p-em alias «s wyecznego» ... interfecit.
Ib. XVIII p. 426 (a. 1501) : tu existens omagialis p-is alias «man» ipsius Ioannis ... non vis servire ... prout tu et tui antecessores ... serviebant perpetue ex antiquo, prout eadem omagialis servicio cessit sibi quo ad sortem divisionis perpetue.
2. pełniący urząd w sposób nieodwołalny, dożywotni; qui munere perpetuo fungitur
DokKKr II p. 550 (a. 1448) : in domo ... vicariorum ecclesie Cracouiensis p-ium.
Cf. PERPETUUS II A 1.
III. via droga tzw. pospolita, dostępna dla wszystkich; i.q. publica
KodMp IV p. 220 (a. 1425) : viam p-em omnibus hominibus ... liberam exposuerunt.
Cf. PERPETUUS III.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)