Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MAGISTRATUS

Gramatyka
  • Formymagistratus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. + caeremoniarum coquinae montium venatorius urząd, godnośćfunkcja mistrza ceremoniiurząd kuchmistrzaet abs.: tzw. bachmistrzostwo, urząd bachmistrzaurząd łowczego
    • 2.
      • a. godność scholastyka kapitulnego i związane z nią beneficjum
      • b. godność przełożonego klasztoru, wielkiego mistrza krzyżackiego
    • 3. magistrat, władze miejskie
  • II. urzędnik (zwł. wyższy), człowiek piastujący jakiś urząd, zwierzchnik, przełożony

Pełne hasło

MAGISTRATUS, -us m.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
[dat. magistratu infra 28, 8, cf. Th. VIII 92,7.]
I.
1. urząd, godność; officium seu munus (praec. in re publica administranda constitutum). Praec. α. caeremoniarum funkcja mistrza ceremonii; magistri caeremoniarum (cf. supra II 20,26
Tom. IV p. 317 (a. 1518) : consecrationis munus archiepiscopus Gnesnensis ... ceremoniarum vero m-um Petrus Tomiczki ... gessit.
β. coquinae urząd kuchmistrza; magistri coquinae (cf. supra 20, 33 sqq.
JusPol p. 267 (a. 1454) : majora nostra officia, puta cancellariatum, vicecancellariatum, marschalcatum, m-um coquinae.
γ. montium et abs. : tzw. bachmistrzostwo, urząd bachmistrza; magistri montium (cf. supra 21, 5 sqq.
KodMp III p. 11 (a. 1334) : nec quisquam m-um aliquem intra montem vel supra, preterquam ipsi, valeat exercere.
StPPP II p. 643 (a. 1458) : magister moncium in Weliczka totum officium m-us moncium alias «barkmystrzowstwo» in zuppis zuppe Welicensis ... cum ... uniuersis ipsius officij m-us moncium pertinencijs ... arendauit.
Ita ib. saepius (ad rem cf. Wyrozumski, Gospodarka solna p. 83 sq. ). δ. venatorius urząd łowczego; venatoris regii, rei venatoriae praepositi munus atque officium
DŁUG. Op. p. 552 : venatorius Sandomiriensis terrae m-us.
2.
a. godność scholastyka kapitulnego i związane z nią beneficjum; scholastici capitularis dignitas ac beneficium
DokListPł p. 9 (a. 1207) : ego Johannes magister ecclesie Plocensis providens utilitati mee et successorum meorum in m-u etc. Ib. infra in Bresnic, villa m-us.
b. godność przełożonego klasztoru, wielkiego mistrza krzyżackiego; monasterio praepositi, etiam Cruciferorum magistri generalis dignitas et officium
KodWp I p. 383 (a. 1268) : magistro Mauricio tenente domus pre fate (hospitalis s. Joannis ) m-um.
DŁUG. Hist. IV p. 49 : Ulricus magister ... respondet … se lacrimas ... profudisse ... quod ... sub suo m-u et regimine tantum Christiani sanguinis ... futurum foret fusum iri.
Ita saepius.
3. magistrat, władze miejskie; urbis consulum collegium
DługTor p. 258 (a. 1500) : redditus ... famoso m-u (dat. ) civitatis Thorunensis arrendavimus.
Ib. p. 259 : ius ... in ipsum m-um Thorunensem ... transtulimus.
Ita ib. saepius.
II. urzędnik (zwł. wyższy), człowiek piastujący jakiś urząd, zwierzchnik, przełożony; de homine, qui in aliquo munere rebus publicis praeest, praepositus, praefectus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)