Ogólne
Pełne hasło
Więcej

MAGISTRATUS

Gramatyka
  • Formymagistratus
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -us
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajmęski
Znaczenia
  • I.
    • 1. + caeremoniarum coquinae montium venatorius officium seu munus (praec. in re publica administranda constitutum). Praec. magistri caeremoniarum (cf. supra II 20,26 magistri coquinae (cf. supra 20, 33 sqq. magistri montium (cf. supra 21, 5 sqq. venatoris regii, rei venatoriae praepositi munus atque officium
    • 2.
      • a. scholastici capitularis dignitas ac beneficium
      • b. monasterio praepositi, etiam Cruciferorum magistri generalis dignitas et officium
    • 3. urbis consulum collegium
  • II. de homine, qui in aliquo munere rebus publicis praeest, praepositus, praefectus.

Pełne hasło

MAGISTRATUS, -us m.
  • F.
  • Th.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
[dat. magistratu infra 28, 8, cf. Th. VIII 92,7.]
I.
1. urząd, godność; officium seu munus (praec. in re publica administranda constitutum). Praec. α. caeremoniarum funkcja mistrza ceremonii; magistri caeremoniarum (cf. supra II 20,26
Tom. IV p. 317 (a. 1518) : consecrationis munus archiepiscopus Gnesnensis ... ceremoniarum vero m-um Petrus Tomiczki ... gessit.
β. coquinae urząd kuchmistrza; magistri coquinae (cf. supra 20, 33 sqq.
JusPol p. 267 (a. 1454) : majora nostra officia, puta cancellariatum, vicecancellariatum, marschalcatum, m-um coquinae.
γ. montium et abs. : tzw. bachmistrzostwo, urząd bachmistrza; magistri montium (cf. supra 21, 5 sqq.
KodMp III p. 11 (a. 1334) : nec quisquam m-um aliquem intra montem vel supra, preterquam ipsi, valeat exercere.
StPPP II p. 643 (a. 1458) : magister moncium in Weliczka totum officium m-us moncium alias «barkmystrzowstwo» in zuppis zuppe Welicensis ... cum ... uniuersis ipsius officij m-us moncium pertinencijs ... arendauit.
Ita ib. saepius (ad rem cf. Wyrozumski, Gospodarka solna p. 83 sq. ). δ. venatorius urząd łowczego; venatoris regii, rei venatoriae praepositi munus atque officium
DŁUG. Op. p. 552 : venatorius Sandomiriensis terrae m-us.
2.
a. godność scholastyka kapitulnego i związane z nią beneficjum; scholastici capitularis dignitas ac beneficium
DokListPł p. 9 (a. 1207) : ego Johannes magister ecclesie Plocensis providens utilitati mee et successorum meorum in m-u etc. Ib. infra in Bresnic, villa m-us.
b. godność przełożonego klasztoru, wielkiego mistrza krzyżackiego; monasterio praepositi, etiam Cruciferorum magistri generalis dignitas et officium
KodWp I p. 383 (a. 1268) : magistro Mauricio tenente domus pre fate (hospitalis s. Joannis ) m-um.
DŁUG. Hist. IV p. 49 : Ulricus magister ... respondet … se lacrimas ... profudisse ... quod ... sub suo m-u et regimine tantum Christiani sanguinis ... futurum foret fusum iri.
Ita saepius.
3. magistrat, władze miejskie; urbis consulum collegium
DługTor p. 258 (a. 1500) : redditus ... famoso m-u (dat. ) civitatis Thorunensis arrendavimus.
Ib. p. 259 : ius ... in ipsum m-um Thorunensem ... transtulimus.
Ita ib. saepius.
II. urzędnik (zwł. wyższy), człowiek piastujący jakiś urząd, zwierzchnik, przełożony; de homine, qui in aliquo munere rebus publicis praeest, praepositus, praefectus.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)