Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LONGE

Gramatyka
  • Formylonge, lange
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana
  • Część mowyprzysłówek
Znaczenia
  • I. propr. propr. (de loco) daleko
  • II. transl.
    • 1.
      • a. długo, na długi okres czasu
      • b. dawno
      • c. + ad longius co najpóźniej
    • 2.
      • a. (saepe sq. comp. vel superl. adi.
      • b. (sq. adv.) całkiem, zupełnie

Pełne hasło

LONGE s. LANGE adv.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • A.
  • K.
  • O.
I. propr. (de loco) daleko; procul.
Praec. sq. vel praecedente adv.
late wzdłuż i wszerz, w całej rozciągłości, na wszystkie strony; per totum spatium.
N. locut.
a (de, ultra) longe (longius) z daleka, z dala; procul
RFil XXIV p. 75 (saec. XV in.in) : a 1-e «z daleca».
HERBORD p. 182 : a 1-ius stare.
VITELO Opt. p. 188 : uisus uidet ... de 1-e posita quemadmodum prope existentia.
MARTIN. OP. Serm. p. 484 nlb. : visum fuit scutifero, quod ... castrum quoddam mirabilis structure esset ultra 1-e.
Lites I p. 184 (a. 1320) : quia eos sequebatur a 1-e.
Ita saepius usque ad saec. XVI med. Cf. Th. VII 2,1651,55 sqq. Constr. a. abs. b. sq. ab. c. sq. de:
KodMaz(K) p. 414 (a. 1237) : captiuj comprehendantur non 1-ius de ciuitate.
II. transl.
1. de tempore
a. długo, na długi okres czasu; diu.
b. dawno; pridem.
Praec. in locut. adv.
a (de) longe od dawna; (iam) dudum
KodUJ II p. 56 (a. 1445) : non compulsi non coacti ... sed animis ipsorum mature et a 1-e deliberatis.
JAC. PAR. I p. 109 : unde sepius a 1-e recolens huius amenitatis amisse ... spem.
NIC. BŁ. Serm. I p. 13 : erant quidam, qui de 1-e praedicebant.
c. ad longius co najpóźniej; non serius quam
APozn II p. 230 (a. 1491) : debitum se summisit solvere pro iam proximo festo ... post forum ... duabus septimanis ad 1-ius post festum.
2. de modo
a. (saepe sq. comp. vel superl. adi. ; item sq. verbo) daleko, bardzo; multum, magnopere, valde. Occ. gradu positivo adi. loco comp.
Ztschr. IV p. 309 (a. 1501) : magnae aquarum inundaciones 1-e ingentes prioribus.
N. sq. superl. adv.
CRIC. p. 49, v. 232 : hinc Zborowski deploratur, qui pugnando cernebatur 1-e profundissime inter hostes.
b. (sq. adv. ) całkiem, zupełnie; omnino
DŁUG. Hist. I p. 287(=II p. 47 ed. nov.): ea res 1-e aliter, quam ratus erat, evenit.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)