Ogólne
Pełne hasło
Więcej

GRATITUDO

Gramatyka
  • Formygratitudo
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -inis
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajżeński
Znaczenia
  • I. wdzięczność, chęć odwzajemnienia się
    • α.
    • β.
    • γ.
  • II.
    • 1. łaskawość, życzliwość, przychylność, miłość
      • α.
      • β.
        • a. szacunek, uszanowanie
        • b. przyjemność, zadowolenie
    • 2. gotowość, gorliwość, bezinteresowność
  • III. aprobata, zatwierdzenie, przyjęcie, zgoda

Pełne hasło

GRATITUDO, -inis f.
  • F.
  • Th. (lectio
  • dubia),
  • Bl.
  • S.
  • B.
  • L.
  • H.
  • N.
I. wdzięczność, chęć odwzajemnienia się; animus gratus, mens (voluntas) grata, beneficii(-orum) memoria
CodVit p. 423 (a. 1418) : pro quibus subsidiis vestrae fraternitati virtus suadet g-is numerosas gratiarum referre acciones.
PP II p. 6 (a. 1431) : volentes ... principi ... Semouito ... ingenti g-e ... inter motus bellicos ... viriliter ... nobis assistenti grata vicissitudine respondere.
CodEp III p. 35 (a. 1448) : ad recognoscendum ... huiusmodi vestre paternitatis beneficia et ad designandum g-em meam mitto vestre paternitati munus exiguum.
Ib. p. 64 (a. 1453) : dignum duximus ... eis hanc, quam actu et opere veluti athlete fideles in nos exhibuerunt sinceritatem et constanciam, g-e nostra... compensare.
Ita vulgo saec. XV—XVI.
Iuxta ponitur
beneficii memoria ( KodUJ II p. 253, a. 1467).
Additur
iusta, merita ( KodWp II p. 184, a. 1299 ; DŁUG. Hist. I p. 99 = I p. 159 ed.nov.) , reciproca ( KodKrak p. 263, a. 1476).
N. locut.
α. gratitudinem (alicui) impendere, rependere ( DŁUG. LibBen III p. 301 ; GŁOG. Phys. fol. c 3a) ;, prae se ferre ( Tom. XIV p. 339, a. 1532) , item gratitudinis notam monstrare ( DŁUG. LibBen I p. 270 ).
β. vicibus gratitudinis alicui respondere( Dypl Mog p. 126, a. 1456) , vicissitudinis gratitudine compensare ( KodKrak p. 263, a. 1476).
γ. gratitudine vincire ( ArPrawn VI p. 77, a. 1530) .
II.
1. łaskawość, życzliwość, przychylność, miłość; benignitas, benevolentia, propensa in aliquem voluntas, amor
KodKKr I p. 133 (a. 1294) : nos ... ecclesiam et episcopatum Cracouiensem ... digne venerationis affectu et speciali g-e fauorabiliter prosequentes ac colentes.
KodMp III p. 196 (a. 1295) : nos monasterium idem ... pronis affectibus, intima g-e prosequimur.
KodWp II p. 184 (a. 1299) : volens tanquam gratus filius grate matri pro g-e merita g-e respondere.
Ita vulgo usque ad saec. XVI.
Syn. et iuxta posita
(benevolus) favor ( Dogiel I p. 54, a. 1507 ; et beneplacitum: Tom. XV p. 47, a. 1533) , gratia ( ib. ).
Dicitur
fraterna ( ZabDziej III p. 592, j a. 1489) , specialis ( Dogiel I p. 54, a. 1507 ; Tom. XV p. 47, a. 1533).
N. locut.
α. gratitudinem in aliquem effundere ( KodMp III p. 218, a. 1368) .
β. gratitudine prosequi ( Dogiel I p. 54, a. 1507 ; Tom. XV p. 47, a. 1533). Occ.
a. szacunek, uszanowanie; reverentia, honor
ArHist X p. 154 (a. 1527) : episcopus ... unanimiter electus ... excipietur per dominos et totum clerum cum g-e, ut decet verum prelatum.
b. przyjemność, zadowolenie; voluptas, iucunditas
DŁUG. Hist. IV p. 579 : habet ... nostra moneta similitudinem ... cum virgine venusta ... quam unusquisque g-e vel amore contingit.
2. gotowość, gorliwość, bezinteresowność; studium, animus paratus, fidelitas
PommUrk VI p. 366 (a. 1285) : honorabilibus consulibus in Colberg consules in Lobse pro g-e famulatus (in exordio epistulae ).
KodMp II p. 195 (a. 1294) : intuentes g-em seruiciorum, quam comes ... regi ... fideliter ... exhibet ... eidem ... conferimus vtrasque villas.
KodWp V p. 38 (a. 1403) : pro quibus non solum deuocionis et fidei puritas, sed et seruiciorum g-o multipliciter intercedit.
AKapSąd III p. 368 (a. 1472) : considerans et perpendens g-em ... Hermani, quam erga eam gessit tempore illo, quod fuit in servitio suo.
III. aprobata, zatwierdzenie, przyjęcie, zgoda; approbatio, confirmatio, assensus
CodEp I 1, p. 53 (a. 1421) : quam quidem electionem et nos ratam habemus atque gratam et ... sine renitentia aliquali imo cum g-e admittemus.
CorpJP III p. 239 (a. 1512) : ne qua posthac controversiae occasio ... super electione episcoporum et g-e personae eligendae exoriri possit ... in hunc ... modum devenimus.
StPPP VII p. 539 (a. 1495) : ut ... hec ... donacio ... ecclesie ... eiusque prelatis ... facta amplius g-is et firmitatis robur obtineat etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)