- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- A.
- Ha.
- N.
- K.
KodMp IV p. 331 (a. 1439) : fideliorum obsequiorum constanciam ... attendentes.
CIOŁ. Lib. II p. 151 (a. 1419) : merito fideliorum obsequiorum ... requirente.superl. fidellimus:
KodPol III p. 328 (a. 1383) : considerata fidelima approbatione.]
I.
de hominibus
1.
godny zaufania, uczciwy, niezawodny; fide
dignus, fidus, probus.
Iuxta ponitur
authenticus (
KodWp III
p. 513, a.
1381
et saepius),
fidus (
Tom. III
p. 114, a.
1514)
,
rectus (
GŁOG. Phys. fol. e 2a).
Occ.
de Deo:
MATTH. Rat. p. 136 : f-is Deus nullum hominem aut angelum patitur tentari super id, quod potest (cf. Vlg. Deut. 32,4 et passim ).
N.
α.
iur.
concordia
i. fere q. amicabilis
StPPP VIII p. 544 (a. 1398) : Nicolaus, Spithko ... venientes ex f-i concordia confessi sunt, quod etc.
Ib. p. 894 (a. 1400) : ex f-i concordia circa divisionem omnium hereditatum derelictarum per ... Dymitrium.
β.
abs. loco
subst.
fidelis,,
-is
m.
człowiek
oddany, wierny
(poddany); dicitur praec. de
regis
vel principis imperio subiectis
DokMp IV p. 11 (a. 1262) : sicut f-is noster Boleslai ducis Johannes subiudex Sandomiriae abbati ... in praesentia viciniae assignavit villam.
Ib. I p. 9 (a. 1279) : nos Kunegundis ... ducissa Cracowiensis ... Pribislao f-i nostro ac suis successoribus ... silvam ... dedimus.
KodMp IV p. 4 (a. 1386) : Iohannes ... et Spithco ... f-es nostri Vladislai regis dilecti.Ita vulgo saec. XIV—XV.
2.
wierzący, wierny (chrześcijanin); vere Christianus
(saepissime abs. loco subst. ). Additur
Christi
(
KodWp II
p. 1, a.
1288
et saepius;
cf.
CHRISTIFIDELIS) in Christo (
KodMaz(K)
p. 167,
a. 1212),
item in doctrina et informatione (
KrMU
p. 132, 17,
a. 1414).
II.
de rebus
1.
pewny, niezawodny, rzetelny;
sincerus, certus, rectus,
v.
gr.
amicitia (
ArPrawn VIII
p. 133, a.
1416)
, consilium (
CodVit
p. 981,
a. 1409
;
Lites II
p. 93, a.
1413)
, homagium
(
KodWp III
p. 423, a.
1374)
, obsequium (
DokWp
p. 348, a.
1283
;
KodMp IV
p. 331, a.
1439)
,
servitium (
KodPol I
p. 50, a.
1245
;
Lites II p. 251, a. 1283 et vulgo), verbum (syn. constans:CodEp III p. 438, a. 1496) , vigilantia ( Tom. III p. 114, a. 1514) cett. Occ. libra i. q. probata
DŁUG. Hist. V p. 167 : cum monetae iustam et f-em libram pondusque habentis, cussio terram ... vehementer et nobilitet et foecundet.
N.
α.
iur.
t. t.
manus
oddanie na przechowanie lub w zarząd pieniędzy, przedmiotów lub dóbr,
tzw. wierna
ręka; actus pecuniam vel res vel bona
administranda vel
asservanda committendi
KsgŁawKr p. 16 (a. 1367) : Czacharias suo famulo ... ad f-em manum predictum pignus sui ex parte ... committit.
Ib. p. 61 (a. 1370) : Ffriczco «furman» racione debiti ... omnes equos ... et currus ... et omnia bona ... ad manus commisit f-es.
Ib. p. 93 (a. 1373) : Adilheid ... omnia bona ... ad f-em manum Nicolao ... notario assignavit.
Eodem sensu frequenter usque ad saec.
XVI
ex. Simili sensu
depositum (
CorpJP III
p. 439,
a. 1519
;
StPPP VI
p. 224, a.
1523).
Ad rem
cf.
Dąbkowski, Prawo prywatne II
p.
584 sqq. et
CREDITIVUS II 2.
N.
objęcie w zarząd;
administratio
IusMet p. 110 (a. 1368) : nullus zuppariorum, qui tenet zuppas ad manus f-es solvat pancum salis ... nisi per tres grossos.
KodWp V p. 526 (a. 1432) : recognosco ... me recepisse castrum et ciuitatem ... a ... principe ... Wladislao ... ad manus f-es in tenutam et gubernationem.
β.
locut.
fidelis recordationis
świętej (błogosławionej) pamięci; felicis (benedictae) memoriae
*KodWp III p. 11 (a. 1350) : nos Lludovicus ... singula ... privilegia, per ... progenitorem nostrum karissimum f-is recordacionis ... tradita seu donata ... promittimus ... observare.
2.
pewny, trwały, bezpieczny; firmus, tutus, certus (saec.
XVI).
3.
dokładny, szczery, zgodny z prawdą; diligens, verax,
accuratus,
praec.
testimonium
sim.(
AKapSąd II
p. 7, a.
1412
et saepius),
confessio (
NIC. BŁ. Serm. I
p. 293
)
, relatio
(syn.
plenaria
*Lites I p. 69, a. 1388) , responsum (syn. verax:DŁUG. Hist. I p. 183 = I p. 248 ed. nov.).
N.
moeror
i. q. verus, non simulatus
ib. p. 288 (= I p. 296 ed. nov.): omnes ... ex Boleslai regis ... morte dolor pervaserat, non sicut assolent, ut fictum ostenderent dolorem ... sed vero et f-i cuncti moerore consumebantur.