Ogólne
Pełne hasło
Więcej

ORIGINALIS

Gramatyka
  • Formyoriginalis, origenalis, originale, originale
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -e -is -is
  • Część mowyprzymiotnikrzeczownikrzeczownik
  • Rodzajnijakinijaki
Znaczenia
  • I.
    • 1. qui ab origine est, originem dat, primordialis.
    • 2. prior, primus
  • II. iur.
    • 1. + citatio inscriptio qui ad causae coram iudice agendae initium pertinet
    • 2. + litterae ius archetypum
  • III. theol.+ peccatum primi hominis culpa.

Pełne hasło

ORIGINALIS s. ORIGENALIS, -e
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • NGl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • H. (subst.
  • n.),
  • N.
  • K.
  • O.
I.
1. początkowy, pierwotny, dający początek; qui ab origine est, originem dat, primordialis.
Dicitur v. gr.
fons (in imagine MPH IV p. 849, saec. XIV med.med ; item meatus fontis: CodSil X p. 46, a. 1295) , alveus fluvii ( PommUrk I p. 389, a. 1249), item fundatio (advocatiae: DokMp I p. 30, a. 1321) .
N.
instinctus (syn. naturalis: PP II p. 194, a. 1454 et saepius in arengis diplomatum).
Praec. phil.
principium motus ( GŁOG. Anim. fol. e Ia) , subiectum ( MatFil II(XIII) p. 56, a. 1497 : subiectum est duplex ... o-e et accidentale; o-e subiectum ... est originans ex se passiones et hoc subiectum est ipsa anima respectu propriarum passionum; syn. primarium: WROCŁ. Epit. fol. e IIb), item iustitia
( id. EpitConcl fol. o IIb: gratia innocentie in anima, id est iusticia o-is),
repugnantia infiniti ( ExPhys fol. 1 IVa).
2. (sensu latiore) wcześniejszy, pierwszy; prior, primus
DŁUG. Op. p. 628 (epistula a. 1466) : omnibus diebus transactis, postquam o-es ... scripsi litteras ... tractatus pro pace ... volvebamus.
II. iur.
1. dotyczący początku sprawy; qui ad causae coram iudice agendae initium pertinet, v. gr. citatio (cf. sq. Glossa Pol.
StPPP I p. 898, a. 1494 : volo videre litteram citacionis o-em, alias «grunthowny», qua me citavit)
; item inscriptio in libro iudicii
( ib. IX p. 142, a. 1492 : prout iuxta o-em inscriptionem actum est).
2. litterae sim.: oryginał dokumentu; archetypum
DokMp I p. 76 (a. 1349) : litteram privilegii o-em in omnibus suis punctis ... ratificamus.
KodKKr I p. 268 (a. 1357) : ut huic transsumpcioni ... plena fides adhibeatur ... acsi ipsa o-is litera appareret.
DokMp V p. 36 (a. 1405) : prout in o-i privilegio ... continetur.
Ita vulgo saec. XV-XVI. Simili sensu ius ( MazZHerb p. 61, a. 1467 : si habet ius o-e super eadem bona);
item abs. loco
subst. originale,, -is n.
KodWp II p. 189 (a. 1300) : archiepiscopo o-a super eisdem bonis duximus assignanda.
Lites I p. 141 (a. 1339) : ut fides plenaria ... transscripto ... adhibeatur ... acsi o-a apparerent ... nostram auctoritatem iudiciariam interponimus.
III. theol. peccatum grzech pierworodny; primi hominis culpa.
Explicat
WROCŁ. EpitConcl fol. q IIa : o-e peccatum ... dicitur o-e, quia ex viciosa lege originis tractum est.
Glossa Pol.
RFil XXIII p. 308 (saec. XV med.med) : peccatum o-e «pirzuorodni grzech».
Simili sensu
infectio ( MATTH. Lect. I p. 77 : velamen o-is infectionis)
; item abs. loco
subst. originale,, -is n.
SCARB. Sap. III p. 112 : gratia purgativa contra o-e, gratia praeservativa contra actuale.
HESSE Matth. II p. 146 : fuerat mundatus s. loannes Baptista ab o-i in ventre matris.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)