- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- NGl.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H. (subst.
- n.),
- N.
- K.
- O.
I.
1.
początkowy,
pierwotny, dający początek; qui ab origine
est, originem dat,
primordialis.
Dicitur v. gr.
fons
(in imagine
MPH IV
p. 849, saec.
XIV med.med
;
item meatus fontis:
CodSil X
p. 46, a.
1295)
, alveus fluvii (
PommUrk I
p. 389, a.
1249),
item
fundatio (advocatiae:
DokMp I
p. 30, a.
1321)
.
N.
instinctus (syn.
naturalis:
PP II
p. 194,
a. 1454
et saepius in arengis diplomatum).
Praec.
phil.
principium motus (
GŁOG. Anim. fol. e Ia)
,
subiectum (
MatFil II(XIII)
p. 56, a.
1497
:
subiectum est duplex ... o-e
et accidentale; o-e
subiectum ... est originans ex se passiones et hoc subiectum est ipsa anima respectu
propriarum
passionum;
syn.
primarium:
WROCŁ. Epit. fol. e
IIb),
item
iustitia
( id. EpitConcl fol. o IIb: gratia innocentie in anima, id est iusticia o-is),repugnantia infiniti ( ExPhys fol. 1 IVa).
2.
(sensu latiore)
wcześniejszy, pierwszy; prior, primus
DŁUG. Op. p. 628 (epistula a. 1466) : omnibus diebus transactis, postquam o-es ... scripsi litteras ... tractatus pro pace ... volvebamus.
II.
iur.
1.
dotyczący początku sprawy; qui ad causae coram iudice
agendae initium pertinet,
v.
gr.
citatio
(cf.
sq. Glossa Pol.
StPPP I p. 898, a. 1494 : volo videre litteram citacionis o-em, alias «grunthowny», qua me citavit); item inscriptio in libro iudicii
( ib. IX p. 142, a. 1492 : prout iuxta o-em inscriptionem actum est).
2.
litterae
sim.:
oryginał dokumentu;
archetypum
DokMp I p. 76 (a. 1349) : litteram privilegii o-em in omnibus suis punctis ... ratificamus.
KodKKr I p. 268 (a. 1357) : ut huic transsumpcioni ... plena fides adhibeatur ... acsi ipsa o-is litera appareret.
DokMp V p. 36 (a. 1405) : prout in o-i privilegio ... continetur.Ita vulgo saec. XV-XVI. Simili sensu ius ( MazZHerb p. 61, a. 1467 : si habet ius o-e super eadem bona);
item abs. loco
subst.
originale,,
-is
n.
KodWp II p. 189 (a. 1300) : archiepiscopo o-a super eisdem bonis duximus assignanda.
Lites I p. 141 (a. 1339) : ut fides plenaria ... transscripto ... adhibeatur ... acsi o-a apparerent ... nostram auctoritatem iudiciariam interponimus.
III.
theol.
peccatum
grzech pierworodny; primi
hominis
culpa.
Explicat
WROCŁ. EpitConcl fol. q IIa : o-e peccatum ... dicitur o-e, quia ex viciosa lege originis tractum est.Glossa Pol.
RFil XXIII p. 308 (saec. XV med.med) : peccatum o-e «pirzuorodni grzech».
Simili sensu
infectio (
MATTH. Lect. I
p. 77
:
velamen o-is infectionis)
; item abs.
loco
subst.
originale,,
-is
n.
SCARB. Sap. III p. 112 : gratia purgativa contra o-e, gratia praeservativa contra actuale.
HESSE Matth. II p. 146 : fuerat mundatus s. loannes Baptista ab o-i in ventre matris.