- F.
- Th.
- S.
- Dc.
- NGl.
- B.
- A.
- N.
ZabDziej IV 1, p. 72 (a. 1553) : expositum est nobis, quia ... presbiteros rittus Graeci ... cives nostri ... turbarint et opprimerint.part. praes. sensu pass.
KodMp II p. 220 (a. 1311) : ad Romanam Ecclesiam tanquam ad matrem ab omnibus opprimentibus est confugiendum, ut a suis oppressionibus releuentur.
pass. sensu act. cf. infra 50. ]
I.
propr.
A.
1.
przyciskać, przytłaczać, przygniatać;
obruendo premere.
N.
fluctibus
zatopić;
inundare.
2.
powalić na ziemię, zniszczyć; deicere, prosternere,
v.
gr. segetes.
3.
zabijać, zgładzić;
interimere, occidere, perdere.
B.
1.
dusić, udusić;
suffocare.
2.
zagłuszyć, stłumić (głos), zgasić (ogień);
obtundere (vocem), supprimere (ignem).
3.
zatrzeć, zetrzeć;
supprimere, obterere,
v.
gr. litteras
sigilli (
KodPol II
p. 472, a.
1432)
.
II.
transl.
A.
1.
napadać, najeżdżać;
impetum facere, invadere (saec.
XV).
2.
zgwałcić (kobietę);
stuprari, violare
(feminam)
StSyn III p. 59 (a. 1320) : defloratores virginum vi o-sarum vel raptarum.
Lites I p. 334 (a. 1339) : virgines ... o-se et violate per eos.
Additur
vi (
),
per vim (
AKapSąd II
p. 454, a.
1480)
, violenter (
KodWp III
p. 8, a.
1350
et saepius), adulterie (
KsgRachKr II
p. 59, a.
1384).
Syn.
deflorare (
AGZ III
p. 24, a.
1359)
, prostituere (
DŁUG.
Hist. III
p. 134
)
.
B.
1.
nękać, gnębić, uciskać; affligere, gravare,
vexare.
Dicitur de hominibus, item de abstr. , v. gr. de
cogitatione (
FormJ
p. 100
)
, ciborum defectu (
CIOŁ. Lib. I
p. 82
).
N.
zmuszać;
cogere
MARTIN. OP. Chr. p. 70 : crudelitas maxima est o-re hominem in seruitium, quem nobis natura in fratrem dedit.Pass. być obciążonym, cierpieć, znosić; gravari, pati.
Praec.
part.
perf. , v. gr.
infirmitate
sim., senio, item mole carnis
(de anima:
PreussUB
I
p. 234, a.
1276),
defectibus (
StPPP II
p. 234,
a. 1419).
N.
locut.
oppressione (
DokMp V
p. 84,
a. 1408).
Constr.
a.
sq.
abl.
b.
sq.
de:
BreslUB p. 65 (a. 1296) : malos homines, de quibus civitas o-itur et fit infamis.
c.
sq.
sub:
HESSE Matth. II p. 8 : sub diaboli tyrannide hostiliter o-si.
2.
nie dopuścić do czegoś, pognębić, umniejszyć;
impedire,comprimere,
minuere,
v.
gr. iustitiam, veritatem,
item dolum (
DŁUG. Hist. IV
p. 545
)
, aestimationem monetae
(
Tom. V
p. 169, a.
1520).
N. locut.
aliquid silentio i.q. praeterire (
PAUL. CR.
p. 75
)
.
3.
położyć kres, zakończyć, usunąć; finem imponere, finire, tollere,
v.
gr.
bellum (
DŁUG.
Hist. I p. 332 = II
p. 95
ed. nov.),
certamen (
WAPOW. Chr.
p. 64
)
, periculum (
Tom. II
p. 6, a.
1512).
N. constr. ad
A—B
:
a.
sq.
abl.
b.
sq.
in
c.
acc.
,
cf.
c.
sq.
in
c.
abl.
Biecz p. 48 (a. 1524) : nos ... consueuimus potius ... famam subditorum curare ... quam eos in bona fama et honore o-i.
Tom. XVII p. 20 (a. 1535) : ne praepositus pauper in iure iustitiaque sua per iniquitatem o-atur.
C.
1.
pokonać, pognębić;
superare, vincere (etiam coram
iudice).
2.
ogarnąć, opanować;
incedere,
occupare; amplecti,
v.
gr. de somno, item de
tentatione (
MATTH. Lect. II
p. 48
).