- F.
- Th.
- Bl. (subst.
- n.),
- S.
- NGl.
- B. (subst.
- n.),
- L.
- A.
- Ha.
- O.
I.
propr. położony
naprzeciw, przeciwległy; ex adverso situs.
Abs. loco subst. astr.
oppositum,,
-i
n.
opozycja astronomiczna;
i.q. oppositio
(cf.
s.v. I 2)
ALBERT. p. 26 : dicunt Solem magis eclipsari in o-o augis suae quam in auge, ideo quia in o-o augis magis accedit ad terram per eccentricos.
WODKA p. 243 : rex ... ob Martis et Iovis o-um populum molestabit suum.
Locut.
adverbialis
ad oppositum
naprzeciw; ex
adverso
KodWp II p. 267 (a. 1309) : a medio fluvio ... usque ad o-um magne fenestre ecclesie murate.
DyplMog p. 37 (a. 1312) : in fine, qui est ad o-um curiae Henrici.
Simili sensu
ex opposito :
KodMp II p. 184 (a. 1292) : hereditatem sittam ex o-o nostre ville.
Lites II p. 211 (a. 1412) : ex o-o Golub opidi et longe ultra ... fluvius Drawancza est comunis limes.
DokMp V p. 68 (a. 1407) : laneos cum prato ex o-o ipsis sito in monte.
Constr.
sq. gen. vel dat. (ut supra). Opp.
ad latus (
NIC. BŁ. Tract. fol. d
IIb).
II.
transl. przeciwny,
odwrotny; adversus, contrarius.
N.
locut.
modo opposito
odwrotnie, zupełnie inaczej; e
contrario
KrMU p. 60,43 (saec. XV in.) : moderni ... studentes non ita diligunt proximum, sed modo diligunt o-o et transverso.
BYSTRZ. AnalPr fol. c VIa : propositiones de contingenti necessario non conuertuntur o-o modo ad illas de inesse.
Abs. loco
subst.
oppositum,,
-i
n.
przeciwieństwo; explicat
CALLIM. Rhet. p. 60 : o-a sunt, que in eodem genere plurimum distant; eorum quedam mediata, quedam immediata vocantur.
Locut.
adverbiales
α.
ad (in) oppositum
przeciwnie; e
contrario
TPaw III p. 10 (a. 1386) : Albertus ... dixit ad o-um Andree, quod etc..Apponitur subst.
GŁOG. Don. fol. M IIIa : non est ratio fortior in o-um.
BYSTRZ. AnalPr fol. c VIIIa : rationes in o-um.
β.
in oppositum
z drugiej strony, w zamian; contra, mutuo
KodWp II p. 485 (a. 1379) : Nicolao ... cessit dimidius ... mansus et Hynconi in o-um in alia parte cessit dimidius ... mansus.
AGZ XIX p. 186 (a. 1482) : Stephanus ... post ... Marvscham consortem ... centum marcas racione dotis recepit, cuius dotis in o-um aliud centum marcarum ipsi Marvscha inscripsit.
γ.
de opposito
na odwrót, przeciwnie;
e contrario, immo
MATTH. Rat. p. 60 : quilibet desiderat prae aliis ... reputari ... et de o-o communiter deicitur et tristatur.
δ.
in oppositis
w przeciwnym razie;
sin secus, aliter
SSrSil VII p. 1 (saec. XV ex.ex) : serves omni studio concordiam fraternam ... in o-is ... si in te vorax surrexerit discordia ... cades.
Locut.
verbales
α.
oppositum
facere
postępować wbrew czemuś; repugnare,contra
facere
PP II p. 8 (a. 1439) : opidum ... nulli debet condescendere ... o-um autem faciens (nom. abs. ) tunc etc.
β.
in oppositum esse
sprzeciwiać
się, nie zgadzać; contrarium sentire,
discrepare
BYSTRZ. ParvLog fol. G IVa : in o-um est Petrus Hispanus et alij philosophi reales.
ExPhys fol. c IIIa : in o-um est Aristoteles.
Simili sensu
ad oppositum se tenere :
CodSil V p. 264 (saec. XIV med.) : si ... ad o-um se semper tenebit episcopus a suo capitulo ... scissus.
III.
phil.
t.t. przeciwstawny;
diversus, contra
rius.
Dicitur
causa (
ExPhys fol. p IIb)
, differentia (
STOB. Aret. fol. a IIb
et saepius), modus enuntiandi (distinguitur qualitative,
opp.
quantitative:
BYSTRZ. Log. fol. z IVb
;
WROCŁ. Dial. fol. B
11Ib)
;, qualitas (propositionis:
BYSTRZ. AnalPr fol. b
IVa
;
WROCŁ. Dial. fol. B VIa
;et saepius), species (
BYSTRZ. Log. fol. e IVa),
item terminus ((
id. ParvLog fol. N Ia
;
WROCŁ. Dial. fol. B IIIb),
; propositio (
GŁOG. Anal. fol. FF IIb)
, praemissa (
BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb).
Abs. loco subst.
oppositum, -i n.
a.
sensu metaphysico
STOB. Parv. fol. D IIb : omnis mutatio est ex o-o in o-um.
b.
sensu
log.
BYSTRZ. AnalPr fol. m Ib : si fiat syllogismus ex o-o conclusionis cum maiore praemissa.
Distinguitur
contrarium ((
ib. fol. 1VIIIb
;
; contrarie:
GŁOG. Porph. fol. s IIb
et saepius; etiam
subcontrarie:
BYSTRZ. AnalPr fol. m IIIa
et saepius), contradictorium ((
ib. fol. 1
VIIIb
;
;contradictorie
ib. fol. m IIb
et saepius),
complexum (opp. incomplexum
id. Top. fol. q VI
Ia),
porro privative (
Gramm.
p. 194,
saec. XV
in.
;
GŁOG. Porph. fol. s IIIa
;et saepius), relative ((
ib. fol. s I Ib
;
WROCŁ. Dial. fol. I I Ib),
; subalterne (
BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb)
, secundum genus
(opp. secundum accidens
ib. fol. m IIb)
, secundum (rei)
veritatem (opp. secundum
locutionem
ib.
).
Definitur
syllogismus ex oppositis :
BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb : syllogismus ex o-is est syllogismus qui ex premissis contrarijs vel contradictorijs infert negationem eiusdem de se ipso.
Constr.
ad I
-III:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
ad,
cf.
supra 1068,18
et
BYSTRZ. ParvLog fol. N Ia : alienatio non est species suppositionis, sed terminus priuatiue o-us ad eam.