General
Full Entry
More

OPPOSITUS-1

Grammar
  • Formsoppositus, opositus, oppositum, , oppositum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -i -i
  • Part of Speechadjectivenoun
  • Genderneutreneutreneutre
Meaning Outline
  • I. propr. ex adverso situs.
  • II. transl. adversus, contrarius.
    • α. + ad (in) oppositum e contrario
    • β. + in oppositum contra, mutuo
    • γ. + de opposito e contrario, immo
    • δ. + in oppositis sin secus, aliter
    • α. + oppositum facere repugnare,contra facere
    • β. + in oppositum esse contrarium sentire, discrepare
  • III. phil. diversus, contra rius.
    • a.
    • b. log.
    • a.
    • b.

Pełne hasło

OPPOSITUS s. OPOSITUS, -a, -um adi.
  • F.
  • Th.
  • Bl. (subst.
  • n.),
  • S.
  • NGl.
  • B. (subst.
  • n.),
  • L.
  • A.
  • Ha.
  • O.
I. propr. położony naprzeciw, przeciwległy; ex adverso situs.
Abs. loco subst. astr.
oppositum,, -i n. opozycja astronomiczna; i.q. oppositio (cf. s.v. I 2)
ALBERT. p. 26 : dicunt Solem magis eclipsari in o-o augis suae quam in auge, ideo quia in o-o augis magis accedit ad terram per eccentricos.
WODKA p. 243 : rex ... ob Martis et Iovis o-um populum molestabit suum.
Locut. adverbialis
ad oppositum naprzeciw; ex adverso
KodWp II p. 267 (a. 1309) : a medio fluvio ... usque ad o-um magne fenestre ecclesie murate.
DyplMog p. 37 (a. 1312) : in fine, qui est ad o-um curiae Henrici.
Simili sensu
ex opposito :
KodMp II p. 184 (a. 1292) : hereditatem sittam ex o-o nostre ville.
Lites II p. 211 (a. 1412) : ex o-o Golub opidi et longe ultra ... fluvius Drawancza est comunis limes.
DokMp V p. 68 (a. 1407) : laneos cum prato ex o-o ipsis sito in monte.
Constr. sq. gen. vel dat. (ut supra). Opp.
ad latus ( NIC. BŁ. Tract. fol. d IIb).
II. transl. przeciwny, odwrotny; adversus, contrarius.
N. locut.
modo opposito odwrotnie, zupełnie inaczej; e contrario
KrMU p. 60,43 (saec. XV in.) : moderni ... studentes non ita diligunt proximum, sed modo diligunt o-o et transverso.
BYSTRZ. AnalPr fol. c VIa : propositiones de contingenti necessario non conuertuntur o-o modo ad illas de inesse.
Abs. loco
subst. oppositum,, -i n. przeciwieństwo; explicat
CALLIM. Rhet. p. 60 : o-a sunt, que in eodem genere plurimum distant; eorum quedam mediata, quedam immediata vocantur.
Locut. adverbiales
α. ad (in) oppositum przeciwnie; e contrario
TPaw III p. 10 (a. 1386) : Albertus ... dixit ad o-um Andree, quod etc..
Apponitur subst.
GŁOG. Don. fol. M IIIa : non est ratio fortior in o-um.
BYSTRZ. AnalPr fol. c VIIIa : rationes in o-um.
β. in oppositum z drugiej strony, w zamian; contra, mutuo
KodWp II p. 485 (a. 1379) : Nicolao ... cessit dimidius ... mansus et Hynconi in o-um in alia parte cessit dimidius ... mansus.
AGZ XIX p. 186 (a. 1482) : Stephanus ... post ... Marvscham consortem ... centum marcas racione dotis recepit, cuius dotis in o-um aliud centum marcarum ipsi Marvscha inscripsit.
γ. de opposito na odwrót, przeciwnie; e contrario, immo
MATTH. Rat. p. 60 : quilibet desiderat prae aliis ... reputari ... et de o-o communiter deicitur et tristatur.
δ. in oppositis w przeciwnym razie; sin secus, aliter
SSrSil VII p. 1 (saec. XV ex.ex) : serves omni studio concordiam fraternam ... in o-is ... si in te vorax surrexerit discordia ... cades.
Locut. verbales
α. oppositum facere postępować wbrew czemuś; repugnare,contra facere
PP II p. 8 (a. 1439) : opidum ... nulli debet condescendere ... o-um autem faciens (nom. abs. ) tunc etc.
β. in oppositum esse sprzeciwiać się, nie zgadzać; contrarium sentire, discrepare
BYSTRZ. ParvLog fol. G IVa : in o-um est Petrus Hispanus et alij philosophi reales.
ExPhys fol. c IIIa : in o-um est Aristoteles.
Simili sensu
ad oppositum se tenere :
CodSil V p. 264 (saec. XIV med.) : si ... ad o-um se semper tenebit episcopus a suo capitulo ... scissus.
III. phil. t.t. przeciwstawny; diversus, contra rius.
Dicitur
causa ( ExPhys fol. p IIb) , differentia ( STOB. Aret. fol. a IIb et saepius), modus enuntiandi (distinguitur qualitative, opp. quantitative: BYSTRZ. Log. fol. z IVb ; WROCŁ. Dial. fol. B 11Ib) ;, qualitas (propositionis: BYSTRZ. AnalPr fol. b IVa ; WROCŁ. Dial. fol. B VIa ;et saepius), species ( BYSTRZ. Log. fol. e IVa), item terminus (( id. ParvLog fol. N Ia ; WROCŁ. Dial. fol. B IIIb), ; propositio ( GŁOG. Anal. fol. FF IIb) , praemissa ( BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb).
Abs. loco subst.
oppositum, -i n.
a. sensu metaphysico
STOB. Parv. fol. D IIb : omnis mutatio est ex o-o in o-um.
b. sensu log.
BYSTRZ. AnalPr fol. m Ib : si fiat syllogismus ex o-o conclusionis cum maiore praemissa.
Distinguitur
contrarium (( ib. fol. 1VIIIb ; ; contrarie: GŁOG. Porph. fol. s IIb et saepius; etiam subcontrarie: BYSTRZ. AnalPr fol. m IIIa et saepius), contradictorium (( ib. fol. 1 VIIIb ; ;contradictorie ib. fol. m IIb et saepius), complexum (opp. incomplexum id. Top. fol. q VI Ia), porro privative ( Gramm. p. 194, saec. XV in. ; GŁOG. Porph. fol. s IIIa ;et saepius), relative (( ib. fol. s I Ib ; WROCŁ. Dial. fol. I I Ib), ; subalterne ( BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb) , secundum genus (opp. secundum accidens ib. fol. m IIb) , secundum (rei) veritatem (opp. secundum locutionem ib. ).
Definitur
syllogismus ex oppositis :
BYSTRZ. AnalPr fol. m IVb : syllogismus ex o-is est syllogismus qui ex premissis contrarijs vel contradictorijs infert negationem eiusdem de se ipso.
Constr. ad I
-III:
a. sq. dat.
b. sq. ad, cf. supra 1068,18 et
BYSTRZ. ParvLog fol. N Ia : alienatio non est species suppositionis, sed terminus priuatiue o-us ad eam.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)