- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- NGl.
- L.
- N.
- K.
I.
propr. odmierzanie,
mierzenie; actus metiendi, mensuram agendi.
Glossa
Pol.
AGZ XV p. 480 (a. 1476) : nemini recuso ... m-em alias «myary».
Distinguitur
α.
naturalis
(opp.
artificialis)
MARTIN. p. 1 : mensuratio artificialis est, quando per unicam vel multiplicem applicationem notae quantitatis ad ignotam ignotae quantitatis notitia supponitur; naturalis autem m-o est mensura intellectus a parte in totum, a maiore in minus et e contra applicatio.
β.
metrica (opp.
prosaica)
SZYDL. p. 53 : quantitas mellica non subiacet m-i metrice nec m-i prosaice.Occ. mus. rytm muzyki mensuralnej; i. q. mensura (cf. s. v. I 2 c )
FELSZT. OpSimpl fol. A IVa: nunquam pro quarta vel pro quinta accipiendum est post 'mi' 'fa' vel post 'fa’ 'mi’, quia sic esset falsus saltus et variaretur m-o (cf. id. OpCong fol. b IIIb).
N.
constr. sq.
per :
InstrAstr p. 109 (a. 1444-1460): plani metria ... est secunda pars m-is per quadrantem.
II.
meton.
1.
odmierzona powierzchnia (gruntu);
certa quaedam mensura (agri)
ArHist VI p. 91 (a. 1443) : advocatus... debet habere m-em centum mansorum.
Ib. X p. 353 (a. 1525) : solvet ... censum iuxta agri quantitatem seu m-am.
2.
znak oznaczający objętość (naczynia)?
signum, quo vasis capacitas indicatur?
VITELO Persp. p. 176 : si ... in uase uitreo ... sint aliquae paruae particulae uel m-es ipsi decorem inferentes.
III.
transl. rozwaga,
umiar;
prudentia
Tom. V p. 132 (a. 1520) : ejaculationes lapidum e bombardis cum certa m-e contra sue maiestatis ... inimicos ... fiant (cf. ib. supra globos, lapides ... cum omni mea diligentia ... custodire volo).