General
Full Entry
More

PURGATORIUS

Grammar
  • Formspurgatorius, purgatorius, purgatoria, purgatorium
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -a, -um -ii -ae -ii
  • Part of Speechadjectivenoun
  • Gendermasculinefeminineneutre
Meaning Outline
  • I.
    • 1. qui purgat, purificat (a peccati macula, sim.).
    • 2. qui ad festum Purificationis BVMariae pertinet
    • 3. ad locum quo animae post mortem purgantur pertinens
    • 4. qui aliquem crimine purgat
  • II.
    • 1. qui purgat, purgator
    • 2. litterae quibus quis se excusat
    • 3.

Pełne hasło

PURGATORIUS, -a, -um
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • W.
I. adi.
1. oczyszczający (od zmazy grzechu itp.); qui purgat, purificat (a peccati macula, sim.).
Praec. phil.
virtus :
KADŁUB.(Pl) p. 139: nam politicis illum uirtutibus natura stagnauit, p-iis uero gratie diligentia expoliuit.
KomKadł p. 435 : dubium extitit, an virtutes politicae p-as excellant vel versa vice p-ae politicas superent.
Ib. p. 437 : commendat ipsum virtutibus p-ijs redimitum, vt puta fide, spe, charitate.
Ita saepius.
2. dotyczący święta Oczyszczenia NPMarii; qui ad festum Purificationis BVMariae pertinet
MPH I (Thietmar) p. 273 : post salutiferum intemeratae Virginis partum ... in Februario mense, qui p-us dicitur, clarum mane illuxit seculo.
3. czyśćcowy, dotyczący czyśćca; ad locum quo animae post mortem purgantur pertinens
BRUNO Qfr p. 46 : quem etsi pena p-a interrogat, tam ex eius operibus, quam ex bono desiderio, quod habebat, libentissime colligimus.
MARTIN. OP. Marg. fol. o 1a : p-a pena licet non sit eterna excedit tamen omnem praesentem penam.
Ita saepius; dicitur e.g. de igne ( JAC. PAR. Tract. fol. B IIb et saepius), loco ( PEREGR. Serm. p. 38 ), poena ( supra 22 et saepius).
4. (iur.) oczyszczający z zarzutów; qui aliquem crimine purgat
ArHist V p. 114 (a. 1453) : visa proposicione Stachne ... atque iuramento decisorio et p-o ac aliis in iure tentis ... sentenciam ... ferimus.
Tom. VII p. 149 (a. 1525) : epistola regis ad summum pontificem p-a, quod magistrum Prussiae ducem creaverit.
Ib. XII p. 2 (a. 1530) : epistola ... regis Hungariae ad ... pontificem ... p-a et quodammodo ex doloris stimulatione vehemens esse videtur.
Cf. infra II 2 et EXPURGATORIUS I.
II. subst.
1. purgatorius,, -ii m. kto oczyszcza, czyściciel; qui purgat, purgator
AKap p. 221 (a. 1573) : decreverunt purgandum parietes ecclesie ... et II florenos ... eidem ad conducendum p-os dandum mandaverunt.
2. purgatoria -ae f. pismo usprawiedliwiające; litterae quibus quis se excusat
Tom. IX p. 240 (a. 1527) : p-a de direpta Roma per caesarianos scripta ultima Julii ... reddita regi initio Januarii.
Cf. supra I 4.
3. purgatorium,, -ii n. , cf. s. v.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)