General
Full Entry
More

PLENITUDO

Grammar
  • Formsplenitudo
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -inis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. crassitudo, spissitudo.
    • 2. plenitas.
    • 3. ventris plenitas, satietas
  • II.
    • 1. integritas, totum.
      • α. phil.+ materiae:
      • β. + salvum conductum:
    • 2. abundantia, copia magna.
      • α. + aetatis aetas plenitudinis aetas adulta;
      • β. + hominum i.q. multitudo
      • γ. + temporis tempus perfectum
      • δ. + terrae autumni i.q. fruges
    • 3. munificentia, liberalitas
  • III. iur.
    • 1. + iuris ius plenum*
    • 2. collegii cuiusdam participes universi

Pełne hasło

PLENITUDO, -inis f.
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
  • O.
I.
1. grubość, zwartość; crassitudo, spissitudo.
N. meton.
vestimenti i. vestimentum spissum
HESSE Matth. IV p. 71 : indignam se reputabat tangere pedes Domini vel p-em vestimenti
(alluditur ad Vlg. Matth. 9,20 sq. ). Occ. tę gość, otyłość; obesitas
Tom. XIII p. 200 (a. 1531) : quam corporis debilitatem quum putemus accidisse ex p-e et humorum corruptione, necessarium esse censemus, ut ... moderationem debitam in cibo et potu teneatis.
2. napełnienie, pełność; plenitas.
N. locut.
in plenitudine consistere być pełnym; plenum esse
DŁUG. Hist. ΠΙ p. 296 (= V p. 320 ed.nov.): dolia ... plena vino optimo ... locari et pro quolibet tempore in p-e consistere ... rex ordinaverat.
N. med.
pulsus
THOM. Med. p. 437 : signa huius febris sunt p-o pulsus cum pulsu febrili.
3. sytość; ventris plenitas, satietas
PEREGR. fol. i IIb : magna cena propter sacietatem, quia omnes, qui ibi erunt, saturabuntur ad p-em (alluditur ad Vlg. Luc. 14,16 ).
II.
1. całość, stan nienaruszalności; integritas, totum.
Syn.
perfectio :
AGZ IX p. 174 (a. 1461) : in quibus laneis ... debent habere p-em et perfectionem alias «delne lany».
N.
α. phil. materiae:
GOST. Th. fol. a IIIb : prima ratio sumitur a materie p-e.
β. refertur ad salvum conductum:
DŁUG. Hist. IV p. 140 : salvum conductum ... iuxta formam et p-em quam petebat, accepit.
Locut. adv.
ad plenitudinem w pełni, całkowicie; plene, ad plenum, omnino
SACR. Elucid. fol. c IVb : que nondum sunt ad p-em intellecta et restant reuelanda.
Simili sensu
in (totali) plenitudine :
IurMas I p. 20 (a. 1358) : id ipsum pro rato, firmo et grato in totali p-e ... debemus tenere;
item plenitudine nude positum
KodMp II p. 73 (a. 1244) : sculteciam ... contulimus ... habendam eo titulo, ea p-e, eo iuris processu ... quo ciues Cracouienses ... utuntur.
2. pełnia, obfitość, bogactwo; abundantia, copia magna.
Praec. de abstr. , v. gr.
auctoritatis ( KodWp I p. 87, a. 1217 et saepius), dilectionis ( ib. VI p. 77, a. 1301), facultatis ( GOST. Th. fol. e IIIb) , fiduciae ( DokMp I p. 210, a. 1381) , gloriae ( *KodKKr I p. 50, a. 1253), gratiae ( KodWp VI p. 357, a. 1389 et saepius), iustitiae ( DokMp VII p. 214, a. 1426) , maiestatis regiae ( IurMas I p. 10, a. 1351 et saepius), omnipotentiae Dei ( ArHist XI p. 157, saec. XIV) , pacis ( DokMp VIII p. 260, a. 1443) , potestatis ( DyplMog p. 5, a. 1225-1291 et saepius), scientiae ( ArPrawn I p. 208, saec. XV in.in) , voluntatis ( JAC. PAR. Opln p. 209 ) cett.
Praec.
Divinitatis (Deitatis e Vlg. Col. 2,9 KodMp II p. 68, a. 1242 ; MATTH. Serm. I p. 127 ) ; item sedis apostolicae ( CodVit p. 765, a. 1427 ; simili sensu apostolica Ztschr. XI p. 478, a. 1334), etiam imperialis ( Lites I p. 115, a. 1253).
N. locut.
α. aetatis wiek dojrzały; aetas adulta; simili sensu aetas plenitudinis :
HESSE Matth. II p. 80 : in qua [resurrectioneś ... omnes innocentes et pueri baptisati et senes electi resurgent in perfecta aetate p-is Christi cum animae felicitate et corporis immortalitate.
β. hominum zaludnienie; i.q. multitudo
KodMp IV p. 22 (a. 1388) : loca ... deserta p-e hominum collocare.
γ. temporis pełnia czasu; tempus perfectum (e Vlg. Gal. 4,4 AMedi III p. 82, saec. XV med.med). Glossa Pol.
RFil XXIII p. 304 (saec. XV med.) : sacri p-o temporis «czasu swantey lasky popelnienie».
δ. terrae owoce ziemi; i.q. fruges (e Vlg. Deut. 39,16 et passim ZABOR. Tract. p. 62 et saepius); inde etiam autumni :
SCARB. Sap. II p. 67 : autumni p-em et hiemis algorem.
Locut. adv.
cum (in) plenitudine w obfitości; large, abundanter
KodMp II p. 243 (a. 1318) : Wladislaus ... dux ... vniuersis palatinis ... graciam suam cum p-e omnibus.
MATTH. Serm. I p. 138 : adhuc carnales erant apostoli et Spiritum Sanctum nondum in tanta p-e receperant sicut postea.
Simili sensu
plenitudine nude positum
GOST. Th. fol. e VIb : calor inuenitur in corporibus elementatis non ea p-e secundum quam est in igne.
3. hojność, szczodrość; munificentia, liberalitas
KodPol I p. 55 (a. 1249) : elemosina nostra ea libertate (i. liberalitate ) et p-e, qua donata est, semper gaudeat.
KsgHenr p. 126 (saec. XIII ex.ex) : Laurencius episcopus ... claustro ... quasdam decimas donauit, sed non ea diligencia uel p-e sicut successor suus.
CodEp III p. 497 (a. 1392) : de sue maiestatis opulenta p-e plurimas tenutas ... assignavit.
III. iur.
1. iuris pełnia prawa; ius plenum*
Lites I p. 448 (a. 1335) : cum p-e iuris et titulo pleni dominii.
KodMazNow II p. 231 (a. 1338) : addentes eisdem ... fratribus ... ius civitatis et fori cum omni iuris Maydeburgensis p-e seu integritate.
KodMp III p. 1 (a. 1386) : assignantes ... conuentui ... possessionem villae cum p-e iuris tenendam.
AKap Sąd II p. 2 (a. 1404) : eos ... ad possessionem ... iurium ... inducatis ... cum p-e iuris canonici.
Ita saepius.
2. ogół członków jakiegoś gremium; collegii cuiusdam participes universi
AGZ XIX p. 546 (a. 1473) : actor alloquebatur super nobiles ... cum testium p-e alias «zupelna ossada szwyatheow».
IurMas II p. 101 (a. 1504) : cum quibus articulis sua maiestas nos ad conventionem Zacroczymiensem proxime habendam et ad p-em consilii ... remittere dignata est.
N. c. negatione
StPPP II p. 795 (a. 1473) : ut ... Petrus propter absentiam subiudicis non judicaretur tamquam propter non p-em judicij.
Occ. suffragiorum :
StCrac p. 73 (a. 1552) : domini ... suffragiorum p-e concluserunt etc.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)