General
Full Entry
More

PERIODUS

Grammar
  • Formsperiodus, pariodus, perihodus, periodos
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • aetas, spatium, intervallum
    • α.
    • β. finis
    • 1. med. morbi accessio certo tempore recurrens
    • 2. astr. circuitus
    • 3. rhet. gram.
      • a. + sententiarum enuntiatum, circuitus, circumlocutio.
      • b. nota, qua enuntiati partes in scripto distingui solent

Pełne hasło

PERIODUS, -i f. scr. pariodus,,perihodus,,periodos
  • F.
  • G.
  • S.
  • Dc.
  • B.
  • L.
  • A.
vitae sim.
okres, czas trwania; aetas, spatium, intervallum
VITELO Epist. p. 17 : sunt quidam daemones longaevi, qui multa tempora p-orum humanae vitae transigunt.
DokMp I p. 304 (a. 1403) : felicis vitae p-us conceditur in terris et beatitudinis aeternae compendia parantur in coelis, ita saepius.
N. locut.
vitae (ultimam) periodum explere (exsolvere) umrzeć; mori CIOŁ. in
CodEp I 1, p. 49 : ne idoneitatem pariendi amittat aut vitae ultimam p-um exsoluat priusquam nos heredis solatio depascat.
CodEp II p. 187 (a. 1425) : filium nostrum ... expleta vite nostre p-o pro rege ... insigniri (cf. DŁUG. Hist. IV p. 392).
Occ. sensu praegn.
α. fere i.q. vita ipsa
KodWp V p. 94 (a. 1406) : consors nostra ... dum adhuc in huius mundi maneret p-o.
DŁUG. Op. p. 311 : in desperationem vitae ... versus, de termino suae p-i ... cogitaret.
β. fere i.q. koniec; finis
ZabDziej IV 1 , p. 26 (a. 1548) : idem concivis vester sensit se mortem et p-um vitae suae.
Praec.
1. med. okresowy atak choroby, nawrót; morbi accessio certo tempore recurrens
THOM. Med. p. 412 : paroxismus febris tertianae est brevior quam in aliis febribus interpollatis et p-i pauciores, nam ultra septem p-os non ascendit.
Ib. p. 414 : si ultra septem p-os duraverit febris, scias iam febrem esse tercianam notham.
DŁUG. in
MPH VI p. 600 : annua quartanae p-o exhaustus obiit.
N. locut.
pro periodo cyklicznie, co określony czas; certo quodam tempore
THOM. Med. p. 281 : si quis consuevit habere fluxum emorroidarum et non currunt pro p-o ut solebant, aperiende sunt.
2. astr. obieg; circuitus
COPERN. Rv p. 116 : binae reuolutiones - annuae declinationis inquam et centri telluris - non omnino pares existunt, dum videlicet restitutio declinationis in modico praeoccupat centri p-um.
3. rhet. et gram. t.t.
a. sententiarum et abs. dłuższe zdanie złożone z kilku członów, okres krasomówczy; enuntiatum, circuitus, circumlocutio.
N.
etymologiam m. ae.
GŁOG. Alex. I fol. D IVa : dicitur p-us a peri, quod est circum et odos cantus, quasi circularis cantus.
b. znak przestankowy zamykający zdanie; nota, qua enuntiati partes in scripto distingui solent
StPPP X p. 45 : p-us vocatur virgula cum puncto, id est clausula.
Ib. p. 46 : ultima pausa dicitur clausula ... eciam vocatur p-us vel cursus scrabiosus et fit ... quando pars principalis dictaminis finitur.
Ita saepius. Cf. supra CLAUSULA II 486,25 sqq. et DISTINCTIO III 721,40 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)