General
Full Entry
More

PERFECTIO

Grammar
  • Formsperfectio, perfectio, perfexcio, perffeccio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I.
    • 1. operis consummatio,
    • 2. consummatio, complementum
  • II.
    • 1. rei perfectae ratio.
      • α.
      • β.
      • γ. + in perfectione esse
      • α. + perfectione (aequa, tanta)
      • β. + de omni perfectione exquisitae speciei
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
        • α. phil.
        • β. gram.
        • γ. mus.
    • 2. + aetatis maturitas
  • III.
    • 1. condicio optima
    • 2. totum

Pełne hasło

PERFECTIO, -onis f. scr. perfectio,,perfexcio,, perffeccio
  • F.
  • G.
  • Bl.
  • S.
  • L.
  • A.
I.
1. wykończenie budowy, wybudowanie; operis consummatio, v. gr. canalium ( AKap p. 9, a. 1526) , molendini (syn. constructio: DokMp I p. 245, a. 1389) , testudinis ( APozn II p. 70, a. 1478).
Dicitur
integra ( CracArt II p. 42, a. 1505).
N. c. negatione
StPPP VIII p. 664 (a. 1399) : pro non p-e przecoppe (i. fossae ).
2. dokonanie (się), spełnienie; consummatio, complementum
BiblMuz I 2, p. 200 (a. 1474) : periculi ... iminentis p-em premeditans.
Praec.
iur. spełnienie (czynności prawnych); refertur ad ea, quae iure peraguntur
PommUrk VII p. 478 (a. 1322) : concedens ... procuratori ... potestatem ... faciendi ... que ad expeditionem, complementum et p-em premissorum ... necessaria fuerint.
KsgŁawKr p. 108 (a. 1374) : post p-em omnium iurium civitatis ... Katherine ... medietatem domus adiudicaverunt.
CorpJP III p. 435 (a. 1519) : ius complebitur in iustitiae p-e ad quamlibet personam.
Etiam c. negatione
CIOŁ. Lib. II p. 161 : super non solutione pecuniarum et aliorum capitulorum sentencie vestre non p-e.
II.
1. pełnia, doskonałość; rei perfectae ratio.
Dicitur
fructuosa ( MATTH. Lect. I p. 43 ) , plena ( DokMp I p. 135, a. 1363) , summa ( DŁUG. Op. p. 13).
Iuncturae nominales
perfectionis culmen ( PrzMog p. 20 ) , gradus ( MatFil IV p. 52, saec. XV et saepius), norma ( DŁUG. Op. p. 13 ) , ordo ( GŁOG. Alex. II fol. G IIa et saepius), via ( KomEkon p. 140, a. 1416 et saepius), iuncturae verbales
α. perfectionem accipere ( KROMER MusFig fol. G IIb ; ; suscipere MONET. fol. D IVa ), adipisci ( DŁUG. Op. p. 18 ) , habere ( GOST. Th. fol. h IVa) , sortiri ( DŁUG. Hist. V p. 149 ).
β. ad perfectionem invalescere (de morbo: MIECH. Sang. fol. IIIa ).
γ. in perfectione esse :
DokKujMaz p. 177 (a. 1233) : gesta memoria digna tunc denique sunt in p-e, cum in posteritatis notitiam ... deriuantur.
Iuncturae adverbiales
α. perfectione (aequa, tanta) w sposób (równie, najbardziej) doskonały
BRUNO Qfr p. 31 : monachicum ... habitum tanta p-e assumpsit.
SŁUP. MixEl p. 162 : sic omnes intellectus separati equa (ed. eque) p-e intelligerent.
Simili sensu
ad plenam perfectionem :
DokMp I p. 135 (a. 1363) : villam nostram ... ad plenam p-em collocare cupientes ... ipsam villam iure Theutonico Maydburgensi ... locandi ... plenam damus potestatem.
β. de omni perfectione (loco appositionis) w jak najlepszym gatunku; exquisitae speciei
Tom. IV p. 215 (a. 1517) : ad postam facias atlassi ... albi et nigri de omni p-e.
Definitur
a. sq. gen. , v. gr. amicitiae ( CodVit p. 168, a. 1409) , caritatis ( CodEp II p. 95, a. 1417) , donationis ( KodPol III p. 94, a. 1271) , humanarum actionum ( FormJ p. 47 ) , pacis ( ArHist III p. 326, a. 1422) , salutis ( PEREGR. fol. x IIa) , universi ( StVic p. 396, a. 1438) , vitae ( HUSSOW. p. 89, v. 627 ), item phil., cf. infra.
b. sq. ad, cf. infra 348,22.
c. sq. circa :
MATTH. Lect. II p. 66 : in quo consistit p-o circa legem.
d. sq. in c. abl.
DŁUG. Op. p. 18 : in omnium virtutum genere p-em adeptus s. Stanislaus est.
e. sq. quoad :
MatFil VI(XVII) p. 196 (saec. XV in.) : p-o quoad bene vivere.
Praec.
α. phil. : iuxta posita actualitas ( MatFil IV p. 54, saec. XV) , actus ( WROCŁ. Epit. fol. a IIb) , complementum ( MatFil IV p. 54, saec. XV et saepius), consummatio ( WROCŁ. EpitConcl fol. n IIIb) , dignitas ( HESSE Quaest. p. 7 ).
Dicitur
Dei ( MatFil II p. 40, saec. XV in.in et saepius), animae ( KomPolit p. 185, a. 1410 et saepius), causae ( GOST. Th. fol. b Illa) , corporis ( ib. ), entis ( BYSTRZ. Log. fol. o Ia et saepius), entitatis ( STOB. Intr. fol. b Ib) , individui ( WROCŁ. EpitConcl fol. q IIIb ), rei ( ExPhys fol. v IIIb) ; item log. syllogismi ( BYSTRZ. AnalPr fol. b IIIa et saepius). Distinctiones notabiliores: actualis ( WROCŁ. Epit. fol. a Va) , completa ( ib. Dial. fol. E VIIIa) , determinata ( MatFil II p. 30, saec. XV ; opp. infinita Dei: ib. p. 29, saec. XV ; item perfectionis infinitae ib. infra et saepius), essentialis ( HESSE Quaest. p. 115 et saepius; simili sensu intrinseca ib. p. 737 ; WROCŁ. EpitConcl fol. h Ib ; ;item simpliciter : GOST. Th. fol. h IVa ; ;
BYSTRZ. Log. fol. a IIIb ; ;opp. accidentalis:
HESSE Quaest. p. 226 et saepius), formalis (opp. materialis : GOST. Th. fol. h IVb) , infusa (opp. acquisita : JAC. PAR. OpIn p. 400 ) , naturalis ( WROCŁ. EpitConcl fol. s IIb) , organica ( STOB. Aret. fol. h IIIb) , superior (opp. inferior : WŁODK. Tract. p. 171 ) , totalis ( MatFil II p. 38, saec. XV et saepius; opp. partialis : STOB. Aret. fol. h IIIb) , ultima ( BYSTRZ. Log. fol. b Ib ; ; ultimata : MatFil IV p. 54, saec. XV) . Hoc sensu etiam pl.
JAC. PAR. Opln p. 400 : p-es animae respectu p-um acquisitarum habent se quodammodo ut causae agentes.
STOB. Aret. fol. h IIIb : cui homini conuenit habere multas p-es organicas.
GOST. Th. fol. e VIIa : esse, viuere et intelligere ... sunt quidam actus et quedam p-es.
β. gram.
Gramm. p. 169 (saec. XV) : p-o dicitur vltima particio constructibilium pro tanto, quia presupponit congruitatem et eciam constructionem.
Ib. infra: p-o ... causatur ex mutua finitacione vnionis constructibilium.
Distinguitur
ad sensum (opp. ad intellectum: GŁOG. Alex. II fol. P IVa) .
γ. mus.
MONET. fol. E IIb: p-o est figurarum in dualitate consideratarum ad ternariam dimensionem reductio.
Ib. fol. D IVa : hee (ed. hec) ... figure sc. maxima, longa, brevis, semibrevis in ligatura disposite cum simplicibus accidentia, puta p-em, imperfectionem et alterationem, suscipiunt.
Dicitur
perfectionis punctum
ib. fol. E IIIb : punctus ... est duplex: diuisionis et p-is.
Ib. punctus p-is ... consideratur primo, si notule in imperfecta quantitate constitute apponitur ... secundo cum notule in perfecta quantitate considerate apponitur tunc ... in p-e conseruatur.
2. aetatis et abs. dojrzałość, wiek dorosły; maturitas
FormJ p. 18 : planta fructifera ... usque ad p-is tempus perstitit illibata, quo grata maturitate ... fructus adducit.
SCARB. Sap. III p. 64 : pulli avium ante p-em volare appetunt.
HESSE Matth. II p. 224 : p-o ... aetatis est annorum triginta.
III.
1. należyty stan, zasobność, dobrobyt; condicio optima
AGZ V p. 141 (a. 1444) : per quam destructionem civitas desertaretur et inmutaretur in sua p-e precium.
PP II p. 178 (a. 1453) : vt ... nostrarum politiarum aucta p-e ... regni nostri ... crescant (ed. crescat) augmenta.
DŁUG. LibBen I p. 151 : rectores earum villarum ... accuratius ad earum p-em et conditionem meliorem efficiendam intendant.
2. (singulare) całość; totum
AGZ IV p. 174 (a. 1461) : in quibus laneis ... debent habere plenitudinem et p-em, alias «delne lany».
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)