General
Full Entry
More

PATERNALIS

Grammar
  • Formspaternalis, paternale, paternalis, paternales
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -e -is -is -ium
  • Part of Speechadjectivenounnounnoun
  • Genderneutremasculine
Meaning Outline
  • I. paternus
    • 1. quem quis a patre habet
    • 2. patris proprius, qui patri convenit
  • II.
    • 1. ex eodem patre genitus
    • 2.
  • III. contributio, quae ecclesiae patrono (cf. s.v. II 1) solvi solebat

Pełne hasło

PATERNALIS, -e
  • Th. (rec.),
  • Bl.
  • Dc.
  • L.
  • H.
  • Ha.
  • N.
  • K.
I. ojcowski; paternus
1. pochodzący od ojca, odziedziczony po ojcu; quem quis a patre habet
KsgRachKr I p. 36 (a. 1315) : Nycolaus ... propter bona p-ia contra ... nouercam suam ... nunquam ... mouere debet accionem.
KodWp II p. 328 (a. 1316) : Ioannes et Dobrogost ... hereditatem ... iure p-i ipsos contingentem ... donaverunt.
Ita passim saec. XIV-XVI, praec. bona (cf. et saepius ),domus ( ArPrawn X p. 443, a. 1415) , pecunia ( AGZ XII p. 240, a. 1455 et saepius),sigillum ( KodKWil p. 543, a. 1499) , arma (i. insigne nobilium RHer III p. 70, a. 1530), item ius (cf. ), successio ( KodPol III p. 203, a. 1339
et saepius). Abs. loco
subst. paternale,, -is n. majątek odziedziczony po ojcu; bona a patre hereditate accepta
AGZ XII p. 266 (a. 1460) : Petrus vendit mea p-ia et maternalia in bonis Grabowecz.
Ib. XVI p. 231 (a. 1491) : nobilis Katherina ... recognovit, quia sibi pater ipsius ... satisfecit ex p-i et matrimoniali.
2. właściwy ojcu; patris proprius, qui patri convenit
CodEp I 1, p. 22 (a. fere 1400) : me p-is favoris prosecutione consolando.
KsgRWar I p. 537 (a. 1526) : Mathias ... ductus zelo p-i erga honestas ... filias suas ... recognovit etc.
II.
1. przyrodni (ze strony ojca); ex eodem patre genitus
AGZ XI p. 444 (a. 1459) : limitem, quam (sic ) nobilis Nicolaus frater p-is recognovit.
Additur
germanus
ib. XVIII p. 355 (a. 1494) : recognovit divisionem perpetuam fratribus suis p-bus germanis.
2.
abs. loco
subst. paternalis,, -is m. ojczym; vitricus
StPPP XI p. 252 (a. 1470) : laboriosus Gurek ... p-is alias «otczym» Nykyel.
III. subst. paternales,, -ium f. ? opłata na rzecz osoby uprawnionej do obsadzania godności kościelnych w określonej parafii; contributio, quae ecclesiae patrono (cf. s. v. II 1) solvi solebat
AKapSąd III p. 274 (a. 1500) : preconsul cum consulibus ... p-es ipsi ecclesie, immo verius Camere Apostolice solvi consuetas exigunt... et ipsis p-bus exactis plebanum ad faciendum eisdem colacionem ... ante solucionem ... huiusmodi p-ium compellunt.
Cf. PATRONALIS I.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)