- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- B.
- N.
- A.
- K.
I.
intrans.
A.
propr. wychodzić
naprzeciw, spotykać, zastępować
drogę; obviam ire, occurrere, aliquem obvium habere.
Constr.
a.
sq.
dat.
personae.
b.
sq.
circa:
AnnMp p. 31 (a. 1253) : qui eidem o-verunt circa fluvium Nydam.
DŁUG. Hist. IV p. 14 : milites ... regi ... circa Wislam o-arunt.c. sq. de :
AKapSąd II p. 733 (a. 1508) : o-vit ei Vernar de curia ... episcopi.Praec. a. sibi (sensu reciproco) spotkać się, połączyć się; inter se congredi, convenire, v. gr. misericordia et veritas o-ant sibi (e Vlg. Ps. 84,11), item iustitia et pietas ( MATTH. Rat. p. 102 ) , pax et iustitia ( AAlex p. 301, a. 1503). b. (de curribus) mijać się, mieścić się (obok siebie na drodze); praetervehi posse
SamlUB p. 149 (a. 1322) : viam tam latam, quod bene currus currui valeat o-re.
KodWp III p. 676 (a. 1394) : via ... latitudine duorum curruum sibi o-ntium ad molendinum ... ire debebit.c. (de dentibus) schodzić się, stykać; contingere, attingere
GŁOG. Phys. fol. A IVb : dentes ... serrati ... vt in serpentibus, canibus et piscibus, et hij sibi jpsis non o-ant, ne mutuo se attererent.
B.
transl.
1.
(alicui rei)
wychodzić naprzeciw, zapobiegać, nie dopuszczać do czegoś;
occurrere, evitare, praecavere, prohibere
CodSil(M) II p. 102 (a. 1212) : maliciis hominum o-ntes presentem confirmationem ... sigilli munitione vallamus.
KodKKr I p. 51 (a. 1253) : periculis animarum suarum volentes o-re villam episcopo ... contulerunt.Ita saepissime.
Syn.
parcere
KodMp IV p. 315 (a. 1437) : laboribus fatigis expensis inutilibus parcere et o-re.
Iuncturae potiores selectae
periculis (
et saepe), item
ambiguitatibus (
DokMp I
p. 64, a.
1347)
, anxietatibus (
AKapSąd III
p. 137, a.
1497)
, calumniis (
DokMp I
p. 64, a.
1347)
, controversiis (
CracArt
suppl. II
p. 59, a.
1435)
, crudelitatibus (
DokMp IV
p. 244, a.
1390)
, defectibus (
ib. VIII
p. 324,
a. 1448)
, dissensionibus (
ArHist X
p. 131, a.
1514)
, incommodis (
KodWp II
p. 211, a.
1302)
, iurgiis (
ArHist X
p. 131, a.
1514)
, litibus (
CracArt
suppl. II
p. 59, a.
1435)
, negligentiis (
AKapSąd II
p. 31, a.
1417
et saepius), oppressionibus (
DokMp I
p. 64, a.
1347)
, scandalis (
CodEp III
p. 272,
a. 1477),
sim.
N.
constr. sq. abl.
* Lites II p. 370 (a. 1343) : nisi salubribus o-retur remediis.
2.
(in malam
partem) sprzeciwiać się, przeciwstawiać się, przeszkadzać;
contraire, oppugnare, resistere, impedire.
N.
in locut.
nulla (nullius) contradictione
obviante
bez sprzeciwu; sine
contradictione
PommUrk V p. 144 (a. 1313) : sibi ... expensas ... refundere ... tenebimur nulla contradictione o-nte.
AGZ VII p. 36 (a. 1385) : portiones ... Michaeli ... assignavimus ... tenendas nullius contradiccione o-nte.
Constr.
a.
sq.
dat.
b.
sq.
circa :
DokMp VII p. 68 (a. 1421) : ne ad ... fora venientibus ... circa empcionem ... presumatis o-re.c. sq. per :
Dogiel IV p. 268 (a. 1530) : cognoscant ... nos talia ulla via toleraturos, sed per omnem indignationem o-turos.
3.
(in bonam partem) wychodzić naprzeciw, pomagać, odwzajemniać się, odwdzięczać się; morem gerere, remunerari
CodSil IX p. 228 (a. 1314) : ut beneficio o-re beneficiis videamus.
MazZHerb p. 253 (a. 1327) : volentes ... ipsorum fidelibus serviciis o-re.Ita saepius.
Constr.
a.
sq.
dat.
,
et 16 et saepius.
b.
sq.
abl.
,
et
DokRad p. 4 (a. 1355) : volentes ... beneficio beneficiis regalibus o-re.Ita saepius. c. sq. pro :
CodVit p. 106 (a. 1404) : ut ... voluntati vestre regie complacentiis pinguioribus pro conservatione ... pacis o-remus.
II.
trans.
1.
propr.
a.
aliquem
spotykać; obvium
habere.
b.
aliquem
vel
viam (alicui)
zasadzać się, urządzać zasadzkę, napadać na kogoś na drodze;
insidiari, insidias parare,
aliquem in via invadere (e Pol.
zasiadać drogę)
StPPP VIII p. 959 (a. 1400) : o-uit ipsum hostiliter, wlgariter «zassyadl drogo» metnonus ... et percussit eundem.
Ib. II p. 746 (a. 1468) : o-sti alias «zassyadlessy» ibi regalem viam liberam et repercussisti eum alias «rozbilessy» cum quatuor adiutoribus.Ita saepius. Glossae Pol. et 31-32 et
AGZ XV p. 350 (a. 1498) : o-asti alias «zayechalesz» viam benivolam regiam ... Martino.
Constr.
sq. dat.
personae
StPPP II p. 847 (a. 1483) : o-vit sibi viam regalem.Cf. etiam 36. Cf. supra OBSIDEO I 2.
2.
transl. unikać,
zapobiegać;
evitare, praecavere
MPVat III p. 343 (a. 1353) : scandalum huiusmodi o-ndo ... misericorditer cum eis dignemini dispensare.