General
Full Entry
More

MUTILATIO

Grammar
  • Formsmutilatio, mutilacio, mutillacio
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -onis
  • Part of Speechnoun
  • Genderfeminine
Meaning Outline
  • I. propr.+ membri (-orum), detruncatio, abscisio.
    • a. + capitis abscisio
    • b. + dentium elisio
    • c. debilitas ex vulnere contracta
  • II. transl.
    • 1. deminutio, detrimentum
    • 2. + verborum prava pronuntiatio, singultus

Pełne hasło

MUTILATIO s. MUTILACIO s. MUTILLACIO, -onis f.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • NGl.
  • A.
  • L.
  • K.
I. propr. hominum (raro bestiarum), vulgo aditur membri (-orum), okaleczenie,obcięcie; detruncatio, abscisio.
Praec. de poenae genere
KodMp I p. 21 (a. 1234) : excepto iure ducali, quod est decisio capitis uel membrorum m-o.
Ib. II p. 86 (a. 1252) : potestatem iudicandi ... ad suspendium et m-em membrorum.
Ita vulgo.
N.
parva et maior i. minoris et maioris membri
KodWp III p. 336 (a. 1369) : habeat ... potestatem ... excessus corrigere, ut est suspendere, decollare, m-es facere parvas et maiores.
Eodem sensu
inutilationis dispendium ( KADŁUB. p. 164 ).
N. locut.
mutilationem in lingua imprimere (cf. infra 576,16). Ad rem cf. Kutrzeba,Dawne polskie prawo sądowe p. 25 et 40. Occ.
a. capitis obcięcie; abscisio
*Lites I p. 422 (a. 1310) : preceptores et fratres ... nobiliores eiusdem terre ... m-e capitum perimentes.
b. dentium wybicie; elisio
KsgRachKr II p. 3 (a. 1362) : mensator proscriptus pro wlnere mortali et IIII m-bus dencium.
c. kalectwo będące następstwem rany; debilitas ex vulnere contracta
KsgPrzem I p. 137 (a. 1425) : faber ... affigendo babatum ... equum lesit ... promisit eidem hospiti, quod ... equus non habebit m-em de humeri lesione ... et si hospes ... docere posset de m-e, tunc etc.
Glossa Pol.
StPPP II p. 302 (a. 1425) : in manu m-o alias «cromotha» (cf. ib. p. 819, a. 1477).
Constr.
a. abs. cf. b. sq. gen. c. sq. de, cf. d. sq. in c. abl.
TPaw VII p. 402 (a. 1424) : in quo vulnere m-em habet.
DŁUG. Hist. II p. 95 (= III p. 110 ed. nov.) : in lingua m-em impressit.
Ita saepius saec. XV. e. sq. super :
StPPP VII p. 150 (a. 1498) : propter m-em super pedem.
II. transl. rerum
1. okrojenie, uszczuplenie; deminutio, detrimentum
*KodKKr I p.68 (a. 1256) : tue liberalitatis exordium perfectionis terminum non attingit, ex quo ipsam tali contingit m-is dispendio deformari.
DŁUG. Hist. I p. 348 (=II p. 111 ed. nov.) : Iaromirus ... moleste ferens episcopatum suum ... Olomuczensem dismembratum esse, pro reintegrando eo plures conatus impendit ... obstante Wratislao ... qui eiusdem m-is ... episcopatus ... fuerat ... auctor.
Cf. MUTILO II 1.
2. verborum zniekształcenie w wymowie, zająknienie; prava pronuntiatio, singultus
DŁUG. Hist. III p. 224(= V p. 245 ed. nov.) : qui si eius iuris iurandi pronuntiatione ... titubationem m-emque verborum aut sincopationem admisisset, illico sua ... causa in periculum ... recidebat.
Cf. Th. VIII 1719, 67 sqq.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)