General
Full Entry
More

LUCRUM

Grammar
  • Formslucrum
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -i
  • Part of Speechnoun
  • Genderneutre
Meaning Outline
  • I. commodum, quaestus, fructus.
    • 1. + animarum actus ad fidem Christianam amplectendam convertendi
    • 2. pretium e ludo ablatum
    • 3. + lucri facere fructum ferre?
  • II. iur.+ perpetuum:
    • 1. causa coram iudice acta
    • 2. res vel pecunia iudicum sententia alicui addicta, per legis actionem acquisita
    • 1. + pro lucro decernere (alicui dare, causam reponere) causam parti adiudicare
    • 2. + ad lucra citare pro lucro habere ad ius vocare, ut causa sibi adiudicetur causam obtinere
      • γ. + aliquem in lucro (in lucris et praelucris) condemnare i. q. condemnandum petere
    • 3. + in alicuius lucro (lucris et perlucris) lucra et praelucra perlucra) procuratorem constituere super lucro et damno (super lucrum et perditionem) causa alicui adiudicata iudicium victum ad causam alterutro eventu sive bono sive malo peragendam

Pełne hasło

LUCRUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
[ generis m. (cf. Pol. zysk m. ) AGZ XI p. 367 (a. 1451) : iuxta ipsorum lucrum priorem. abl. pl. lucribus cf. infra 1542,4 ]
I. zysk, korzyść, zarobek; commodum, quaestus, fructus. Glossa Pol.
GLcerv p. 623 : l-um dicitur, quod superest omni damno deducto, «zysk».
Constr.
a. abs. b. sq. gen. c. sq. de.
Praec.
1. animarum nawracanie na wiarę chrześcijańską; actus ad fidem Christianam amplectendam convertendi
VAdAnt p. 38, 3: in alienis et barbaris animarum 1-a congregare potuit. *KodKKr I p. 41 (a. 1252) : ut ... ex ipsorum paga norum] confinio 1-um prouenire ualeat animarum.
Cf. LUCROR I 2.
2. wygrana w grze hazardowej; pretium e ludo ablatum
PomnLw I p. 72 (a. 1387) : qui ludunt tesseris cum lucribus, debent dare I marcam cum omni l-o, quodquod lucrabitur.
AKapSąd II p. 542 (a. 1443) : in eisdem tabernis ... taxillos sepius visus est pro l-o dampnato ludere.
3. locut. lucri facere przynosić zysk? fructum ferre?
KsgKaz p. 491 (a. 1400) : Tich dixit audiente consule uno: quid estimas 1-i faciunt vobis iura hic in civitate?
II. iur. t. t. wygranie sprawy, przesądzenie roszczenia) causa apud iudices obtenta, adiudicatio
TPaw IV p. 458 (a. 1391) : Stasko ... obtinuit in ipsis fratribus victoriam 1-i.
StPPP VIII p. 373 (a. 1394) : receperunt ad libros pro l-o et perdicione.
Ita vulgo. Additur perpetuum:
KodMp IV p. 219 (a. 1425) : Vilhelmo pro eadem hereditate ... perpetuum silencium ... imponimus ... episcopo ... 1-um perpetuum in premissis adiudicauimus.
Additur gen.
causae :
AGZ XVIII p. 335 (a. 1492) : faciens iuramentum 1-um cause sue obtinebit.
Ita ib. saepius.Glossae Pol.
ZapSądWp p. 308 (a. 1406) : ego recipio pro l-o et pro amissione, wlgariter «o dobicze y o sgubenye», quod michi ministerialis terminum ... assignauit.
AGZ XIV p. 27 (a. 1441) : dixit, quia hoc 1-um alias «przedobicze» in libro staret.
Ib. p. 178 (a. 1445) : racione huiusmodi 1-i alias «dobycza» super ipso Schachnone sentenciavimus tres marcas iudicio fore persolvendas.
StPPP II p. 555 (a. 1446) : literam judicialem ... euasionis et 1-i, alias «odbicza y ziskanya».
Sensu parum mutato
1. sprawa sądowa; causa coram iudice acta
TPaw IV p. 216 (a. 1410) : causa prorogata est per duas septimanas si actor debet 1-um continuare.
2. (prze)zysk, rzecz lub pieniądze sądownie wygrane, przysądzone w postępowaniu sądowym; res vel pecunia iudicum sententia alicui addicta, per legis actionem acquisita
StPPP VIII p. 357 (a. 1390) : medietatem totius 1-i, quod optinuit in Andreassio.
RotPozn p. 342 (a. 1418): adiudicavimus 1-um Gnewomiro quadraginta marcarum.
Ita saepius. Glossa Pol.
AGZ XIV p. 456 (a. 1455) : ipsumque dicto Snyathin in suis l-is alias «w przeziskach» iuxta contenta libri castrensis ad satisfaciendum iuris ordine compellas.
Ib. XIII p. 384 (a. 1462) : ex quo non dicit ad 1-um alias «ku przezyskowy».
Cf. ib. XII p. 448 (a. 1463) et p. 312 (a. 1466).
Distinguitur
iudiciale (opłaty i kary sądowe; multa ab iudice imposita) et citatoriale (normalne roszczenie sądowe; id pro quo causa agitur)
StPPP II p. 438 (a. 1438) : quedam... debita pro 1-is judicialibus, quedam pro 1-is citatorialibus suis ... approbare.
Locut.
1. (de iudice) pro lucro decernere (alicui dare, causam reponere) orzekać na korzyść jednej ze stron procesowych; causam parti adiudicare
KsgŁawWar p. 34 (a. 1437) : Nicolao ... causam abiudicaverunt et pro perdicta ipsam remanserunt, ipsis vero ... pro l-o reposuerunt.
AGZ XIV p. 166 (a. 1445) : iudex circa contumacie deputacionem alias «zdanyo» dedit sibi pro l-o alias «za zyskanye».
StPPP XI p. 269 (a. 1483) : ius decrevit Michaeli ... pro l-o et pastori pro perdenti re.
Ita saepius.
2. de actore α. ad lucra citare pozyskać celem uzyskania korzystnego wyroku; ad ius vocare, ut causa sibi adiudicetur
StPPP II p. 853 (a. 1485) : ad eadem 1-a me non citasti, sed violenter es introligatus.
β. pro lucro habere wygrać sprawę; causam obtinere
KsgCzer p. 151 (a. 1416) : volumus hodie lucrari ... volumus hodie pro l-o habere.
StPPP IX p. 15 (a. 1417) : posuit nobis memoriale ... dicens et petens, si habet pro l-o iam an non.
TPaw VII p. 60 (a. 1418) : pro isto ego volo habere pro l-o.
Ita saepius.
Opp.
pro perdita re :
StPPP XI p. 267 (a. 1480) : Hannusz ... habet pro l-o et Closz ... pro perdita re.
Eodem sensu lucrum facere :
StPPP II p. 823 (a. 1478) : injuste condempnasti et fecisti tibi 1-um.
γ. aliquem in lucro (in lucris et praelucris) condemnare domagać się skazania kogoś; i. q. condemnandum petere
AGZ XIII p. 384 (a. 1462) : ego dominum ... non condempnavi in l-o sed non in paricione primi termini.
Ib. XII p. 312 (a. 1466) : actor condempnavit nobilem Nicolaum ... in tribus 1-is pene, iudicio totidem.
Ib. XVII p. 8 (a. 1469) : Stanislaus ... condempnavit in 1-is et prelucris pro repercussione pignoris ... Johannem.
Ita saepissime.
3. α. in alicuius lucro (lucris et perlucris) przy wyroku korzystnym dla strony; causa alicui adiudicata
AGZ XIV p. 166 (a. 1445) : actrix contumacem reputavit ... Iacobum ... pro duabus plagis ... sibi illatis in suo l-o (cf. ib. infra).
Ib. XIII p. 416 (a. 1463) : sibi ... ministerialis fuerat additus in 1-is et perlueris ipsius Andree.
Ib. infra Andree in predictis 1-is suis et prelucris superius descriptis addimus ministerialem ... ad intromittendum in bona sua.
Ita saepe. β. lucra et praelucra (rectius perlucra) wygranie sprawy; iudicium victum
AGZ XVII p. 15 (a. 1469) : actor terminum attemptavit pro tercia repercussione intromissionis in medietatem advocacie ... post 1-a et prelucra super nobilem Michaelem.
Ib. p. 42 (a. 1470) : terminus pro tercia repercussione pignoris post 1-a et prelucra ... actoris cum nobili Petro.
Ib. XVIII p. 330 (a. 1492) : sicut habuit 1-a et prelucra super bona ... filiaster ... satisfecit eidem ... pro 1-is et prelucris, in quibus tenuit bona.
γ. procuratorem constituere super lucro et damno (super lucrum et perditionem) sim. : na wypadek zarówno wygranej jak i przegranej; ad causam alterutro eventu sive bono sive malo peragendam
KsgŁawKr p. 151 (a. 1390) : Petrus ... in procuratores plenipotentes ... Dambrow et Studiner constituit super l-o et dampno, ut (i. tamquam ) personaliter interesset.
PP III p. 180 (a. 1449) : constituit ... suum procuratorem ... tam super perdicionem quam eciam super 1-um.
KsgŁawWar p. 188 (a. 1481) : advocatum constituit ... in hac re tam perdere tam in 1-um habere.
Ib. infra constituit ... uxorem in hac re tam perdere quam 1-um habere.
Ita saepius. Cf. LUCROR II 2 ε.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)