Ogólne
Pełne hasło
Więcej

LUCRUM

Gramatyka
  • Formylucrum
  • Etymologiałacina starożytna
  • Odmiana -i
  • Część mowyrzeczownik
  • Rodzajnijaki
Znaczenia
  • I. zysk, korzyść, zarobek
    • 1. + animarum nawracanie na wiarę chrześcijańską
    • 2. wygrana w grze hazardowej
    • 3. + lucri facere przynosić zysk?
  • II. iur.+ perpetuum:
    • 1. sprawa sądowa
    • 2. (prze)zysk, rzecz lub pieniądze sądownie wygrane, przysądzone w postępowaniu sądowym
    • 1. + pro lucro decernere (alicui dare, causam reponere)orzekać na korzyść jednej ze stron procesowych
    • 2. + ad lucra citare pro lucro habere pozyskać celem uzyskania korzystnego wyrokuwygrać sprawę
      • γ. + aliquem in lucro (in lucris et praelucris) condemnare domagać się skazania kogoś
    • 3. + in alicuius lucro (lucris et perlucris) lucra et praelucra perlucra) procuratorem constituere super lucro et damno (super lucrum et perditionem)przy wyroku korzystnym dla stronywygranie sprawy: na wypadek zarówno wygranej jak i przegranej

Pełne hasło

LUCRUM, -i n.
  • F.
  • Th.
  • Bl.
  • S.
  • Dc.
  • NGl.
  • B.
  • L.
  • A.
  • N.
  • K.
[ generis m. (cf. Pol. zysk m. ) AGZ XI p. 367 (a. 1451) : iuxta ipsorum lucrum priorem. abl. pl. lucribus cf. infra 1542,4 ]
I. zysk, korzyść, zarobek; commodum, quaestus, fructus. Glossa Pol.
GLcerv p. 623 : l-um dicitur, quod superest omni damno deducto, «zysk».
Constr.
a. abs. b. sq. gen. c. sq. de.
Praec.
1. animarum nawracanie na wiarę chrześcijańską; actus ad fidem Christianam amplectendam convertendi
VAdAnt p. 38, 3: in alienis et barbaris animarum 1-a congregare potuit. *KodKKr I p. 41 (a. 1252) : ut ... ex ipsorum paga norum] confinio 1-um prouenire ualeat animarum.
Cf. LUCROR I 2.
2. wygrana w grze hazardowej; pretium e ludo ablatum
PomnLw I p. 72 (a. 1387) : qui ludunt tesseris cum lucribus, debent dare I marcam cum omni l-o, quodquod lucrabitur.
AKapSąd II p. 542 (a. 1443) : in eisdem tabernis ... taxillos sepius visus est pro l-o dampnato ludere.
3. locut. lucri facere przynosić zysk? fructum ferre?
KsgKaz p. 491 (a. 1400) : Tich dixit audiente consule uno: quid estimas 1-i faciunt vobis iura hic in civitate?
II. iur. t. t. wygranie sprawy, przesądzenie roszczenia) causa apud iudices obtenta, adiudicatio
TPaw IV p. 458 (a. 1391) : Stasko ... obtinuit in ipsis fratribus victoriam 1-i.
StPPP VIII p. 373 (a. 1394) : receperunt ad libros pro l-o et perdicione.
Ita vulgo. Additur perpetuum:
KodMp IV p. 219 (a. 1425) : Vilhelmo pro eadem hereditate ... perpetuum silencium ... imponimus ... episcopo ... 1-um perpetuum in premissis adiudicauimus.
Additur gen.
causae :
AGZ XVIII p. 335 (a. 1492) : faciens iuramentum 1-um cause sue obtinebit.
Ita ib. saepius.Glossae Pol.
ZapSądWp p. 308 (a. 1406) : ego recipio pro l-o et pro amissione, wlgariter «o dobicze y o sgubenye», quod michi ministerialis terminum ... assignauit.
AGZ XIV p. 27 (a. 1441) : dixit, quia hoc 1-um alias «przedobicze» in libro staret.
Ib. p. 178 (a. 1445) : racione huiusmodi 1-i alias «dobycza» super ipso Schachnone sentenciavimus tres marcas iudicio fore persolvendas.
StPPP II p. 555 (a. 1446) : literam judicialem ... euasionis et 1-i, alias «odbicza y ziskanya».
Sensu parum mutato
1. sprawa sądowa; causa coram iudice acta
TPaw IV p. 216 (a. 1410) : causa prorogata est per duas septimanas si actor debet 1-um continuare.
2. (prze)zysk, rzecz lub pieniądze sądownie wygrane, przysądzone w postępowaniu sądowym; res vel pecunia iudicum sententia alicui addicta, per legis actionem acquisita
StPPP VIII p. 357 (a. 1390) : medietatem totius 1-i, quod optinuit in Andreassio.
RotPozn p. 342 (a. 1418): adiudicavimus 1-um Gnewomiro quadraginta marcarum.
Ita saepius. Glossa Pol.
AGZ XIV p. 456 (a. 1455) : ipsumque dicto Snyathin in suis l-is alias «w przeziskach» iuxta contenta libri castrensis ad satisfaciendum iuris ordine compellas.
Ib. XIII p. 384 (a. 1462) : ex quo non dicit ad 1-um alias «ku przezyskowy».
Cf. ib. XII p. 448 (a. 1463) et p. 312 (a. 1466).
Distinguitur
iudiciale (opłaty i kary sądowe; multa ab iudice imposita) et citatoriale (normalne roszczenie sądowe; id pro quo causa agitur)
StPPP II p. 438 (a. 1438) : quedam... debita pro 1-is judicialibus, quedam pro 1-is citatorialibus suis ... approbare.
Locut.
1. (de iudice) pro lucro decernere (alicui dare, causam reponere) orzekać na korzyść jednej ze stron procesowych; causam parti adiudicare
KsgŁawWar p. 34 (a. 1437) : Nicolao ... causam abiudicaverunt et pro perdicta ipsam remanserunt, ipsis vero ... pro l-o reposuerunt.
AGZ XIV p. 166 (a. 1445) : iudex circa contumacie deputacionem alias «zdanyo» dedit sibi pro l-o alias «za zyskanye».
StPPP XI p. 269 (a. 1483) : ius decrevit Michaeli ... pro l-o et pastori pro perdenti re.
Ita saepius.
2. de actore α. ad lucra citare pozyskać celem uzyskania korzystnego wyroku; ad ius vocare, ut causa sibi adiudicetur
StPPP II p. 853 (a. 1485) : ad eadem 1-a me non citasti, sed violenter es introligatus.
β. pro lucro habere wygrać sprawę; causam obtinere
KsgCzer p. 151 (a. 1416) : volumus hodie lucrari ... volumus hodie pro l-o habere.
StPPP IX p. 15 (a. 1417) : posuit nobis memoriale ... dicens et petens, si habet pro l-o iam an non.
TPaw VII p. 60 (a. 1418) : pro isto ego volo habere pro l-o.
Ita saepius.
Opp.
pro perdita re :
StPPP XI p. 267 (a. 1480) : Hannusz ... habet pro l-o et Closz ... pro perdita re.
Eodem sensu lucrum facere :
StPPP II p. 823 (a. 1478) : injuste condempnasti et fecisti tibi 1-um.
γ. aliquem in lucro (in lucris et praelucris) condemnare domagać się skazania kogoś; i. q. condemnandum petere
AGZ XIII p. 384 (a. 1462) : ego dominum ... non condempnavi in l-o sed non in paricione primi termini.
Ib. XII p. 312 (a. 1466) : actor condempnavit nobilem Nicolaum ... in tribus 1-is pene, iudicio totidem.
Ib. XVII p. 8 (a. 1469) : Stanislaus ... condempnavit in 1-is et prelucris pro repercussione pignoris ... Johannem.
Ita saepissime.
3. α. in alicuius lucro (lucris et perlucris) przy wyroku korzystnym dla strony; causa alicui adiudicata
AGZ XIV p. 166 (a. 1445) : actrix contumacem reputavit ... Iacobum ... pro duabus plagis ... sibi illatis in suo l-o (cf. ib. infra).
Ib. XIII p. 416 (a. 1463) : sibi ... ministerialis fuerat additus in 1-is et perlueris ipsius Andree.
Ib. infra Andree in predictis 1-is suis et prelucris superius descriptis addimus ministerialem ... ad intromittendum in bona sua.
Ita saepe. β. lucra et praelucra (rectius perlucra) wygranie sprawy; iudicium victum
AGZ XVII p. 15 (a. 1469) : actor terminum attemptavit pro tercia repercussione intromissionis in medietatem advocacie ... post 1-a et prelucra super nobilem Michaelem.
Ib. p. 42 (a. 1470) : terminus pro tercia repercussione pignoris post 1-a et prelucra ... actoris cum nobili Petro.
Ib. XVIII p. 330 (a. 1492) : sicut habuit 1-a et prelucra super bona ... filiaster ... satisfecit eidem ... pro 1-is et prelucris, in quibus tenuit bona.
γ. procuratorem constituere super lucro et damno (super lucrum et perditionem) sim. : na wypadek zarówno wygranej jak i przegranej; ad causam alterutro eventu sive bono sive malo peragendam
KsgŁawKr p. 151 (a. 1390) : Petrus ... in procuratores plenipotentes ... Dambrow et Studiner constituit super l-o et dampno, ut (i. tamquam ) personaliter interesset.
PP III p. 180 (a. 1449) : constituit ... suum procuratorem ... tam super perdicionem quam eciam super 1-um.
KsgŁawWar p. 188 (a. 1481) : advocatum constituit ... in hac re tam perdere tam in 1-um habere.
Ib. infra constituit ... uxorem in hac re tam perdere quam 1-um habere.
Ita saepius. Cf. LUCROR II 2 ε.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)