General
Full Entry
More

IMPIGNERO

Grammar
  • Formsimpignero, impignoro, inpignero, inpingnero, inpingnoro
  • Etymologyancient Latin
  • Inflectional type -are, -avi, -atum
Meaning Outline
  • I.
    • 1. pignori dare, obligare
      • a.
      • b.
    • 2. pignus capere, pignorare
  • II.
    • 1. pignerari (debitorem)
    • 2. + a. de, b. pro pignerari (vel pecunia multare) subditum iuris feodalis munera obire neglegentem vel alia illicita perpetrantem eum, cuius pecus in agro alieno deprehensum est eum, qui coram iudice comparere neglexit
      • a.
      • b.
      • c.
      • d.
      • e.
      • f.
      • h.
  • III. + impingendi) culpam i. q. assignare, attribuere

Pełne hasło

IMPIGNERO, -are, -avi, -atum scr. impignoro,, inpignero,,inpingnero,,inpingnoro
  • Th. (rec.),
  • S.
  • Dc.
  • B. (part.
  • praes.),
  • L.
  • Ha.
  • N.
  • K.
iur. t.t.
I. aliquid
1. oddać w zastaw, zastawić celem zabezpieczenia zobowiązania; pignori dare, obligare
KodMp II p. 134 (a. 1274) : cum ipse abbas et conuentus eius se absque pignore ... non posse concedere pecuniam responderent, eandem eis ... Mystignews villam ... predicta pecunia i-uit tali condicione quod etc.
ArHist IV p. 242 (a. 1317) : cum ... fratri Gunthero ... prouinciali terre Culmensis ... quadraginta mansos ... pro sexaginta duabus marcis ... i-ssemus (sc. Lestko dux ).
Ita saepius saec. XIV—XVI.
Syn.
obligare ( CodEp III p. 84, a. 1455 et saepius), interponere ( KodUJ III p. 3, a. 1507). Indicatur cui
a. sq. dat. , cf. supra 12. 15 et saepius.
b. sq. apud :
ŹrWaw III p. 87 (a. 1520) : de quatuor marcis pecuniarum racione rerum ecclesiasticarum ... apud Florianum aurificem ... i-tarum.
ARect I p. 732 (a. 1530) : Anthonius ... per Stanislaum Orzijechowskij ... cittatus pro libro apud eundem ... i-to (ed. -tum).
2. brać w zastaw, zajmować sądownie; pignus capere, pignorare
ArPrawn IV p. 229 (saec. XIV med.) : dicti boves i-ti in estate duabus septimanis, in yeme vero octo diebus ... per ipsos iudices observentur.
KsgGrWp II p. 201 (a. 1391) : ego ... nolui hereditatem meam permittere i-re.
N. glossam Pol.
StPPP II p. 853 (a. 1485) : i-uerunt alias «wycządzono» bona usque ad finem iuris (i. causae coram iudice actae ).
Simili sensu
aliquid impigneratum habere (obtinere) :
KodWp I p. 565 (a. 1264) : Iudeus ... equum ... pro tali, quam dedit, pecunia i-tum habuit.
AKapSąd I p. 301 (a. 1517) : castellanus ... bona regalia ... pronunc obtinet i-ta.
Occ. zatrzymać cudze bydło zajęte w szkodzie; pecus alienum in agro suo deprehensum penes se retinere
KsgGrWp II p. 312 (a. 1400) : Cunradus i-vit scilicet «zaganl» scrofas in orto circa sepito.
II. aliquem
1. obłożyć sekwestrem, dokonać egzekucji na ruchomym lub nieruchomym mieniu dłużnika; pignerari (debitorem)
KsgŁawKr p. 66 (a. 1371) : Steffanus ... promisit Trutpetro ... VII marcas ad VII terminos ... quod si non fieret, tunc ipsum i-re in tanta pecunia de bonis... mobilibus et immobilibus ... poterit.
Ib. p. 91 (a. 1372) : Hannus ... promisit I sexagenam ... Hannoni ... quam primo de Thorum venerit, quod si non fecerit ... Hano ... Hanconem ... abs omni iure habet i-re.
Ita passim saec. XIV—XV.
N. glossam Pol.
AGZ XI p. 196 (a. 1442) : si non solveret, tunc ipsum debet i-re alias «czansacz», bovem pro media merca computando.
2. ukarać zajęciem ruchomości (lub karą pieniężną); pignerari (vel pecunia multare) α. poddanego za uchylanie się od wypełniania powinności feudalnych lub inne wykroczenia; subditum iuris feodalis munera obire neglegentem vel alia illicita perpetrantem
KsgHenr p. 89 : Poltzko ... neglexit seruicium trium dextrariorum, quod tamen tenebatur, pro quo neglectu dux ... fecit eum i-ri de quolibet dextrario pro X marcis currentis monete.
KodKKr I p. 128 (a. 1290) : damus (sc. Przemislaus dux ) sibi decano Cracoviensi ... potestatem ... ut ... quoslibet impeditores solucionis earumdem marcarum valeat i-re ... donec sibi ... denarius marcarum nouissimus exsoluatur.
PommUrk VII p. 434 (a. 1296) : si aliqui villanorum ... furtive ... ligna ... secutierint ... ipsos (ed. ipsis) i-bimus nobis pro quatuor solidis.
Ita vulgo saec. XIV—XV. β. właściciela bydła zajętego w szkodzie; eum, cuius pecus in agro alieno deprehensum est
KodMp I p. 158 (a. 1299) : si quis ... cmethones nostros i-uerit in campis ... ad curiam solteti portare et pellere tenetur tam mobilia quam immobilia et pro redempcione pignorum unum grossum dabit sculteto.
Ib. III p. 175 (a. 1364) : si de segetibus vel de pascuis kmethones i-buntur ... scultetus debet recipere, quod vocatur «oborne».
γ. stronę za niestawiennictwo w sądzie; eum, qui coram iudice comparere neglexit
ArPrawn IV p. 229 (saec. XIV med.med) : pro prima contumacia punienda ... dominus ville ... in duobus bobus i-retur ... quilibet colonorum ... tantummodo uno bove i-retur.
Indicatur pignerandi causa a. sq. de, cf. supra 12. 29 b. sq. pro :
KodPol I p. 200 (a. 1348) : si ... sculteti in exigendo censu ... forent negligentes aliqualiter seu rebelles ... dux Dobrinensis ... scultetos ... pro huiusmodi pertinacia ... per quatuor scotos de manso quolibet ... i-re ... debebit.
Cf. supra 34. Indicatur pignerandi obi. vel pretium (ad I—II)
a. sq. acc.
StPPP VIII p. 575 (a. 1398) : Dziuissius ... promittit soluere Rolando ... XL marcas ... si non faceret, tunc i-bitur per ... Rolandum pro qualibet marca duos boves.
b. sq. abl. , cf. supra 36 et 179,13.
c. sq. de, cf. supra 179,51.
d. sq. in c. abl. , cf. supra 35. Ita saepius.
e. sq. per, cf. supra 41.
f. sq. pro, cf. supra 12. 21 . Ita saepius.
N.
pro aliquo :
KsgZPozn p. 52 (a. 1400) : Petrassius inculpavit Borislaum, quod ipsum i-ret pro Nekone cive Poznaniensi.
h. sq. locut. adv. ad aestimationem debiti ( KodWp V p. 156, a. 1409) .
III. singulare (confunditur c. voce impingendi) culpam przypisać winę, obwinić; i. q. assignare, attribuere
KsgGrWp II p. 254 (a. 1397) : Stephanus ... termino astitit pro causis, pro quibus sibi culpam secundum citacionem i-re voluit Ioannes.
Tło: rękopis Rps 3007 III (XV wiek), Źródło: polona.pl
ISSN 2300-5742, 2 / 2014 (1 VI 2014 r.)