- Th. (rec.),
- S.
- Dc.
- B. (part.
- praes.),
- L.
- Ha.
- N.
- K.
I. aliquid
1.
oddać w zastaw, zastawić celem zabezpieczenia zobowiązania; pignori dare, obligare
KodMp II p. 134 (a. 1274) : cum ipse abbas et conuentus eius se absque pignore ... non posse concedere pecuniam responderent, eandem eis ... Mystignews villam ... predicta pecunia i-uit tali condicione quod etc.
ArHist IV p. 242 (a. 1317) : cum ... fratri Gunthero ... prouinciali terre Culmensis ... quadraginta mansos ... pro sexaginta duabus marcis ... i-ssemus (sc. Lestko dux ).Ita saepius saec. XIV—XVI.
Syn.
obligare (
CodEp III
p. 84, a.
1455
et saepius), interponere (
KodUJ III
p. 3, a.
1507).
Indicatur cui
a.
sq.
dat.
,
cf.
supra 12.
15
et saepius.
b.
sq.
apud :
ŹrWaw III p. 87 (a. 1520) : de quatuor marcis pecuniarum racione rerum ecclesiasticarum ... apud Florianum aurificem ... i-tarum.
ARect I p. 732 (a. 1530) : Anthonius ... per Stanislaum Orzijechowskij ... cittatus pro libro apud eundem ... i-to (ed. -tum).
2.
brać w zastaw, zajmować sądownie; pignus capere,
pignorare
ArPrawn IV p. 229 (saec. XIV med.) : dicti boves i-ti in estate duabus septimanis, in yeme vero octo diebus ... per ipsos iudices observentur.
KsgGrWp II p. 201 (a. 1391) : ego ... nolui hereditatem meam permittere i-re.
N.
glossam Pol.
StPPP II p. 853 (a. 1485) : i-uerunt alias «wycządzono» bona usque ad finem iuris (i. causae coram iudice actae ).
Simili sensu
aliquid
impigneratum habere (obtinere) :
KodWp I p. 565 (a. 1264) : Iudeus ... equum ... pro tali, quam dedit, pecunia i-tum habuit.
AKapSąd I p. 301 (a. 1517) : castellanus ... bona regalia ... pronunc obtinet i-ta.Occ. zatrzymać cudze bydło zajęte w szkodzie; pecus alienum in agro suo deprehensum penes se retinere
KsgGrWp II p. 312 (a. 1400) : Cunradus i-vit scilicet «zaganl» scrofas in orto circa sepito.
II. aliquem
1.
obłożyć sekwestrem, dokonać egzekucji na ruchomym lub nieruchomym mieniu
dłużnika; pignerari (debitorem)
KsgŁawKr p. 66 (a. 1371) : Steffanus ... promisit Trutpetro ... VII marcas ad VII terminos ... quod si non fieret, tunc ipsum i-re in tanta pecunia de bonis... mobilibus et immobilibus ... poterit.
Ib. p. 91 (a. 1372) : Hannus ... promisit I sexagenam ... Hannoni ... quam primo de Thorum venerit, quod si non fecerit ... Hano ... Hanconem ... abs omni iure habet i-re.Ita passim saec. XIV—XV.
N.
glossam
Pol.
AGZ XI p. 196 (a. 1442) : si non solveret, tunc ipsum debet i-re alias «czansacz», bovem pro media merca computando.
2.
ukarać zajęciem ruchomości (lub karą pieniężną);
pignerari (vel pecunia multare)
α.
poddanego za
uchylanie się od wypełniania powinności feudalnych lub inne wykroczenia; subditum iuris feodalis munera obire neglegentem vel alia illicita perpetrantem
KsgHenr p. 89 : Poltzko ... neglexit seruicium trium dextrariorum, quod tamen tenebatur, pro quo neglectu dux ... fecit eum i-ri de quolibet dextrario pro X marcis currentis monete.
KodKKr I p. 128 (a. 1290) : damus (sc. Przemislaus dux ) sibi decano Cracoviensi ... potestatem ... ut ... quoslibet impeditores solucionis earumdem marcarum valeat i-re ... donec sibi ... denarius marcarum nouissimus exsoluatur.
PommUrk VII p. 434 (a. 1296) : si aliqui villanorum ... furtive ... ligna ... secutierint ... ipsos (ed. ipsis) i-bimus nobis pro quatuor solidis.Ita vulgo saec. XIV—XV. β. właściciela bydła zajętego w szkodzie; eum, cuius pecus in agro alieno deprehensum est
KodMp I p. 158 (a. 1299) : si quis ... cmethones nostros i-uerit in campis ... ad curiam solteti portare et pellere tenetur tam mobilia quam immobilia et pro redempcione pignorum unum grossum dabit sculteto.
Ib. III p. 175 (a. 1364) : si de segetibus vel de pascuis kmethones i-buntur ... scultetus debet recipere, quod vocatur «oborne».γ. stronę za niestawiennictwo w sądzie; eum, qui coram iudice comparere neglexit
ArPrawn IV p. 229 (saec. XIV med.med) : pro prima contumacia punienda ... dominus ville ... in duobus bobus i-retur ... quilibet colonorum ... tantummodo uno bove i-retur.Indicatur pignerandi causa a. sq. de, cf. supra 12. 29 b. sq. pro :
KodPol I p. 200 (a. 1348) : si ... sculteti in exigendo censu ... forent negligentes aliqualiter seu rebelles ... dux Dobrinensis ... scultetos ... pro huiusmodi pertinacia ... per quatuor scotos de manso quolibet ... i-re ... debebit.Cf. supra 34. Indicatur pignerandi obi. vel pretium (ad I—II)
a.
sq.
acc.
StPPP VIII p. 575 (a. 1398) : Dziuissius ... promittit soluere Rolando ... XL marcas ... si non faceret, tunc i-bitur per ... Rolandum pro qualibet marca duos boves.
b.
sq.
abl.
,
cf.
supra 36
et 179,13.
c.
sq.
de, cf.
supra 179,51.
d.
sq.
in
c.
abl.
,
cf.
supra 35.
Ita saepius.
e.
sq.
per, cf.
supra 41.
f.
sq.
pro, cf.
supra 12.
21
. Ita saepius.
N.
pro aliquo :
KsgZPozn p. 52 (a. 1400) : Petrassius inculpavit Borislaum, quod ipsum i-ret pro Nekone cive Poznaniensi.
h.
sq.
locut.
adv. ad
aestimationem debiti (
KodWp V
p. 156, a.
1409)
.
III.
singulare (confunditur
c.
voce
impingendi) culpam
przypisać winę, obwinić;
i. q. assignare, attribuere
KsgGrWp II p. 254 (a. 1397) : Stephanus ... termino astitit pro causis, pro quibus sibi culpam secundum citacionem i-re voluit Ioannes.