- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- K.
CodEp II p. 218 (a. 1428) : ex adippe plene caritatis, quam ad unionem gestio in visceribus Ihesu Christi.
ŁASKI ComPriv fol. 206b : de femina gestiente puerum sui mariti.
Tom. XIII p. 109 (a. 1531) : maluisse se ... vivum deosculari, quam sculptum manibus gestire.
ARect II p. 104 (a. 1545) : magister ... barbam protensam ... nutriverit gestiveritque.Cf. Th. VI 1962,39 sqq.]
I.
1.
propr. nieść, nosić
(na sobie), mieć przy sobie; portare, ferre,
habere a. res corporeas,
praec.
vestem, indumenta, corporis ornamenta sim. Indicantur
corporis partes, in quibus aliquid geritur,
sq.
abl.
vel in c.
abl.
N.
constr. sq.
circum:
AKapSąd II p. 692 (a. 1498) : burschtinum ... g-vit ... mulier circum dextram manum.Cf. Th. VI 1965,1. b. partes corporis, v. gr. aures (oneratas probris: DŁUG. Op. p, 89 ), caput tonsuratum ( id. Hist. I p. 269= II p. 28 ed. nov. ), humerum confractum et collisum ( CodEp I 2, p. 50, a. 1448) . c. animantia, praec.
α. infantem, parvulum in manibus trzymać w (na) rękach, piastować;
fovere.
β. prolem sim.
in utero nosić w łonie, być w ciąży; gerere, gravidam esse.
Eodem sensu
uterum :
WAPOW. Chr. p. 163 : regina ... iam uterum ex prole mascula g-re coeperat.DANT. in
Tom. XIII p. 161 (a. 1531) : ferunt... serenissimam Leonoram Franciae jam g-re uterum.Glossa Pol.
RFil XXV p. 153 (saec. XV med.) : eum g-vit «w zywocze nosszylą».d. (sensu latiore) nomen; item insigne nobilitatis in clipeo (pro armis) nosić w herbie; imagine aliqua pro insigni gentilicio uti
ArHist VIII p. 474 (a. 1428) : nobiles in clipeo g-ntes agnum.
KodPol I p. 354 (a. 1499) : clenodium, quod pro armis per ... dominum Martinum ... ab awis ... g-rj consuevit.Occ.
α.
trzymać, podtrzymywać, dźwigać; tenere, sustinere (v. gr. stateram).
N. in
imagine
iugum (
CRIC.
p. 25, v. 111
).
β.
de terra
mieć, zawierać;
i.q. habere,
continere (saec.
XVI).
2.
transl.
(praevalente notione habendi) mieć w sobie, posiadać; fere i.
q. habere aut secum aut in se (affectus aliasque res ad mentem
pertinentes),
v.
gr. mansuetudinem (erga aliquem:
PP II
p. 201,
a. 1454
; in pectore et in operibus:
DŁUG Hist. IV
p. 443
), (pia) viscera (caritatis et compassionis) (circa aliquid:
PommUrk V
p. 128, a.
1313
; in aliquem:
DŁUG. Op.
p. 346
)
, vim amoris (in aliquem
ib.
p. 251
)
; simili sensu ius fixum in pectore (
ROYZ. I
p. 172, v. 316
), spem (sq.
acc.
a. inf.
DŁUG. Op.
p. 37
)
; opp.
cor saxeum et
viscera ferrea (
DŁUG.
Hist. I p. 359= II
p. 123
ed. nov.
); odium, rancorem (contra, erga, in aliquem:
CodEp III
p. 498, a.
1392
;
DŁUG. Hist. IV
p. 539
;
AAlex
p. 19, a.
1501)
;, spiritum amarum et
anxium (de aliqua re:
DŁUG. Hist. III
p. 107
)
; item morsus anguineos (sub specie
columbarum:
CodVit
p. 201, a.
1409).
N.
locut
α. brachium validum et extensum i.
potentiam (
DŁUG.
Hist. III
p. 367
).
β.
aliquid mente, in corde et in visceribus
rozważać, rozpamiętywać;
i. q. animo volvere, considerare, cogitare
FROVIN. p. 71, v. 191 : mente frequens g-a, quod ruffi sunt mala gesta.
AKapSąd II p. 240 (a. 1464) : hec g-bat in corde suo et in visceribus suis.
II.
(transit in eam notionem q. e. facere, agere)
]officium, custodiam
wykonywać, sprawować, pełnić (obowiązki, straż);
agere vel facere, exercere, exsequi
Ztschr. LX p. 168 (a. 1301) : tyranni potius officium quam correctoris g-ndo.
AKap Sąd III p. 371 (a. 1480) : vigiles maioris oppidi custodiam g-ntes.Cf. Th. V11968,81 sqq.
N. locut.
α.
certamen
staczać, prowadzić;
gerere, inire
DŁUG. Op. p. 187 : cum ... virginum certamen ... cum osculis, auribus... susceptum g-etur.
β.
vitam et
religionem sacram
prowadzić, wieść życie świątobliwe; vitam
sanctam, honestam agere
*PommUrk VII p. 263 (a. 1329) : quorum Cruciferorum ... viteque ac religionis sacre, quam g-ant, exercitium, memorabile nos allicit,
γ.
aliquem
występować
jako ktoś, grać czyjąś rolę, reprezentować kogoś, udawać;
alicuius personam gerere, se pro aliquo gerere
ConcPol X p. 395 (a. 1410) : si reus ipse ... pro laico publice se non gerens deprehensus fuerit in habitu clericali ... iustum est ... ut ipse talis, quem g-at ex habitu ... presumatur.
III.
singulare: przynosić, dostarczać, dawać;
(pro)ferre, procreare, offerre,
praestare (accedente
dat. commodi)
PAUL. CR. p. 83, v. 60 : tellus ... dulciculas fert altis collibus uvas flavaque gramineis munera g-at agris.
IO. VISL. p. 173, v. 12 : pedibus g-ns ubi dura repagula lassis gramina detondet ... litoris Aethon.