- F.
- Th.
- Bl.
- B.
- Dc.
- S.
- L.
- A.
- N.
AGZ XIII p. 555 (a. 1467) : nullam violenciam ... fecimus, nec hoc ipsum facies ... habet ius faciatum.]
I.
A.
twarz, oblicze; vultus,
anterior pars capitis.
Occ.
policzek; gena
StPPP II p. 510 (a. 1442) : ministerialis recognouit, quia vidit apud ipsam f-em utramque liuidam a maxillis.
Item
solaris:
DŁUG. Hist. IV p. 39 : vexillum f-em solarem in rubeo campo habebat pro insigni.Raro de bestiis (leonis * KodMp IV p. 346, a. 1065).
N. locut.
α.
facie aperta (
*Tom. XIV
p. 175,
a.1532)
, clara
(
ArHist III
p. 63, a.
1463)
, plana (
StPPP IX
p. 58, a.
1463)
tyle co: otwarcie, jasno, wyraźnie;
i. q. aperte,
clare, plane.
β.
prima facie
na pierwszy rzut oka; primo
aspectu.
B.
c.
prp.
1. a(b) facie
a.
przed kimś (czymś);
e conspectu alicuius
(cf. Th. VI 53,47
sqq.).
b.
w obliczu; coram
(cf.
Th. VI 53,76
sq.
).
2. ad faciem
a.
osobiście, w oczy, w twarz;
coram, pałam, publice
(cf.
Th. VI 54,61
sq.
).
N. iur.
terminus
StPPP VIII p. 417 (a. 1397) : noluit conparere, sicut datus est terminus ad f-em.
AGZ XII p. 430 (a. 1439) : citaverat ... ducem ... assignando sibi terminum ad f-em alias «oblycznye».
Eodem sensu item
terminus faciei (
ib.
p. 429,
a. 1439).
b.
z przodu; in fronte
Dogiel I p. 38 (a. 1355) : decem sigilla ... de cera communi ad tergum, sed ad f-em de cera rubra.
KodWp III p. 133 (a. 1359) : praesens privilegium iussimus muniri nostri sigilli maioris appensione et impressione ad f-em, minoris vero ad tergum eiusdem.Ita frequenter usque ad saec. XV in.
c.
(na)przeciw;
adversus
CodVit p. 899 (a. 1430) : per gentes nostras, quas ad impediendum ... Hussitas miseramus, que ... omni hora ad f-em ipsorum constitute etc.
3. ante faciem
a.
na oczach, w czyjejś obecności;
palam, in alicuius praesentia
(cf.
Th. VI 54,3 sqq.).
b.
przed kimś (czymś);
e conspectu alicuius
SSrSil I p. 215 (a. 1482) : ante f-em tyrannidis ... regis ... archiepiscopus ... fugam iniit.
c.
naprzeciw
czegoś; adversus aliquid
Tom. IV p. 317 (a. 1518) : medio autem chori ante altaris f-em selle ... posite sunt.
4.
contra faciem
naprzeciw czegoś;
adversus aliquid (Th.
VI 54,30 sqq.).
5.
coram facie
w obliczu;
coram
StPPP II p. 493 (a. 1441) : stans ... coram f-e judicij dixit etc.
6. ex facie
a.
z pozoru, z wyglądu; specie
PrzMog p. 29 : non ex f-e falsum, sed verum ex probitate iudicium ferre.
b.
przed; ante
ConcPol VI p. 274 (a. 1586) : rationes inire ... quibus ... caemiterium, quod nullum ex f-e arcis ... habetur, aedificari possit.
7. in facie
a.
w czyjejś obecności; ante oculos, in alicuius
praesentia
(cf.
Th. VI 54,44 sqq.).
b.
w obliczu; coram,
palam
(cf. Th.
VI
1, 54,69
sqq.).
8. in faciem
a.
osobiście, w oczy, w twarz;
coram, palam, publice
ArHist V p. 241 (a. 1332) : que ... contra ... fratrem predicatorem ... insurrexit et dixit sibi in f-em etc.
KsgRachKr II p. 34 (a. 1371) : hoc esse negavit et ipsum ... pro eo in f-em reprehendit.
b.
na oczach, w czyjejś obecności; ante
oculos, in alicuius praesentia
(cf.
Th. VI 54,70 sqq.).
9.
penes faciem
osobiście; praesens
praesenti
AGZ XIX p. 319 (a. 1488) : cui ... ministerialis dedit terminum facionalem penes f-em (ed. faciens) alias «przy lyczw».
II.
1.
a.
wygląd zewnętrzny;
aspectus, species.
b.
powierzchnia (ziemi);
superficies (terrae)
MARTIN. OP. Chr. p. 122 : die enim Dominicae passionis, videntes philosophi, qui Athenis erant, tenebras factas super vniuersas f-es terrae, non potuerunt causam inuenire.Ita saepius.
Item
caeli (
NIC. BŁ. Serm. I
p. 163
)
, speculi (
MARTIN.
p. 49
).
c.
przód; frons
SSrSil XVII p. 52 (a. 1506) : in medio plateam latam habet, que f-em maximi templi spectat.
2.
pozór, wygląd, przejaw, zachowanie się, postawa;
species, aspectus, habitus, forma.
N. locut.
meretricia facie indutus (
StWłocł
p. 3, a.
1402
;
StSyn VI
p. 21, a.
1403
;
ConcPol III
p. 88,
a. 1519
et saepius). Additur
gen. belli (
IANIC.
p. 95
;
DANT.
;in
Tom. XIII
p. 160, a.
1531)
, fortunae (
DŁUG. Hist. I
p. 495
=II 262 ed. nov.)
, iniuriae (
ib.
p. 272
= II 31 ed. nov.)
, locorum (
id. LibBen I
p. 184
)
, mendacii (
id. Op.
p. 603
),
rerum (
CodEp I 2,
p. 117, a.
1451
;
DŁUG. Hist. V
p. 268
)
, temporis (
ib.
p. 274
)
, viagii (
id. Ib.
p. 613
).
N.
iuris
a.
podstawa prawna;
iusta et legitima ratio
CracImpr p. 30 (a. 1494) : questus est in Katharinam ... quod ... sine iuris f-e et eius scitu intravit habitationem illius et ... abstulit cistam (cf. CracArt I p. 358).
b.
bez udziału sądu, dobrowolnie; iudicii
iniussu, sua sponte
CracImpr p. 110 (a. 1524) : sententiatum est, ex quo Sweypoldo invadiata sunt vadia, videlicet 2 cantari ... et annulus ... abs iuris f-e, extunc talia vadia vendi possunt.
CracArt II I p. 133 (a. 1552) : deposuit ad officium ... pignus sine iuris f-e ... videlicet ... 2 frenabula argentea.
3.
osoba; persona
*KodKKr I p. 49 (a. 1253) : beati Stanislai f-em in suis nonnulli necessitatibus deuotissime deprecantur ([c
f.] *DŁUG. Hist. II p. 340, epistula a. 1253). CracArt II p. 463 (a. 1547) : persone seu f-ei muliebri instigacionem pro capite facere de iure non competit.
N. glossam
Pol.
RFil XXIV p. 91 (a. 1418) : «posoba» f-es.
Item
litterarum
zawartość;
i. q. argumentum
*KodMp I p. 175 (a. 1310) : patefecit ... nobis uestrarum f-es literarum et rumor celebris, quod etc.
4.
astr. znak
Zodiaku na sklepieniu niebieskim;
signum Zodiaci in caelo
Ztschr. IV p. 124 (a. 1486) : fuit eclipsis solis totalis in prima f-e Arietis.
MIECH. Chr. p. 325 : sub eo tempore ... sydus crinitum, quod cometem uocant, sub tercia f-e Piscium apparitione emersit.
MPH III p. 107 (a. 1533) : a principio Iunii erat coniunctio Solis, Saturni et Veneris et Mercurii in ultima f-e Cancri.
5.
początek;
initium
LIBAN. fol. D IIa : dictiones pentasyllabę, hexasyllabę siue deinceps, quę penultimam longam habent, quamuis variant, tamen vt plurimum tertiam, que penultimam pręcedit, id est quartam a f-e syllabam eleuant.
III. (e
Pol.
lice)
iur.
t.t. (item
pl.
cf. infra
15, 18) oczywisty dowód winy (kradzieży), przedmiot służący jako dowód w
procesie; delicti indicium manifestum, furtum
deprehensum, res quae in lite furti documento est
AGZ XIV p. 172 (a. 1445) : ipsum «zdal» in lucro suo et Nicolai ... perdito, quia non stetit cum f-e alias «lyczem».
Cf. infra ut statueret coram iure «lycze», videlicet quatuor fossoria, octo laboratores, quatuor thalangas.Ib.
p. 331 (a. 1452) : debuit statuere ... furem cum ... bubus f-e restatis.
Ib. XIII p. 420 (a. 1463) : postulavit ... ut f-es statueret coram iure Felstinsky iuxta recognicionem ministerialis.
Ib. p. 440 (a. 1464) : postulabat, ut ... Nicolaus ... statueret f-es alias «licze», videlicet ligna, rubetum et securim.
Ib. XVI p. 217 (a. 1488) : Petrus ... dixit: cum Sobyensky faciare non admisit, ego dico, quia iam dedit se in f-em et propter hoc paratus sum per corulum propter lucrum aut perdicionem.
Ib. XV p. 43 (a. 1466) : ministerialis cucurit post f-em publicam alias «za yavnym lyczyem» et arestavit ipsum triticum in alodiis domini Wnuczek.Occ. występek; crimen:
ib. XV p. 110 (a. 1471) : huius f-ey et detencionis alias «thego lycza y yacza» culpabilis non est neque fuit.Additur gen.
KsgPrzem II p. 79 (a. 1450) : scabini tesftificati sunt, quod non invenerunt super ipso f-em furti, dum fuerat in cipo.
AGZ XIII p. 438 (a. 1464) : pro non statuicione f-ei trium equorum.
N.
locut.
a.
faciem circa aliquem habere :
AGZ XII p. 381 (a. 1460) : tu violenter recepisti ... servum, qui pascebat equiream ... f-em circa ipsum non habens et ... duxisti eum in bona sua.
b.
esse in facie
(i. q. faciem esse)
CorpJP III p. 666 (a. 1522) : ut ipse res, quae in f-e esset ... in castro ... statueret.