- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- A.
I.
(de rebus)
A.
sensu
pass.
1.
łatwy, prosty, dostępny; qui sine labore fit
vel obtineri potest, expeditus, promptus.
Praec.
de
abstr. , v. gr.
administratio (decimarum:
DŁUG. LibBen I
p. 174
)
, assensus (
KodMp I
p. 21, a.
1234)
; consensus (
KodPol I
p. 70, a.
1254)
, effectus (
KodWp I
p. 15, a.
fere 1144)
, negotium (
ArPrawn I
p. 469, a.
1564)
cett.
Praec.
iur.
causa (coram iudice
KodWp III
p. 46, a.
1356
et saepius), item
phil.
propositio universalis (ad
concludendum:
BYSTRZ. AnalPr fol.
g VIIb
;
; ad destruendum
ib. fol. g VI11a)
.
Occ.
sensu latius
transl.
α. cruor (senum
infantumque:
HUSSOW.
p. 45,
v. 1015,
cf.
Th.
VI 57,23).
β. solum (i. quod facile
fructus fert
IANIC.
p. 93,
v. 39
).
γ.
vulnus
i. quod facile curatur
AGZ XIX p. 179 (a. 1479) : ministerialis ... vidit vulnera sex cruenta et duo f-ia super nobili Wasyly (nisi leg. facialia).
N.
locut.
ex facili causa
lekkomyślnie, bez zastanowienia; temere, inconsiderante (
AKapSąd III
p. 193, a.
1518)
.
2.
przyjemny, łagodny, nie sprawiający
przykrości;
dulcis, amoenus,
v.
gr. medicina (
NIC. BŁ.
Serm. I
p. 290
).
3.
niski, przystępny (o cenie, wartości); moderatus,
parvus (de aestimatione, pretio)
CIOŁ.
in
CodEp I 1, p. 51 (a. fere 1418): gemmarum genus f-i estimatione taxatur, dum adhuc asperitate vilescit.
StPPP XI p. 697 (a. 1536) : unam mensuram siliginis debet dare ... quo anno ... erit pro leviori ac f-i precio.
Tom III p. 375 (a. 1515) : absumptum etiam est igne hospitium ... f-i ac permodica rerum jactura.
N.
locut.
facili aere
małym kosztem, tanio; parvo pretio (
DŁUG. Hist. III
p. 278
et saepius). Simili
sensu facili mercatu (
id. LibBen I
p. 574
).
B.
sensu
act.
phil.
dotyczący (łatwego) działania;
qui ad aliquid (sine labore)
faciendum spectat
BYSTRZ.
in
MatFil IV p. 90 : facultas est f-is potentia, qua aliquis est potens aliqua facere ... cum pauco labore.
II.
(de hominibus eorumve mente)
1.
przystępny, chętny, skwapliwy; libens,
promptus, studiosus.
2.
lekkomyślny, łatwowierny, chwiejny, niestały;
levis, credulus,
instabilis.
Occ.
de
memoria :
KodPol. II p. 964 (a. 1495) : humanorum actuum facta f-i pereunt memoria.
3.
ruchliwy, zdatny, zdolny; agilis, habilis,
sollers.
Constr.
ad
I-II:
a.
sq.
dat.
b.
sq.
abl.
supini.
c.
sq.
ad.
d.
sq.
in
c.
abl.
(praec.
gerundii).
III.
locut.
adv.
ex facili
łatwo, lekko, bez trudu (zastanowienia);
i. q. facile.
Simili sensu de
facili (defacili:
VITELO Opt.
p. 209
;
Dogiel I
p. 537,
a. 1267
;et vulgo
saec.
XIII—XVI,
cf. Th.
VI 59,46 sq).
Item
de facile (defacile:
Ztschr. X
p. 174, a.
1450
;
SSrSil I
p. 294, saec. XV
ex.ex)
.
Iuxta ponitur
tute et secure (
ZabDziej II
p. 523,
a. 1489)
, ex qualibet causa (
APozn II
p. 307,
a. 1495).
Occ.
c.
negatione
PEREGR. fol. z IVb : quod eos a tali consuetudine non de f-i reuocare posset.
ArHist XII p. 334 (saec. XIV): penitencia vero non de f-i laxanda est.