- F.
- Th.
- Bl.
- S.
- Dc.
- B.
- L.
- A.
- H.
- N.
- O.
- W.
I.
propr. et
meton.
czyszczenie, oczyszczenie;
mundatio, expurgatio (a sordibus).
Glossa
Pol.
RachWaw p. 48 (a. 1524) : armifici ... a p-e «polorovania» ... globorum.
Praec.
1.
med.
przeczyszczenie, także środek przeczyszczający; ventris evacuatio,
egestio, etiam medicina purgatoria.
Distinguitur
particularis
et
universalis (THOM. Med. p. 323 ).
2.
eccl.
tzw.
wywodziny,
tj. uroczyste wprowadzenie kobiety do kościoła pierwszy raz po urodzeniu dziecka;
mulieris in ecclesiam inductio sollemnis primo post puerperium facta
a.
ap.
Iudaeos (de BVMaria).
b.
ap.
Christianos
PommUrk V p. 126 (a. 1313): statutum ... de numero feminarum tempore p-is mulierum invitandarum.
ConcPol IV p. 144 (a. 1435) : si ... tempore p-is mulier petat debitum a viro, non teneatur reddere, nisi eius fornicacio timeatur.Cf. PURIFICATIO I I.
3.
eccl.
oczysz
czanie się duszy w czyśćcu,
przebywanie w czyśćcu;
animarum poena in purgatorio solvenda
JAC. PAR. Tract. fol. C IIb : exempla, in quibus animae defunctorum per se expresserunt uiua uoce causas p-is.
DŁUG. Hist. I p. 354(= II p. 118 ed.nov.) : quam vitam aeternam me adepturum p-is tempore, de quo parum adhuc superest, expleto ... confido (mortui verba sunt ).
4.
iur.
a.
oczyszczanie (się) z zarzutów w sądzie; criminis illati apud iudicem expurgatio
KodWp I p. 132 (a. 1233) : si sui capituli secreta prodiderit ... p-o ei per episcopum ... indicatur.
Ib. II p. 589 (saec. XIV) : si accusato de furto ... fuerit indicta p-o.Ita saepius. Glossa Pol.
GLcerv p. 700 : p-o est de obiecto crimine innocentiae ostensio, «oczyscienie».Cf. EXPURGATIO II 1.
Distinguitur
purgatio canonica (
CracArt
suppl. II
p. 126,
a. 1440
et vulgo).
Praec.
aquae, ferri
tzw. sąd Boży, próba wody i rozpalonego
żelaza;
iudicium Dei quod dicebatur (cf.
supra I 678,33 et IV
134, 35), quo reus, ut innocentiam suam probaret aquam ferventem vel ferrum ardens
manu nuda tractabat
vel etiam submergebatur
*StPPP I p. 366 (a. 1279) : nec quisquam clericus p-i aquae ferventis seu frigidae, seu ferri candentis ritum ... impendat.
b.
nobilitatis
uwolnienie od tzw.
nagany szlachectwa,
wykazanie swojego szlacheckiego pochodzenia; originis suae
nobilis probatio
StPPP VI p. 80 (a. 1515) : quantum pertinet p-em nobilitatis ... procurator partis citatae petiit remitti ad suum districtum ... quia talis p-o debet esse in iure terrestri.
Constr. ad 1 - 4:
a.
sq.
gen.
b.
sq.
abl.
ŹrWaw I p. 58 (a. 1478) : canonicam p-em mettercia manu ... faciendam.
DŁUG. Hist. IV p. 349 : p-o Sophiae reginae metsexta manu indicta est.Ita saepius. c. sq. ab :
JAC. PAR. Var. II p. 300 (a. 1449) : post molitionem ... fit ... cribratio et p-o farine a furfuribus.d. sq. cum :
THOM. Med. p. 95 : post p-em cum pillulis cochiis.e. sq. de:
CracArt suppl. II p. 126 (a. 1440) : faciendo canonicam p-em de homicidio ... iuravit quia est innocens.f. sq. in c. abl.
THOM. Med. p. 204 : in apostemate ... pluries fiat flebotomia quam ... p-o.
RachBon I p. 20 : a p-e fimi in stabulis ... grossos 4.g. sq. per :
THOM. Med. p. 154 : p-o per vomitum vel per secessum.
RotKal p. 222 (a. 1414) : domini iudicio presidentes indixerunt p-em Marcussio ... per sex testes.
II.
nieczystości, odpadki;
purgamenta, sordes.
Praec.
pył mączny osiadający na ścianach młyna;
farinae pulvis tenuissimus, qui in
parietibus molae considit
DokMp IV p. 68 (a. 1341) : de ipso molendino omnes pulveres et p-es, que fiunt circa lapides molares vel in pariete, que wlgariter «szmyeczy» dicuntur ... plene ... percipient.Cf. PULVIS 1543, 48 PURGAMENTUM I 2.